Terug naar een kleinschalige economie (Jolanda Verburg)

Inspiratie komt soms uit onverwachte hoek. Op een dag kwam ik een klein maar zeer compleet boekje tegen. Tot mijn verbazing is een nieuwe economie waar ik naar op zoek was helemaal niet zo nieuw meer.


In de afgelopen twintig jaar is mijn kijk op de wereld drastisch veranderd. Zoals ik ben grootgebracht en wat ik heb geleerd in mijn studie en in mijn werk is niet meer hoe ik de wereld nu zie. Geen gemakkelijke constatering, want wat is dan mijn rol en hoe ziet mijn toekomst eruit?

Barsten in de economie

Na de bloeiperiode in de jaren ’90 ontstonden barsten in het economische systeem. Het kapitalisme en vooral de globalisering was toch niet voor iedereen een gunstig systeem. Steeds meer banen verdwenen naar de lagelonenlanden. De marktwerking en de ongebreidelde groei begonnen mij tegen te staan. We waren doorgeschoten in het efficiency denken. Ik bleef echter hoop houden op de veranderingen door de digitalisering. Tot de internetbubbel barstte. Ook ik raakte mijn vaste baan kwijt en werd met mijn neus op de harde werkelijkheid gedrukt.

Pas als je buiten een bepaald proces staat overzie je het geheel en de gevolgen. Maar met het dichtgaan van een deur, gaat er weer een andere deur open. Ik besloot als zelfstandige verder te gaan. Op zoek naar alternatieven en nieuwe mogelijkheden ontstonden ideeën over het functioneren van de economie van de toekomst. Tot dat moment waren vooral technologie en producten leidend. Maar er was ook een andere kant. En zo ging ik aan de slag met sociale innovatie waarbij elementen als persoonlijke ontwikkeling, stimuleren van creativiteit, zingeving, samenwerken en verbinden een belangrijke rol spelen.

Economie van de menselijke maat

Ik ontwikkelde een eigen kijk op een nieuwe economie en ging daarmee de boer op. Regelmatig gaf ik lezingen en workshops, gevolgd door adviezen over nieuwe economische ontwikkelingen en sociale innovatie. Met onderwerpen als: Hoe kunnen wij onze eigen economische waarde creëren in de geglobaliseerde werkelijkheid? En hoe kunnen wij ons weerbaar maken naar de toekomst?

Steeds vaker moest ik constateren dat in het oude systeem de menselijke maat verloren is gegaan en onze binding met de natuur is vervreemd. Hoe kunnen wij die herstellen? In mijn zoektocht kwam ik andere mensen tegen die er net zo over dachten als ik, dus ontstonden samenwerkingsverbanden en nog meer nieuwe inzichten. Ook duurzaamheid, anders omgaan met de natuur en het functioneren van de samenleving werden onderdeel van mijn werkzaamheden.

Hou het klein

Ineens realiseerde ik mij dat ik bezig was met dingen die ik belangrijk vond en die dicht bij mij stonden. Werken werd een passie vol bevlogenheid en idealisme. Vaak sloot ik een lezing af met de mededeling: “Iedereen kan de wereld veranderen. Dat hoeft eigenlijk helemaal niet moeilijk te zijn. Om succesvol te zijn moeten we het klein houden en dicht bij onszelf blijven.”

Na de zoveelste presentatie en wat blogs zat ik achter mijn computer en tikte de zoekterm “hou het klein en dicht bij jezelf” in. Daarop verscheen de titel van het boek “Hou het klein” van E.F. Schumacher. Het bleek om een publicatie te gaan die niet meer uitgegeven werd. Mijn nieuwsgierigheid was gewekt, ik moest en zou het hebben. Via de tweedehandsmarkt wist ik een exemplaar te bemachtigen.

De rijken steeds rijker

“Het huidige economische stelsel gaat uit van winst maken en economische groei. Maar het resultaat is dat de rijken rijker worden en de armen armer,” was de conclusie van de schrijver, de Engelse econoom Dr. E.F. Schumacher. In een adem las ik het boekje uit. De boodschap bracht mij volledig van mijn stuk. Wat ik en velen met mij de afgelopen jaren bedacht hadden stond gewoon in een boekje, nota bene geschreven in 1973! Waarom heb ik tijdens mijn studie bedrijfskunde nooit van deze man gehoord?

