Spiritualiteit in ontwikkeling (Jolanda Verburg)

Spiritualiteit is een breed onderwerp dat alle kanten op kan. Door de jaren heen beheerst het mijn leven. Ik heb mij verdiept in bewustzijnsontwikkeling en verschillende godsdiensten en religies bestudeerd. Vanuit deze inzichten heb ik mijn eigen levensweg gekozen. Wat betekent spiritualiteit voor mij?

Opgegroeid in een gereformeerd gezin ging ik al jong mee naar de kerk. Dat was normaal, evenals bijbel lezen na het eten en onderwijs volgen op een christelijke school. Toen ik in de puberteit belandde werd het echter steeds meer een beladen onderwerp. Spiritualiteit, waar ik naar op zoek was, oftewel een bovennatuurlijke ervaring waar je warme gevoelens van krijgt, heb ik in de kerk nooit ervaren.

Geloof versus wetenschap

Vooral de eenzijdige dogmatische blik van het christelijk geloof vond ik verschrikkelijk. Ooit kwam ik uit school en vertelde vol enthousiasme over de evolutietheorie. Niet wetende dat dit haaks stond op de interpretatie binnen het christelijk geloof, waar het creationisme leidend is, kwam ik in aanvaring met mijn vader. Hier werd mij duidelijk dat de wereld van de wetenschap en het geloof regelmatig met elkaar overhoop liggen. Hij kon het niet waarderen en is op hoge poten naar de schoolleiding gegaan om verhaal te halen. Veel heb ik er daarna niet meer over gehoord.

Door de jaren heen ben ik tot de overtuiging gekomen dat wat het creationisme en het darwinisme betreft de waarheid in het midden ligt. Sommige stappen in het evolutieproces zijn zo snel gegaan – sprongsgewijs – dat er onmogelijk een evolutionair proces aan ten grondslag kan liggen. De ontwikkeling van het oog, is hier een goed voorbeeld van. Een denkrichting die Intelligent Design (ID) wordt genoemd en door de wetenschap met de nek wordt aangekeken.

Geloof is persoonlijk

Het geloof was geen onderwerp van discussie bij ons thuis. Ik moest naar de kerk en wat er in de bijbel staat is de waarheid. Kritische vragen werden vermeden en afvalligheid niet getolereerd. Immers dat zou mijn vader in diskrediet brengen. Dat fanatisme zie ik nu nog onder streng religieuze stromingen, zoals dat bijvoorbeeld binnen de islam voorkomt. Geloof kan je niemand opdringen, maakte ik mijn vader duidelijk, dat is iets persoonlijks. Hij dacht daar anders over, met veel strijd tot gevolg. Ook moest ik naar catechisatie om daarna belijdenis te doen.

Als oudste heb ik het pad gebaand voor mijn broer en zus, zij lagen minder onder vuur. Mijn vader is er zijn leven lang niet overheen gekomen dat ik niet geloofde zoals hij, dat heb ik vaak moeten horen. Maar ik geloof niet minder, alleen anders, niet in een godsdienst, niet in de kerk, maar wel in iets wat uitstijgt boven het materiële, boven het mens-zijn, iets wat helemaal past in het onderwerp spiritualiteit. Mijn vader wilde er niets van weten.

Meer dan de bijbel

Gelukkig kon ik bij de catechisatie mijn kritische vragen over het geloof wel kwijt, hoewel de antwoorden mijn geloof in het christendom niet hebben verdiept. Belijdenis heb ik derhalve nooit gedaan. Ik geloof niet zo stellig in de bijbel als enige waarheid. Ik denk ook dat ik meer in de bijbel heb gelezen dan mijn vader. Vooral het boek Openbaringen boeit mij mateloos en heb ik aan de hand van diverse schrijvers grondig bestudeerd.

Ik zie de bijbel als een verhalenboek, een boek van overlevering door de eeuwen heen, dat ook nog eens bevooroordeeld door de kerk is samengesteld. De echt interessante geschriften als het evangelie van Maria Magdalena en Thomas, de afgelopen honderd jaar gevonden in kruiken en grotten en bekend als de Dode Zeerollen en de Nag Hammadi-geschriften, zijn door de kerkvaders niet in de bijbel opgenomen. Kortom wat wij leren vanuit een godsdienst is maar een deel van de werkelijkheid. Er is zoveel meer.

