Tijdmusketiers (Gerome)

Tijdens een autorit van drie VIVE columnisten die met elkaar meerijden van Amsterdam Sloterdijk naar Beusichem, Gelderland, om de halfjaarlijkse VIVE-columnisten bijeenkomst te bezoeken, komt een gesprek op gang over de vraag ‘Zijn we werkelijk onderweg?’ en wordt een tijdreis gemaakt naar Sydney.

Het is 9 december 2016, vroeg in de ochtend. Ik word samen met Chris op station Sloterdijk opgepikt door Dirk, om af te reizen naar Beusichem. Daar ontvangt Jolanda Verburg, eveneens VIVE-columniste, ons op haar Permalandschap voor de halfjaarlijkse VIVE-columnisten bijeenkomst. De auto rit duurt in lineaire tijd een uur.

Jeroen - pexels-photo-29588

Op de heenweg spreken we geanimeerd over Levenskunst, welke stromingen er onder vallen en hoe we het VIVE platform dat we aan het ontwikkelen zijn inhoudelijk het beste kunnen actualiseren en levendig houden. Wanneer je het naar je zin hebt vliegt de tijd voorbij, en zo is het op deze heenreis. Voor we het goed en wel beseffen zijn we op de plaats van bestemming.

Na een vruchtbare dag, waarin we met de VIVE-schrijvers ideeën en plannen uitwissellen, beginnen we om een uur of vier in de middag aan de terugreis. Deze keer is Chris de bestuurder.
Na een nababbel over de dag stel ik ‘de autorit’ ter discussie en vraag: ‘Zijn jullie bekend met de zogenaamde bewegingloze beweging waaruit alle tijd is weggevallen?’ Met andere woorden, rijden we nu, op dit moment, werkelijk weer van B naar A terug, zoals we vanmorgen A van naar B zijn gegaan? Ik vertel aan Chris en Dirk dat ik in 2006 een artikel heb gelezen, waarin stond dat autorijden een projectie van onze mind is. Ik was destijds direct gefascineerd. De wereld zag er ineens heel anders uit. Stel je de files voor, het symbool van de op volle toeren draaiende economie, ‘de massa verplaatsing’ bij uitstek. Files zijn in hun diepste essentie een onbeweeglijke toestand, waarin wij als mensheid het idee geprojecteerd hebben dat we ons van A naar B verplaatsen. Het kenmerk van een file waarin je vaak langdurig stilstaat is herkenbaar. Maar dat er nog een onbeweegbare beweging omheen of doorheen verscholen zou liggen, waar geen tijd tussen zit, bleef me sindsdien bezig houden. Ik voelde dat er een diepe waarheid in zit, die je niet met ‘het is een fantasie’ afdoet.
Chris en Dirk luisteren aandachtig. Bestaat er alleen een NU, een onveranderlijke tijdloze beweging, die niet van A naar B gaat?

Volgens Julian Barbour (1937), de ‘tijd’-natuurkundige en auteur van The End of Time, bestaat tijd en beweging niet. Tijd is door ons brein bedacht om de wereld te kunnen interpreteren . Tijd is een ‘niets’ dat de grens vormt tussen twee ‘niet-bestaande’ dingen.

De oude Griekse filosoof  Parmenides Elea (rond 515 v.Chr.) sprak in dit verband dat er geen lege ruimte mogelijk is, en bijgevolg ook geen beweging. Want als een voorwerp (auto) zich ergens heen beweegt zou daar een lege ruimte (een niet-zijn) moeten zijn. Alles wat op verandering of beweging lijkt, vindt plaats binnen een gesloten systeem. Verandering en beweging maken deel uit van de dagelijkse ervaring, maar niet van het ene, het ondeelbare, onveranderlijke en eeuwig tijdloze.

De energie in de auto verandert, er wordt denkruimte ingebracht.
‘Voor de revolutie van Copernicus’, reageert Dirk bedachtzaam, ‘wist’ iedereen dat de aarde stil stond. Niemand geloofde dat de aarde rondsuisde en om de zon draaide, hoe konden ze anders op de wereld blijven zitten?’
‘Maar uiteindelijk hebben Galilei en Newton ons toch overtuigd van het tegendeel,’ vult Chris Dirk aan.
‘Ja, en wie weet kan het met het concept Tijd ook zo verlopen’.
‘Ja, wie weet’.
Er valt een stilte.

