Onthechten zonder vechten (Janet Kunst – gastschrijver)

Spirituele beoefening vormt voor veel mensen een belangrijk onderdeel van hun bestaan. Dat wil nog niet zeggen dat je meteen een verlicht persoon bent. Dat hoeft ook niet. Op welke manier integreer je deze opgedane kennis en inzichten? Hoe geef je er handen en voeten aan in je dagelijkse praktijk?

“Daar wil ik nou onderhand weleens van af,” verzucht mijn cliënt halverwege de transformatiesessie. Voor me staat een lange man van halverwege de 50. Hij heeft jarenlange ervaring met Oosterse bewegingsvormen en geeft les in Tai Chi. Spiritualiteit is naar zijn zeggen een onmisbaar deel van zijn bestaan geworden. Toch ontmoet hij regelmatig obstakels op zijn pad

Hardnekkige denkpatronen

“Ik kom toch steeds weer mijn oude denkpatronen tegen,” vertelt hij. De beoefening van Tog Chöd, het boeddhistische Wijsheidzwaard waarbij je symbolisch denkpatronen doorsnijdt, triggert hem in positieve zin. Hij wil het eens aan den lijve ervaren.

Wisdom Sword – Punakha Dzong te Bhutan (foto J. Kunst)

Eerst leggen we zijn gedachtenpatronen onder de loep. Binnen het boeddhisme wordt elke realisatie die je over je zelf hebt verkregen, als de ultieme vorm van wijsheid beschouwd. Ik vraag mijn cliënt naar zijn sterkste belemmerende overtuiging, welke angst daaronder verscholen ligt, tijdens welke dagelijkse situaties hij weerstand ervaart en wat zijn gebruikelijk reactie daarop is.

Manipulatie

Aan zelfkennis ontbreekt het hem niet. Er is angst om “er niet bij te horen” en de overtuiging “Ik ben niet goed genoeg” blijkt een hardnekkige. Wanneer zijn collega zaken op een andere manier aanpakt dan hij zelf voor ogen heeft, ontstaat er weerstand. Zijn reactie daarop uit zich o.a. in manipulatie, zodat het gebeurt op zíjn manier. “Met zachte hand hoor, ik loop niet tegen iemand te schreeuwen of zo,” verklaart hij.

“Wat levert dit gedrag je op?” vraag ik. “Een goed gevoel als een ander doet wat ik denk dat íe nodig heeft.” “Is dat waar?” vraag ik. Hij valt even stil. Dan verschijnt een brede glimlach. “Nee.” “Je wilt de situatie graag de controle houden,” zeg ik. “Ja.” Hij herkent het patroon. Daar wil hij graag van af.

In strijd met jezelf

Zolang je “ergens van af” wilt, ben je bewust of onbewust in strijd met jezelf. Het ego heeft je in de tang. Iets is niet goed of deugt niet aan jou. Het obstakel moet weg, geëlimineerd, verwijderd. Je wilt het zo snel mogelijk te dumpen. Het lucht tijdelijk op, maar dit gevoel is meestal van korte duur. Vergelijk het met een veelkoppig monster. Je hakt één kop af en er komen drie nieuwe koppen voor terug. Hoe harder je er tegen vecht, des te meer energie het je kost.

Je vraagt je misschien af: Als ik er niet van af kan komen, wat moet ik er dan mee? Gebruik het. Obstakels zoals belemmerende gedachten en emoties dragen een verscholen kracht in zich. Zie het als een stuk afval dat kostbare stoffen bevat. Gooi het niet weg, want het kan van betekenis zijn.

Omgaan met obstakels

Angst en verwachting zijn sterke emoties die in je huizen. Als je niet goed weet wat je er mee aan moet, wordt het een obstakel op je pad. Obstakels worden in de Tantrayana/Vajrayana – een boeddhistische stroming waar Tog Chöd een onderdeel van is – gebruikt als krachtige methode tot transformatie. In essentie komt het erop neer dat je niet vasthoudt aan wat je dreigt te verliezen en niet wegduwt waar je weerstand op voelt. Wees met wat er is en laat het in positieve zin voor je werken.

