Ons geschenk aan de wereld (Chris Elzinga)

Edith Eger, een overlevende van de concentratiekampen uit de 2e Wereldoorlog, heeft twee inspirerende boeken geschreven over wat zij van haar lange leven geleerd heeft. Haar boeken zijn haar geschenk aan de wereld. Wat wil jij in dit nieuwe jaar aan de wereld schenken?

Van overleven naar leven

Via vrienden kwam ik op het spoor van Edith Eger, een Amerikaanse psychotherapeut, die veel werkt met mensen die lijden aan PTSS. Haar eerste boek, De keuze – leven in vrijheid, gaat over haar leven, over hoe ze in de 2e Wereldoorlog als Hongaarse Jodin ternauwernood de nazikampen overleeft. Na de oorlog keert ze naar haar geboorteland Hongarije terug. Haar verloofde blijkt in Auschwitz omgekomen te zijn. Ze ontmoet een andere overlevende, Béla, met wie ze trouwt en een dochter krijgt. Kort daarop vlucht het jonge gezin voor het opkomende communistische regime naar het Westen.

Als ze berooid in de VS aankomt, moet ze haar leven van de grond af aan opbouwen. In het begin probeert ze haar traumatische kampervaringen te vergeten, maar ze dringen zich voortdurend op Ze ontkomt niet aan een proces van verwerking. In die tijd begint ze met een opleiding tot psychotherapeut en in de praktijk die ze opbouwt, zet ze haar ervaringskennis in bij het werk met getraumatiseerde mensen.

Haar belangrijkste les uit het kamp was: je hebt altijd een keuze. Alles kan van je afgepakt worden, maar niet je gedachten. Je gedachten zijn vrij. Je kunt altijd kiezen waar je je met je mind op richt. Zij richtte zich tijdens haar verblijf in de kampen op het goede in zichzelf en in anderen. Ze koos voor hoop en niet voor wanhoop. Dat heeft haar doen overleven.

Het is een ontroerend en bij momenten aangrijpend boek dat laat zien hoe diep trauma in een mensenleven in kan grijpen en wat voor worsteling het vaak is om trauma te helen.

Edith’s geschenk

In haar tweede boek, Het Geschenk, beschrijft ze wat ze geleerd heeft, zowel om in de kampen te overleven als om het leven weer aan te kunnen en er weer van te kunnen genieten. Zo schrijft ze onder meer over het ondermijnende effect van slachtofferschap, over schuld en schaamte, onopgelost verdriet, wrok, angst, oordeel, wanhoop, niet kunnen vergeven. Ze laat zien over hoe je vast kunt zitten in de gevangenis van je gedachten en ze geeft allerlei sleutels tot bevrijding uit die gevangenis. Het is een prachtig boek, dat ik iedereen kan aanraden die moeilijkheden in zichzelf en in de verbinding met andere mensen ondervindt. Een echt geschenk aan de wereld.

Hoop

Dat roept bij mij de vraag op: wat schenk eigenlijk ik aan de wereld? Gaat dat over hoop? Ik heb er eerder over geschreven.

‘Hoop’, zegt Edith in Het Geschenk, ‘moet je niet verwarren met idealisme. Van idealisme is sprake als je verwacht dat alles in het leven eerlijk, goed of gemakkelijk zal zijn.’ Zo is de werkelijkheid niet. Hoop ziet de werkelijkheid onder ogen zoals die is, in al z’n schoonheid én rauwheid. Dat is de uitgangspositie.

Hoop wordt gevoed door het besef, dat er steeds een antwoord is geweest op de moeilijkheden waarvoor je geplaatst bent; het besef dat je alles tot nu toe hebt doorstaan.

Hoop is: je eigen licht blijven zien, je eigen goedheid, waardevolheid, integriteit, liefdevolheid, puurheid, ook waar het leven duister lijkt te zijn. Het is: dat in andere mensen blijven zien, ook al is hun licht nauwelijks meer zichtbaar. En het is ook de bereidheid om dat licht in jezelf te voeden, ondanks alles. En van daaruit het leven aangaan.