‘En hoe zit het dan met tijdreizen?’ doorbreekt Chris de stilte. Tijdreizen. Hij vertelt dat hij bezig is voorzichtige stappen te zetten om te tijdreizen.
‘Kan dat dan?’ zegt Dirk met enige scepsis.
‘Volgens mij kunnen we allemaal in meerdere of mindere mate een tijdreis maken,’ vul ik Chris aan, ‘al is het een herinnering van een vakantie.’
‘Ik denk wel eens dat we van het vermogen om tijd te reizen vervreemd zijn geraakt,’ zegt Chris.
‘Dus is er het idee van non-verplaatsing zoals wij dat mogelijk in deze auto doen,’ beredeneert Dirk, ‘en kan daar nog een tijdreis bovenop?’
‘Of erbij…’

Het tijdreizen begint ons in zich op te nemen. Dirk kijkt op zijn horloge en stelt voor een proef op de som te nemen en een tijdreis ‘pak hem beet’ naar Sydney te maken. ‘5 à 10 minuten horlogetijd, zou prima zijn’.
‘Goed dan, …’
Terwijl we verkeersknooppunt Vianen naderen, verhogen we opvallend gemakkelijk ons bewustzijn, terwijl we multi-taskend in de auto blijven zitten. Voordat we het beseffen stijgen we op. Vanuit de lucht hangend kijken we naar de A2 die onder ons tot een streep versmalt.
Maar is het eigenlijk wel lucht? Ik heb het gevoel dat we niet in de lucht hangen maar ergens ertussen in. Vraag me alleen niet waartussen. Wat er gebeurt is het vervagen van beelden totdat er plotseling een grote stad verschijnt, een grote stad, een grote stad, jeetje, onder ons ligt Sydney!

Jeroen - opera-house-1261627_640

We landen in het park naast het Operahuis dat op de Bennelong Point ligt, aan de rand van een haven. Chris is direct onder de indruk van het geweldige licht. Hij loopt enthousiast naar het Operahuis en gaat op de treden voor de hoofdingang zitten. Dirk en ik lopen aangetrokken door de glinstering op het water naar de kade. ‘Het kan dus, het kan,’ zegt Dirk terwijl hij me verwonderd aankijkt. ‘Ik ben er meer dan stil van.’
‘Meer dan stil van, ja,’ beaam ik.
We kijken naar de lichtpuntjes op het water dat tegen de kademuur aan kabbelt.
‘Men, wat is dit?’ zie ik Dirk denken.
Na enige tijd, voor zover er sprake is van tijd, staat Chris op en komt naar ons toe lopen, ‘Ik kan het niet geloven,’ zegt hij terwijl hij in zijn onderarm knijpt.
‘Ja,’ zegt Dirk, ‘het is…’
‘Wie gaat ons geloven?’ zegt Chris.
‘Tsja.’
‘Ik weet even niet hoe ik dit aan mijn vrouw vertel.’
‘Tsja.’
‘We kunnen toch moeilijk ontkennen, dat wat we nu meemaken met elkaar nu niet plaatsvindt,’ zeg ik.
‘Nee, dat kunnen we niet.’ We weten het niet en kijken elkaar naar woorden zoekend aan, terwijl we in de buurt proberen te komen van een hoe of wat dat ons verder helpt, totdat Dirk begint te lachen. ‘We zijn net drie musketiers,’ zegt hij, ‘Musketiers die niet trouw aan de koning moeten zweren maar aan de tijdreis.’

