Tijdloze stilte

Te midden van al het gewoel van de wereld heb ik een ontmoeting met stilte in de Franse Alpen. Een stilte van geen wind, geen bladergeruis, geen dier- of mensengeluiden, geen beweging. Als deze stilte vooral te beschrijven is in termen van wat het niet is, wat is het dan wel?

Ik leef in een wereld van corona, vluchtelingencrises, klimaatcrisis, economische crisis, verkiezingsstrijd in de US, raciaal geweld, noem maar op, waar mijn collega’s in deze editie ook over schrijven. Dit is mijn werkelijkheid waar ik dagelijks mee geconfronteerd word. Te midden van dit alles heb ik onlangs twee weken in de Franse Alpen doorgebracht. Elke dag wandelen in de bergen, de meeste dagen met stralend weer. Wat me het meeste getroffen heeft is de stilte. Ook dit is de werkelijkheid.

Platteland zonder toeristen

De stilte van het Franse platteland, wanneer de toeristen weer naar huis vertrokken zijn. Er is alleen wat bestemmingsverkeer van mensen die er wonen en werken. Tijdens het wandelen komen we bijna alleen mensen tegen die uit de streek zelf afkomstig zijn. Met een vriendelijk ‘Bonjour’ passeren we elkaar.

Soms maken we een praatje, over de bergmarmotten die je aan hun hoge fluittoon kunt herkennen. We dachten dat het vogels waren. Of we worden ingehaald door een stel kwieke dertigers, die ik aanspreek met ‘Bonjour’ en – terwijl ze ons passeren – met ‘Ah, la jeunesse…’ – de jeugd. Met een glimlach van herkenning spoeden ze zich met een snelheid de berg op, die voor ons niet meer is weggelegd.

Levende stilte

En dan is het weer stil. De stilte van windstilte. De stilte van een bos waarin de bladeren niet bewegen.

De stilte van geen verkeer, geen mensenstemmen. Er is zelfs geen vogel te horen, wat ons verbaast. Zijn hier geen vogels? Of zijn hier geen zangvogels, zoals bij ons thuis? Een stilte die vooral gekenmerkt wordt door wat er niet is.

Wat is deze stilte dan wel? Wat is het voor ervaring? Welke woorden passen hierbij? Het is geen doodse stilte. Het voelt levend aan. Onderweg van de Col de Font-Belle in de Haute Provence, ten oosten van Sisteron, lopen we door de stilte van een bos omhoog naar de rand van een deels afgesleten plateau. Behalve onze voetstappen en het getik van onze stokken is alleen zo nu en dan wat geritsel te horen van een hagedis, die wegduikt tussen bladeren en rotsspleten.

Puur bewustzijn

De stilte van deze natuur maakt dat ik verstil. Gaandeweg gaan mijn zintuigen steeds verder open voor waar ik loop, wat ik zie, ruik, hoor. In eerste instantie lijkt het alsof de stilte iets aankondigt, zoals bij een stilte voor de storm. Blijkbaar ben ik gewend dat er altijd weer iets de stilte verdrijft en zit daar onbewust op te wachten. Maar hier is niets wat de stilte verstoort. Er is geen geluid, geen beweging.

Mijn bewustzijn verstilt, wordt een stil en open aanwezig zijn. Precies zo ervaar ik dit bos, deze openende stilte. Dan dringt het besef in me door, dat de stilte van dit bos aanvoelt als puur bewustzijn. Het heeft dezelfde substantie, dezelfde smaak en sfeer als mijn eigen bewustzijn. Het ís puur bewustzijn. Het bos ademt puur bewustzijn. Daarom voelt het zo levend…

Op de rand

Later, op de rand van het plateau, kijk ik naar het westen uit over het gebied dat zich voor ons uitstrekt. Overal zijn aardlagen te zien die schuin vanuit de aarde omhoogrijzen. We staan op de rand van zo’n aardlaag, hoog boven de plek waar we met onze wandeling begonnen zijn. Ook hier is diezelfde uitnodigende stilte.

Intussen neemt de bewolking toe. Wolken, zwanger van water, drijven langzaam en geruisloos naar ons toe. Ze aarzelen of ze onze plek links of rechts zullen passeren, om de passen te volgen die daar zijn. We zien hoe wolkjes ontstaan door samenklontering van witte flarden vocht. Hoe ze groter worden, meer en meer vorm krijgen, geruisloos opstijgen. Beweging in volmaakte stilte.

Tijdloze tijd

Het wordt donkerder, we voelen de impuls om met de afdaling te beginnen. Straks gaat het misschien echt regenen. Ik kijk op mijn horloge. Half vier. Ik kijk ernaar en merk dat het niet aansluit op mijn ervaring. Ik ervaar geen tijd. Er is alleen wat zich in mijn voortgaande ervaring aandient en die stilte waar alles in plaatsvindt. Het lijkt alsof de stilte de tijd heeft opgeslokt, uitgewist, betekenisloos heeft gemaakt.

In deze tijdloze zone lopen we op ons dooie gemak het pad af en laten ons leiden door wat we onderweg tegenkomen. We ontdekken een schitterend gaaf fossiel, zomaar op ons pad. Een afdruk van een plant, met een duidelijk zichtbare stam en vertakking, honderden miljoenen jaren oud.

Versteende ammonieten, schelpen uit diezelfde periode, blijken voor het oprapen te liggen. We staan stil bij openingen in het gebladerte, om het wonder van dit landschap steeds maar weer opnieuw in te ademen. We verliezen ons in de tijd. Wat een wondermooie wereld toont zich daarin!

© Chris Elzinga, 1 oktober 2020

, , , ,

1 Reactie Tijdloze stilte

  1. Arjanne Bredemeijer 01/10/2020 op 18:47 #

    Wat een mooi artikel. Je kan de stilte voelen die je beschrijft. Momenteel doet mijn stem het niet meer. Een poliep op een stemband en wachten tot er plek is voor een operatie. Dan ben je stil te midden van de drukke wereld om je heen. Je kijkt, je voelt, je hoort en kan niet reageren, want niemand hoort je. Een verstilling die omgekeerd is. Die stilte is een strijd, niet adembenemend, isoleert je, laat je stil staan. Maar er is vast ook van te leren.

Laat een reactie achter op Arjanne Bredemeijer Click here to cancel reply.