E.F. Schumacher

Uit mijn studie weet ik dat nieuwe ontwikkelingen tijd in beslag nemen. Denk aan het rapport “De grenzen aan de groei (1972)” van de Club van Rome. Door de inspanning van de Amerikaans politicus Al Gore, na zijn verloren race om het presidentschap in de VS in 2000, werd de boodschap van de Club van Rome eindelijk gehoord. Het zal mij niets verbazen als de Franse econoom Thomas Piketty het boekje van Schumacher heeft gelezen. Zijn onderzoek, vastgelegd in zijn lijvige boek “Kapitaal in de 21ste eeuw (2014)”, toont aan dat de inkomensongelijkheid in de wereld steeds verder toeneemt. Herlees de uitspraak uit het boek van Schumacher en je realiseert je dat ook dit geen nieuw feit is.

Een korte opsomming van de bevindingen van Schumacher:
• Hij waarschuwde voor onze olieverslaving en de oprakende grondstoffen.
• De wereldwijde verdeling van grondstoffen moet eerlijker.
• We moeten naar een levensstijl gericht op duurzaamheid.
• We moeten onze relatie met de natuur herstellen.
• De menselijke maat moet terug in ons handelen.
• We moeten onze hebzucht beteugelen.
• Welzijn boven welvaart.
• Het is raadzaam een eerlijke relatie te onderhouden met ontwikkelingslanden.
• Hij stelt particulier eigendom ter discussie.
• Hij experimenteerde met organisatievormen waarbij iedereen het voor het zeggen heeft.
• Vooral zijn kijk op arbeid is bijzonder, hij keek vanuit het Boeddhistische gedachtegoed.
• Ons hoogste doel is geestelijke verrijking in plaats van materiële.

Zijn pleidooi was voor de terugkeer naar een kleinschalig economisch systeem, waarin iedereen zich herkent, waar voor iedereen een rol is weggelegd en waaruit voldoende middelen zijn voor iedereen om van te kunnen bestaan. Vandaar ook de titel van zijn boek. Precies hetgeen ik zelf had ervaren en waarmee ik met een groep mensen aan het experimenteren was geslagen, als tegenbeweging van globalisering en de economie van de hebzucht.

Mijn inspiratiebron

Door Schumacher ben ik geïnspireerd en zijn mijn ideeën nog verder aangescherpt. Zoals het idee dat we arbeid eerlijker moeten verdelen, waardoor we per persoon minder hoeven te werken om kwaliteit van leven mogelijk te maken, waardoor de stress in onze samenleving wordt verminderd. Een samenleving waar de menselijke maat leidend is en waarbij zorg en aandacht is voor mensen die eenzaam zijn of het moeilijk hebben. Een systeem waarin een onvoorwaardelijk basisinkomen een mooie aanvulling is om de scheefgroei van arm en rijk te compenseren en de baanlozen te ondersteunen. Maar vooral een kleinschalig systeem waarin we duurzamer kunnen leven in verbondenheid met de natuur en waar de menselijke maat leidend is.

© Jolanda Verburg, 1 oktober 2017

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

, , , ,

2 reacties voor Terug naar een kleinschalige economie (Jolanda Verburg)

  1. Frederike Doeleman 05/10/2017 op 22:43 #

    Toeval bestaat niet! Geweldigi inspirerend voor je dat je bij deze voorloper terecht kwam.
    Anderzijds triest dat dit gedachtegoed destijds (of later?) zo weinig aandacht kreeg. Het is een hele klus om het grootkapitaal te beteugelen. Ik wens je veel energie!

    • Jolanda Verburg 17/10/2017 op 09:31 #

      Dank je, Frederike. Aan de energie ligt het niet die heb ik voldoende. Veranderingen gaan langzaam, dat is wel eens frustrerend. Het ligt meer in het doorzettingsvermogen en vasthoudendheid en dat is een uitdaging die ik dagelijks aanga. Maar het loont! Ik zie veranderingen, heel subtiel, maar ze zijn er. Ik hou mij vast aan de wetenschap dat alle kleine beetjes helpen.
      Groet, Jolanda

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!