Ons geschenk

Is hoop mijn geschenk? Ik wil in ieder geval de hoop levend houden dat we meer in harmonie met onszelf, met elkaar en met de natuur kunnen leven. Dat we als collectief oplossingen weten te vinden voor de grote problemen waar we ons in deze tijd voor gesteld zien. Daar wil ik aan bijdragen.

Misschien gaat mijn geschenk wel meer over mijn verlangen en inzet om mensen met elkaar te verbinden. Dat doe ik in mijn (kleine) cirkel van invloed. Door met familieleden in gesprek te gaan over pijnlijke ervaringen die we met elkaar gehad hebben, zodat heling kan plaatsvinden. Door cliënten en studenten zo te begeleiden dat ze de verbinding met hun eigen kern weer gaan voelen, waardoor ze zich meer kunnen openen voor de wereld om hen heen. Door in conflictsituaties met vriendelijkheid aanwezig te zijn. Door columns te schrijven die ‘verbinding’ eigenlijk altijd als onderliggend thema hebben.

Verbinding heb ik in mijn vroege jeugd heel weinig ervaren. Dat maakte me heel eenzaam en ongelukkig. Misschien ligt dit thema me daarom zo na aan het hart. Verbinding is voor mij een grondbeginsel van leven: alles is altijd met alles verbonden. Als daarin harmonie is, maakt me dat blij en gelukkig.

Terwijl ik dit zo schrijf, raak ik nieuwsgierig naar jouw geschenk aan de wereld. Wil je daar iets over delen?

Voor het nieuwe jaar wens ik je vrede en alle goeds toe, zoals de Franciscanen dat zeggen. Dat je jouw licht in jezelf mag vinden en voeden, zodat ook jij een geschenk kunt zijn. De wereld heeft dat hard nodig.

© Chris Elzinga, 1 januari 2020

Noten

Edith Eger, De keuze – leven in vrijheid, 2020 A.W. Bruna Uitgevers BV, Amsterdam
Edith Eger, Het Geschenk – 12 lessen die je leven kunnen redden, 2020 A.W. Bruna Uitgevers BV, Amsterdam

De 1e foto is gemaakt door Jaishankar Subhadra en auteursvrij verkregen via Pixabay.
De 2e foto is gemaakt door Comfreak en auteursvrij verkregen via Pixabay.

2 reacties voor Ons geschenk aan de wereld (Chris Elzinga)

  1. Elske Cazemier 09/01/2021 op 16:32 #

    Dankjewel, Chris, voor je waardevolle column.
    De vraag wat mijn geschenk aan de wereld is voelt als te groot op dit moment.
    Ik geloof veel meer dat de wereld mij zeer veel schenkt op dit moment,
    waar ik heel dankbaar voor ben.
    Het raakt me dat ik me gezegend voel, terwijl ik op hetzelfde moment doordrongen ben van al het leed dat corona teweeg brengt.
    Maar juist die zegen maakt dat ik leven voel als tegenwicht tegen alles wat het virus aanricht.

    Hartelijke groet, Elske

  2. jolanda.verburg@planet.nl 04/01/2021 op 19:58 #

    Hallo Chris,
    Het geschenk dat ik de wereld in zou willen brengen is een verandering van ons overheidssysteem. Het is te complex, te gericht op controle, te mechanistisch, soms oneerlijk en beslist niet menselijk. Daarom zet ik mij al bijna 10 jaar in voor de invoering van het onvoorwaardelijk basisinkomen. Dat zou voor iedereen een geschenk zijn waardoor veel leed en ergernis ons bespaard wordt.
    Al duurt het lang voor zo’n verandering plaatsvindt, ik blijf mij er voor inzetten, voor het grotere geheel.
    Als je mee wilt doen teken dan het Europees Burgerinitiatief op https://basisinkomen.eu/obi/
    Hartelijke groet,
    Jolanda

Geef een reactie