Tijdmusketiers, we kijken elkaar aan.
Dirk steekt zijn hand op en verheft zijn stem, ‘Eén voor allen, allen voor één!’ We high fiven. Waarna Chris en ik ook onze stem verheffen en we het met zijn drieën ‘Eén voor allen, allen voor één!’ nog een keer uitspreken.
‘Mannen,’ zegt Chris, ‘Ik durf het bijna niet voor te stellen. Kunnen we weer terugreizen? Ik ga morgen mijn dochter die in Lyon woont opzoeken en daarvoor wil ik bijtijds thuis zijn. Moet vroeg opstaan voor de TGV.’
‘Die kloktijd, Chris,’ zegt Dirk glimlachend, ‘krijgen we niet helemaal uit ons systeem, dat vind ik in deze tijdreis-constellatie mooi om te merken.’
‘Vergeef het me.’
‘Natuurlijk.’
‘Dit is zo indrukken wekkend, daar kunnen we voorlopig wel even mee verder.’

We lachen terwijl we weer opstijgen. De terugreis lijkt sneller te gaan en in een mum van tijd zijn weer terug in de auto. We rijden, aan de verkeersborden te zien, inmiddels ter hoogte van Maarsen.

Jeroen - pexels-photo-29629

‘Doe me nog een tijdreis,’ zegt Dirk terwijl hij de leuning van zijn autostoel vastpakt.
‘En dan het idee dat we ons op dit moment niet verplaatsen,’ zegt Chris terwijl hij de auto afremt en voor een stoplicht stopt.
Dirk kijkt hoofdschuddend door het autoraam naar buiten.
‘De academicus in mij spartelt. Het zit zo diep dat we altijd weer de zekerheid van een verklaringsmodel nodig hebben.’
‘En dat verklaringsmodel gaan we voor tijdreizen niet krijgen,’ zegt Chris terwijl het licht op groen springt en hij de auto laat optrekken.
‘Daar heb je gelijk in.’
‘Eén voor allen, allen voor één.’
‘En wat jij, Jeroen, je bent wat stilletjes.’
‘Ik hoop dat ik niet teveel overhoop heb gehaald met mijn vraag  over de bewegingloze beweging.’
‘Ben je gek man.’

We kijken zwijgend voor ons uit terwijl Chris ons geroutineerd naar Amsterdam chauffeert.
Station Sloterdijk doemt op.
‘Enne, mannen, hebben we deze autorit echt afgelegd?’ grap ik, ‘of zullen we het wel of niet voortbewegen voor het NU parkeren.’
‘Parkeren.’
‘Parkeren.’

Nadat Chris en ikzelf Dirk, ‘één voor allen, allen voor één’, hartelijk bedankt hebben voor het meerijden, loop ik met Chris naar het station.
‘Na vandaag,’ zegt Chris, ‘is het voor mij een serieuze optie voor 2017 om helemaal anders met mijn tijd om te gaan. Niet meer dat drukkerige doen, maar wat meer losjes met de agenda leven.’
‘En wie weet, kan je in de middagpauzes een tijdreisje maken,’ opper ik. ‘Het hoeft natuurlijk niet meteen naar Sydney. Wellicht kan het ook ergens binnen de landsgrenzen.’
‘Ja, dat zou ik kunnen doen, één voor allen, allen voor één.’
‘Een tijdmusketier ben je voor het leven.’
‘Ga er zeker mee aan de slag,’ zegt Chris terwijl we elkaar een hug geven en afscheid nemen.
We lachen.

Van A naar B of van B naar A. Wel of geen tussentijd. Het duizelt even bij me terwijl Chris op weg gaat naar het perron voor de trein naar Haarlem en ik zelf naar het perron loop voor de trein naar Purmerend.
Hoe ik precies thuis gekomen ben weet ik niet meer. De treinreis kan ik me nauwelijks herinneren.

© Jeroen Leenen
1 februari 2017

2 reacties voor Tijdmusketiers (Gerome)

  1. Frederike 05/02/2017 op 04:44 #

    Bewegingloos èn bewogen je verhaal gelezen, Jeroen!
    Wellicht kan ik een keer samen met Chris tijdreizen naar Lyon. Ik heb er een zoon wonen!

  2. Jolanda Verburg 02/02/2017 op 15:22 #

    Boeiend! En dan te denken dat er mensen zijn die een lift willen bouwen naar de maan. Bezopen. Niet nodig.

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!