Scheiding van lichaam en geest

Nog lang nadat ik het huis uit was heb ik het juk van de kerk ervaren. Inmiddels lopen de kerken leeg en de gebouwen hebben andere bestemmingen gekregen. Betekent dit nu dat mensen niet meer geloven? Allerminst, er is alleen een verschuiving naar andere vormen van religie en een andere manier van omgaan met geloof. Was het geloof in het verleden meer collectivistisch, in deze tijd van individualisme is het geloof persoonlijker geworden.

Ook de wetenschappelijke ontwikkeling heeft een ander licht geworpen op de godsdiensten en religie. Met de scheiding van lichaam en geest ten tijde van René Descartes in de 17e eeuw, zijn wij materialistischer geworden. Thans wordt de wetenschap hoger gewaardeerd dan de spirituele kant en lijkt er sprake van een concurrentiestrijd, het creationisme versus het darwinisme is daarvan een voorbeeld, maar ook het geloof in de gezondheidszorg waar het zelfhelend vermogen van de mens wordt ontkend, evenals het placebo-effect en waar natuurgeneeskunde wordt afgedaan als kwakzalverij.

Bewustwordingsproces

De mens als spiritueel wezen ontwikkelt zich persoonlijk van baby tot volwassene. Sommigen ervaren al als kind dat er meer is tussen hemel en aarde, voor anderen is het een levenslange zoektocht die gepaard gaat met vallen en opstaan. Tegelijkertijd groeit door de eeuwen heen het bewustzijn van de mensheid in zijn geheel.

Het echte leereffect ontstaat juist op momenten van tegenslag, zoals een moeilijke jeugd, gezondheidsproblemen, het wegvallen van zekerheden en een gebrek aan persoonlijke vrijheid, dan ontstaat het besef dat er meer is. Door het individualisme en het wegvallen van de zuilen zijn mensen nu massaal op zoek naar een nieuwe invulling van levensstijl en zingeving.

Wat is spiritualiteit voor mij

Groei van bewustzijn is een transformatieproces en beslist niet gemakkelijk. We moeten er vaak een offer voor brengen. Als we op een punt aankomen waarop wij bewust worden dat er in ons leven iets moet veranderen kunnen wij ervoor kiezen op dezelfde weg door te gaan of een andere weg in te slaan. Afwijken van je pad brengt consequenties mee voor je omgeving. Daar is lef voor nodig.

Voor mij duidt spiritualiteit op een innerlijk weten dat er een hogere ‘macht’ is die uitstijgt boven het lichamelijke en het menselijke, iets waar wij allemaal deel van uitmaken. Het bewustwordingsproces is voor mij het proces van heelwording en van het ontdekken wie ik werkelijk ben. Ik ben namelijk niet alleen mijn lichaam, de persoonlijkheid, de opleiding die ik gevolgd heb, het werk dat ik doe, maar ook wie ik ben op een bewustzijnsniveau buiten het tastbare. Ook ik heb in mijn groeiproces naar een hoger bewustzijn en een nieuwe levensstijl offers gebracht.

Nieuwe religie

Ik woon op het platteland ver van de stad en buiten de dagelijkse hectiek. Ik heb een natuurlandschap aangelegd en leef heel bewust met wat de natuur biedt. Is mijn nieuwe levensstijl een religie? Mijn kinderen vinden van wel. Zij vinden mij een rare moeder, anders dan anderen. Ze moeten van mij eten uit de moestuin. “Het is toch veel makkelijker om iets in de winkel te kopen. Waarom zo moeilijk?” krijg ik te horen. En iedere morgen worden zij wakker gekraaid door de haan. Dat is lastig.

Mijn buren vinden mij raar, want ik laat het onkruid groeien, bemest niet en doe niet aan gewasbestrijding. Alles mag bij ons groeien en bloeien. Mijn vader kon zich niet inleven in mijn denkwijze. Mijn zus vindt mijn levensstijl raar want ik vlieg liever niet, koop mijn kleding tweedehands, heb geen hoogdravende baan (meer) in het bedrijfsleven, geef yoga- en meditatielessen, behandel mensen met reiki en zit maar wat te niksen op mijn meditatiekussen.

Zinvoller leven

Kortom: voor de buitenwereld is mijn leven soms ondoorgrondelijk. Ik heb mensen los moeten laten en met minder genoegen moeten nemen. Maar voor mij is het leven een stuk leuker, minder hectisch, veel boeiender en zinvoller geworden.

© Jolanda Verburg, 1 augustus 2019

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

, , , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie