Waar wijsheid woont (Lenie van Schie)

Wijsheid is een geïntegreerde ervaring, waarbij het gaat om in aanraking te komen met de hele werkelijkheid, met de eenheid van het bestaan.

Het is eerste kerstdag, de vrienden met wie ik kerstavond vierde, zijn net vertrokken. Buiten schijnt een waterig zonnetje; voor het eerst sinds weken zou ik de tuin in kunnen. Maar op tafel ligt een boek van Raimon Panikkar, een rooms-katholieke priester uit Catalonië. Ik voel me heen en weer getrokken. Studeren en schrijven of toch de tuin in?
De tuin wint het en gedurende enkele uren ruim ik oud blad op, snoei ik hier en daar een stukje wedra en trek ik wat onkruid uit. De tuin en ik worden er allebei blij van. Als billen en benen koud worden, wacht me een warm huis en nog zeeën van tijd.

Panikkar is de zoon van een rooms katholieke moeder en een Hindu vader. Zijn moeder heeft gestudeerd en hoorde bij de Catalaanse adel, zijn vader was een vrijheidsstrijder gedurende het Britse koloniale bewind in India. Panikkar propageerde de interreligieuze dialoog.
‘Wijsheid’, zo schrijft hij, ‘is een geïntegreerde ervaring, waarbij het gaat om in aanraking te komen met de hele werkelijkheid, met de eenheid van het bestaan’.

Ik staar voor mij uit de tuin in. Grijze en witte wolken hangen in een stille lucht, hier en daar nog een toefje blauw. Wijsheid, wat is hier wijsheid? Wat is wijsheid in de tuin, in de natuur?

In de laatste dagen voor de winterzonnewende voelde ik me alsmaar meer naar binnen getrokken, alsmaar meer de duisternis en de stilte in, alsmaar meer en dieper in mezelf. Zoveel als ik kon binnen de taken die mij nog restten voor het einde van het jaar, luisterde ik naar die drang, naar dat wat aan me trok, dat wat me naar binnen zoog. Ik luisterde met mijn oren, mijn adem, mijn lijf.
Ik las in de vroege ochtenduren, als alles nog stil en donker was, over Maria Magdalena en Jezus, over de betekenis van hun leven op aarde. Een hele nieuwe stapel boeken heeft in de afgelopen maand de weg naar mijn huis gevonden. Interpretaties van de evangelies van Philippus en Maria Magdalena van Yves Jean Leloup, het boek van Panikkar en een interpretatie van de Beatitudes van Jim Forest. In de woorden die ik lees weerklinkt mijn eigen zoektocht. Ze resoneren met aspecten in mijn ziel die ik nog nauwelijks ken, geheimen die ontsluierd willen worden.

En telkens komt die zin terug: ‘Hore die hore wil’. Er zijn zoveel niveaus waarop je iets kunt horen.

Panikkar schrijft in zijn eerste hoofdstuk hoe hij altijd heeft geprobeerd om te leven met het ritme van de wijsheid. ‘Niet alleen muziek kan in ons weerklinken. Gedachten kunnen dat ook. Het oor is niet het enige lichaamsdeel dat kan horen; ook de geest kan dat, het hele lichaam, je hele wezen. De taal van wijsheid is bij machte om het oor, het lichaam en de geest te verenigen’.
Hoe is het, zo vraagt hij ons, om de woorden ook te eten, om de woorden vlees te laten worden, ze te belichamen?

Ik eet de woorden die ik lees, ze vibreren in mijn lichaam, mijn ziel. Ik adem ze in, leg de woorden weer weg. Er is tijd nodig om te verteren. Een mysterie dat zich nog zal ontvouwen als de tijd rijp is. Jezus had het ook over rijpen; hij had het niet over goed en fout maar over rijp en onrijp. Rijpen vraagt tijd en onrijpe vruchten kun je niet eten en verteren.
Volgens Panikkar ontstaat wijsheid als je je open durft te stellen voor het onbekende. Wijsheid geeft, als een geïntegreerde ervaring, ons leven vorm. Wijsheid is, zo lees ik in de Aramese woorden van Jezus, ontstaan als je in de adem kunt leven. Geest, spirit, betekent ook adem, lucht, wind, klank.

Ik doe mijn ogen dicht, sluit ze af voor de kale wingerd langs mijn raam waar vogels op de pindanootjes afkomen, sluit ze voor de vijver met de grote stapstenen, voor de grote wand van bamboe die mijn tuin tot een min of meer omsloten ruimte maakt waarin ik me kan terugtrekken. Ik adem, ervaar aanwezigheid. Zijn neemt het over van het denken, van beelden en gedachten over hoe deze column over wijsheid te schrijven. Ik zie in mijn geest de richting die mijn leven nam. Steeds meer toegespitst, steeds meer uitgelijnd en precies.

Ik realiseer me dat wijsheid iets is dat ik niet kan hebben, dat wijsheid nooit bezit is. Wijsheid is eerder een gids die mij leidt. Ze is in de loop van mijn leven meer beschikbaar gekomen, ze leidt mij in mijn werk, in mijn schrijven, in mijn contact met anderen. Wijsheid is beschikbaar hier, op aarde. Ze woont onder ons en openbaart zich als we ons ervoor kunnen openstellen; als we durven om niet te weten, dan leidt ze ons.

© Lenie van Schie, 1 januari 2019

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

Nog geen reacties.

Geef een reactie