Verbinding in tijden van Corona

Verbindingen tussen mensen zijn belangrijk en dat wordt heel zichtbaar in tijden waarin vanzelfsprekendheden wegvallen. Het is echter niet voor iedereen even gemakkelijk om zich open te stellen, om hulp te vragen en aan te nemen. Oude overtuigingen kunnen dat in de weg staan.

Een klein leven

Ik lees ‘Een klein leven’, van Hanya Yanagihara.(1) Over Jude, een man die in zijn jeugd ernstig misbruikt en mishandeld is. Hoe hij als volwassene zijn leven zo klein mogelijk probeert te houden. Hij probeert zo min mogelijk op te vallen, zo onzichtbaar mogelijk te zijn. Aandacht van anderen was vroeger gevaarlijk en nog steeds ervaart hij elke aandacht als potentieel bedreigend. Daarom wil hij nooit iets vertellen wat hem in zijn jeugd is overkomen.

Er is nog een reden. Hij heeft zoveel verdriet, pijn, woede, blinde agressie ingeslikt, dat hij nog het meest vreest dat dit als een onbeheersbare energie naar buiten komt als hij eenmaal gaat praten. Koste wat kost moet die energie, dat ‘beest’ in hem, koest gehouden worden.

Niet durven vertrouwen

Ik vind het haast ondraaglijk dit verhaal te lezen. Ik lees door omdat ik wil weten wat mensen doormaken die dit overkomt. Maar het is vooral de liefde van Jude’s vrienden, die het mogelijk maakt het leed van deze mens – dat mij zo direct raakt – te verdragen.

Zijn vrienden weten nauwelijks iets van Jude’s geschiedenis. Maar ze voelen zijn kwetsbaarheid en respecteren zijn zwijgen en zijn afweer, uit liefde. Het is ontroerend te lezen hoe ze een beschermende ring om hem heen vormen, die helaas niet altijd sluitend blijkt te zijn. Dan komt er iemand op zijn pad die hem opnieuw mishandelt . Het oude trauma wordt opnieuw op ruwe wijze geactiveerd, oude overtuigingen worden bevestigd.

Ondanks alle liefde durft Jude zich niet te openen. Alles in mij en alles in zijn vrienden schreeuwt hem haast toe: “Open je, maak van je hart geen moordkuil, bevrijd je van je angsten, het is nú anders dan vroeger!” Maar hij durft het niet. Ten diepste durft hij mensen niet te vertrouwen. Hij is alleen op de wereld. Hij kan alleen overleven door niets voor zichzelf te wensen of op te eisen, door geen hulp te vragen. Voor hem is er geen hoop. Dat is zijn diepe overtuiging.

Verbindingen

Aan dit verhaal moet ik denken als ik mensen hoor vertellen hoe belangrijk verbindingen met andere mensen voor hen zijn. Dat krijgt extra gewicht in deze tijd, waarin dagelijkse omgang met anderen ineens niet meer zo vanzelfsprekend is.

Het thema van verbinding speelt ook sterk in mijn familie. Aan vaderskant was mijn familie altijd heel gefragmenteerd. Ik kende mijn neven en nichten nauwelijks, omdat onze ouders geen liefdevolle verbinding met elkaar hadden. Een jaar of vier geleden zijn we begonnen elkaar op te zoeken. Deels uit nieuwsgierigheid en deels doordat we ontdekten dat we allemaal op onze eigen manier door een gezamenlijk verleden getekend waren. De eerste ontmoeting was met zes neven en nichten, vertegenwoordigers van vier familietakken. Intussen breidt de kring zich uit, met meer neven, een schoonzus, een achternicht. Nieuwe verbindingen, verrassende ontmoetingen. Verrassend omdat we niet van elkaar wisten wat voor mooie mensen achter de oude scheidsmuren verborgen zaten. En daar blijft het niet bij.

Afbeelding van JamesDeMers via Pixabay – daylily

Corona brengt nieuwe dynamiek

Afgelopen zondag, een stortvloed aan berichten op onze neven-en-nichten WhatsApp. Eén van de nichten heeft de vraag gedropt hoe het met ieder gaat. We wisselen ervaringen en gevoelens uit en adresgegevens van ouders die nog in leven zijn.
Na een x-aantal appjes blijkt dat één van ons het financieel zwaar kan gaan krijgen als ze langere tijd niet naar haar werk kan gaan. Iemand reageert met: “Laat het ons weten als dat gebeurt”, impliciet de bereidheid tonend bij te springen als dat nodig is. Een ander valt bij. Dan de reactie: “Ik ben een Elzinga en die wil zichzelf redden.” Natuurlijk, zo zijn we ook opgevoed. Ik herken het direct, die overtuiging zit ook in mij. Het heeft ontegenzeglijk een mooie kant: “Wij Elzinga’s zakken niet zomaar door het ijs – wij niet.”

Tegelijkertijd herken ik hier iets van Jude in. Ook in mezelf. Hoe in mij als kind onbewust de overtuiging heeft postgevat dat ik mezelf moest zien te redden, dat er geen ondersteuning voor mij zou zijn, dat om hulp vragen niets zou opleveren, dat ik dat ook maar beter niet kan doen, want de teleurstelling is niet te dragen als er geen hulp komt. Ik hoor het kind in me zeggen: “Het heeft geen zin om hulp te vragen. Je kunt niet op mensen vertrouwen. Je staat er uiteindelijk alleen voor!”

Oude patronen doorbroken

Terwijl ik dit schrijf, slaak ik een zucht. Ja, dat is decennialang een onbewuste mantra in mij geweest. De laatste jaren begint het langzaam tot me door te dringen dat ik niet alleen sta, dat ik mensen kan vertrouwen. Niet iedereen misschien, maar dat hoeft ook niet: gelukkig deugen de meeste mensen.(2)

Zo is er nu in mijn familie een nieuwe mogelijkheid ontstaan, waarin we kunnen zeggen: “Ik ben een Elzinga en ik durf om ondersteuning te vragen.” In het vertrouwen dat hulp ook gegeven wordt. Een oud patroon doorbroken. Geweldig.

Dat we familie van elkaar zijn, maakt het gemakkelijker. Maar als ik zie waar we vier jaar geleden stonden, vier familietakken die geen contact met elkaar hadden… Ik had toen niet geloofd dat we nu zo de hand naar elkaar uit zouden steken.

Afbeelding van truthseeker08 via Pixabay – hands

Corona brengt ons op een mysterieuze en tegelijk ook uiterst directe en concrete manier een stap verder. Ze laat ons voelen dat we meer verbonden zijn en meer open naar elkaar kunnen zijn dan we ooit gedacht hadden.

Ik zie op zoveel plekken gebeuren dat oude patronen doorbroken worden. Als dat op de schaal van gezinnen en families mogelijk is, moet het ook op grotere schaal mogelijk zijn. Blijkbaar hebben we zoiets als Corona-beestjes nodig om ons dat te leren.

© Chris Elzinga, 26 maart 2020

Noten

(1) Hanya Yanagihara, Een klein leven, Nieuw Amsterdam 2016
(2) Bregman, De meeste mensen deugen, Een nieuwe geschiedenis van de mens, De Correspondent 2019

, , , , , ,

2 reacties voor Verbinding in tijden van Corona

  1. Ina 10/04/2020 op 10:57 #

    Dank je wel Chris. Je hebt me (weer) enorm geraakt met je openheid over jezelf en je optimisme over de mensheid. Warme groet van Ina

  2. Suhela 01/04/2020 op 15:09 #

    Dank je wel voor dit artikel. Herkenbaar, pijnlijk en hoopvol tegelijk.

Geef een reactie