De Tibetaanse lama Tulku Lobsang Rinpoche, tevens de grondlegger van Tog Chöd, geeft hier een krachtig voorbeeld van. Hij zegt o.a.: “Gebruik je woede om woede te vernietigen.” Dit betekent niet dat je iemand de kop moet inslaan als je boos bent, maar dat je een emotie als woede om kunt zetten in vitaliteit en daadkracht. Constructief in plaats van destructief.

Verstrikt

Het ego wil daar een stokje voor steken. Ego gedijt bij controle en is gewend te denken in termen van goed of fout, leuk of niet leuk. Het voelt zich bedreigd door de buitenwereld, is alert op gevaar en wakkert gevoelens van angst en agressie aan. Om het ego te beschermen, grijp je ongemerkt vast aan wat je denkt dat jouw veiligheid kan waarborgen en duw je weg, wat die veiligheid in gevaar brengt. Zo raak je verstrikt in een patroon dat je zelf creëert. Emoties als jaloezie, afgunst, onmacht, frustratie en boosheid kunnen toenemen en je leven gaan beheersen. Je lééft niet, je overleeft.

Dit klinkt misschien dramatisch, maar komt in de beste families voor en kan betrekking hebben op  dagelijkse dingen. Bijvoorbeeld het eten dat je eet (“Jakkie bloemkool, we aten toch iets anders?”), de mensen met wie je werkt (“Wat heeft Piet die klus onhandig aangepakt, we halen de deadline nooit…”), de kleding die je draagt (“Verkeerde panty aan getrokken bij deze rok, ik loop voor gek!”), of de taak die je uitvoert (“Als ik die opdracht nou binnensleep, dan zit ik de komende tijd geramd.”)

Het is een stemmetje dat voortdurend roept: “Blijf hier! Ga weg! Dit wel! Dat niet!”. Je aandacht richt zich op wat al geweest is of nog moet komen, in plaats van dat je ontspannen kunt genieten van het huidige moment.

Gehecht aan het gevecht

Ongemerkt ben je hier gewend aan geraakt. Gehecht aan het gevecht en de stressmodus die ermee gepaard kan gaan. Daarbinnen is geen ruimte is voor groei en ontwikkeling. Het niet willen van een probleem is vaak groter dan het probleem zelf. Als je bewust bent van wat jou belemmert en waar de wortel van je obstakel huist, kun je de stap nemen om te kiezen voor “onthechten zonder vechten”.

Onthechten van oude patronen kan aanvankelijk angstig voelen, onwennig en pijnlijk. Misschien ben je bang voor verandering of vrees je iets of iemand te verliezen waar je van houdt. Je houdt liever controle over je emoties en gedachten. Vasthouden aan wat je altijd doet en “weet”, voelt veilig en vertrouwd. Er is moed voor nodig om je te bevrijden van wat je niet langer dient. Onthechten zonder vechten is liefdevol de confrontatie met jezelf aangaan, om de obstakels op je pad te overwinnen.

Van angst naar vertrouwen

Mijn cliënt besluit om de gehechtheid aan zijn oude denkpatronen symbolisch te doorsnijden. “Het Leven leven”, luidt zijn nieuwe intentie. Loslaten van controle – doe het maar op mijn manier, dan kom het goed – geeft ruimte aan zijn verlangen om te kunnen zijn wie hij is, zonder oordeel of angst voor falen. Het nodigt zijn innerlijke kracht uit om naar buiten te komen en angsten te laten varen. Vertrouwen op deze kracht biedt ook de ander gelegenheid om te groeien en bloeien.

De 8 gelukssymbolen – detail schilderij Tashi Norbu (foto J. Kunst)

Als ik hem later in de week vraag wat de sessie hem gebracht heeft, vertelt hij: “Op je pad kom je tot het besef dat je overtuigingen, gedachtepatronen en handelingen je leven behoorlijk beïnvloeden. Tog Chöd kun je toepassen om de sluiers te verwijderen, zodat je ware “Zijn” tevoorschijn komt. Het leven is mooi voor wie geen voor- of afkeur kent. Leven vanuit puur bewustzijn.”

© Janet Kunst, 1 juni 2019

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

, , , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie