Voelen? Daar doen wij niet aan! (Jolanda Verburg)

Over je gevoelens praat je niet, die zijn privé. Zeker niet in mijn familie. Pijn verdrijven we met een paracetamolletje en als we ons wat depressief voelen gaan we stiekem naar de dokter voor pilletje. Waarom is voelen belangrijk?

“Hoe voel jij je?” vraag ik mijn vader twee dagen nadat hij uit het ziekenhuis is ontslagen. “Hou op met die onzin!” snauwt hij door de telefoon. Even ben ik geschokt, maar dan dringt tot mij door dat ‘voelen’ voor mijn vader onmogelijk is. Natuurlijk wist ik wel dat hij niets van gevoelens wil weten. Maar zijn reactie bij zo’n normale vraag na een ziekenhuisopname had ik niet verwacht. Normaal vraag ik hem “hoe gaat het met je?” realiseer ik mij achteraf. Dat staat verder af van het voelen en is dus veilig.

Over gevoelens praten

Nooit eerder heb ik zo duidelijk ervaren hoe het zit in mijn familie. Mijn generatie en de generaties voor mij hebben niet geleerd om over gevoelens te praten. Dat is privé en eng. Het besef na het telefoontje met mijn vader is mij nog dagenlang bijgebleven. Zelf heb ik ook jarenlang mijn gevoelens weggestopt en ontkend. Tot ik rond mijn 35e in een depressie terechtkwam. Dat was het moment dat ik hulp heb gezocht en heb leren voelen.

Ik kom uit een boerenfamilie waar alleen (bijna letterlijk) over koetjes en kalfjes gesproken wordt. Zelfs dat iemand (ernstig) ziek is wordt nauwelijks gedeeld, alleen in heel kleine kring. Zo’n mededeling wordt weggestopt en bijna ontkend. Bij depressies is dat nog erger, die worden gewoon ronduit ontkend.

Verslaving dempt het gevoel

Als je nooit geleerd hebt om te voelen en alle pijn, teleurstelling en verdriet altijd hebt weggestopt is het lastig om dat te doorbreken. Pijnlijke en onaangename gebeurtenissen zijn natuurlijk niet fijn, maar wel de realiteit van het leven. Het niet onder ogen durven zien kan lichamelijke en geestelijke problemen veroorzaken waardoor een negatieve spiraal ontstaat, soms leidend tot algeheel disfunctioneren.

Om niet te hoeven voelen zoeken wij afleiding of vertonen we vluchtgedrag. Wij gaan eten, drinken, roken, drugs gebruiken, gamen, gokken, winkelen, geld uitgeven, uren achtereen televisiekijken of (te) veel sporten. Alles voor de kick. Onzichtbaarder maar net zo desastreus is jezelf verliezen in werk, om maar niet de leegte in jezelf te hoeven voelen. Ook ziekte kan een vorm van vluchtgedrag zijn. Op dit moment gebruiken circa 1 miljoen Nederlanders antidepressiva waardoor gevoelens gedempt worden. Iedere vorm van verslaving is een manier om niet te hoeven voelen.

Yoga leert voelen

Door niet te voelen ontzeggen wij onszelf iets heel groots, namelijk de verbinding met ons bewustzijn. Ons hele leven zijn wij op weg om ons innerlijk te leren kennen, herkennen en aanvaarden. Daarvoor is voelen van het lichaam, dat in de oosterse filosofie gezien wordt als het voertuig van de ziel, zo ontzettend belangrijk. Via het lichaam kunnen wij tot bewustzijn komen.

Vanaf mijn twintigste doe ik al aan yoga, dé manier om lichaam en geest met elkaar te verbinden en om te voelen wat het lichaam doet. Toch heb ik daar het voelen niet geleerd. Ik was fanatiek en gebruikte mijn lichaam om niet te hoeven voelen. Pas nadat ik door mijn depressie het belang inzag van het voelen ben ik anders met yoga omgegaan. Dus het beoefenen van yoga is in eerste instantie geen garantie voor het in balans brengen van lichaam en geest, maar met de juiste begeleiding kan het dat wel brengen. Inmiddels geef ik al een aantal jaar zelf yogales en juist deze wetenschap zet ik heel nadrukkelijk in bij mijn lessen. Ik leer mijn leerlingen voelen.

Slachtoffergedrag

Mijn vader voelt niet en als er situaties ontstaan waardoor hij zich niet prettig voelt dan geeft hij altijd de schuld aan een ander, slachtoffergedrag noemen we dat. Hij weigert zijn eigen gedrag, zijn fouten en zijn onhandigheden onder ogen te zien. Hij neemt geen verantwoordelijkheid voor zijn handelen.

Onlangs zag ik dat ook bij mijn zoon. Hij was gezakt voor zijn rijexamen. Hij kreeg een ingreep. “Ja, maar het was niet mijn schuld, het kwam door de andere weggebruiker,” zei hij boos, verdrietig en teleurgesteld. Ik heb hem eerst getroost. “Dat overkomt iedereen wel een keer,” vergoelijkte ik zijn falen. Na een paar uur toen de scherpe kantjes eraf waren heb ik hem uitgelegd dat het niet goed is om de schuld van zijn fout bij een ander neer te leggen. “Jij moet erkennen dat je fout zat en dat gevoel moet je tot je door laten dringen, hoe pijnlijk dat ook is, daar leer je van. Fouten erkennen en daarbij voelen wat het met je doet en bij je oproept, is heel belangrijk en hoort bij het leerproces en bij het leven.” Hij luisterde en sputterde niet tegen dus ik mag aannemen dat hij dat begreep.

Er is hoop

Wij leven in een veranderende wereld, waarin het leren voelen steeds meer aandacht krijgt. Kijk maar naar de emo-tv. Openlijk omgaan met verdriet en teleurstelling wordt steeds vaker in beeld gebracht, maar ook het leren praten over gevoelens krijgt steeds meer aandacht. Het succes van Boer zoekt Vrouw is daar een voorbeeld van, evenals programma’s als Spoorloos.

Voor mijn vader zie ik het somber in. Ik ben bang dat zijn gebrek aan voelen verantwoordelijk is voor zijn beginnende dementie. Ik kijk ernaar en kan er alleen van leren. Onze ouders komen uit een tijd waarin ze zich konden verschuilen achter hun familie, de traditie, de kerk of de groep waartoe ze behoren. Maar in het ik-tijdperk waarin we nu leven, met al zijn digitale mogelijkheden, kunnen wij ons niet langer verschuilen en moeten we met de billen bloot. Maar dat brengt ons wel naar de volgende stap in de evolutie van het mens-zijn. Het helpt ons om in onze eigen kracht te gaan staan en te worden wie wij werkelijk zijn.

© Jolanda Verburg, 1 april 2018

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

, , ,

2 reacties voor Voelen? Daar doen wij niet aan! (Jolanda Verburg)

  1. Frederike 01/04/2018 op 11:17 #

    Heel mooi en herkenbaar, Jolanda!
    Wat heb je dit thema treffend beschreven.
    Ik ervaar vaak, dat bekenden, familieleden, zelfs vrienden niet in staat of bereid zijn om hun gevoelens te delen. Ik denk dat de gevoelens er wel zijn, maar diep, heel diep weggestopt. Daar is meestal wel een verklaring voor, maar het kan pijnlijk voor de ander zijn, zoals in jouw situatie je vader zich onmiddellijk afsluit voor verbinding.

    • Jolanda Verburg 05/04/2018 op 16:36 #

      Dank voor je compliment, Frederike.
      Jammer dat het zo herkenbaar is. Het aan de orde stellen helpt. Ik stel tegenwoordig andere vragen aan mijn familie en vrienden. Niet meer specifiek waar ze mee bezig zijn, maar hoe ze zich voelen. Eerst valt het even stil en dan komt er een verhaal.

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!