Muziek als uitdrukking van je bron (Chris Elzinga)

Muziek kan ik ervaren als een bron van inspiratie en harmonie, tenminste, de muziek waar ik van houd. Die bron lijkt in eerste instantie buiten mij te zijn. Maar als muziek mij raakt, gaat er ook iets in mij bewegen. Mijn eigen bron gaat stromen. Er welt gevoel op en soms ook emotie. Hoe dat werkt is goed zichtbaar in mensen die zelf muziek maken.

Het spel van Glenn Gould

Heb je ooit van Glenn Gould gehoord? Hij was een beroemd vertolker van pianomuziek van Johan Sebastian Bach. Onlangs zag ik op Youtube een bijzondere opname van deze eigenzinnige en vernieuwende pianist. Je ziet hem in de nadagen van zijn leven achter een vleugel zitten. Hij maakt zich klaar om een deel uit Bach’s ‘Der Kunst der Fugue’ te spelen. Glenn speelt op een vleugel, omdat dit hem optimale mogelijkheden geeft om de veelstemmigheid van Bach’s muziek tot uitdrukking te brengen. Hij wacht even. Hij stemt zich af op de muziek. Dan begint hij te spelen. Luister en kijk maar naar de eerste minuut van de opname.

Met de vingers van zijn rechterhand beroert hij de toetsen. De eerste tonen klinken. De linkerhand gebaart mee en drukt intensiteit uit van voelen, van invoelen, van meevoelen en van meedeinen met de beweging in de muziek. Zijn lichaam wordt één en al expressie van gevoel. Hij lijkt elke toon bewust te spelen, elke toets bewust aan te raken met precies die aanslag die past bij wat hij in elk moment voelt. Dat brengt hij tot uitdrukking in zijn spel. Luister nog maar een keer, vanaf het begin, tot 4:45 minuten.

Intiem, één zijn met de muziek

Glenn moet dit stuk honderden, zo niet duizenden keren gespeeld hebben. En toch speelt hij het met een passie van luisteren, voelen en afstemmen alsof het de eerste keer is. Je hoort dat hij in zijn spel met volle concentratie en aandacht bij elke toon aanwezig is.

Wat me in eerste instantie raakt is hoe intiem hij is met de muziek. Hij valt helemaal samen met de stroom van klanken. Er is geen scheiding tussen Glenn, zijn gevoel, de vleugel en de muziek. De afwezigheid van grenzen, de aandachtige aanwezigheid, de volledige toewending naar de muziek, de uiting van gevoel, het zijn allemaal aspecten van intimiteit. Misschien is dit wel wat mij het meeste raakt: de intimiteit die hoorbaar en zichtbaar is in de manier waarop hij de muziek vertolkt. Ik voel me haast een voyeur bij een innerlijk liefdesspel. Ik realiseer me hoe intiem Glenn is met zichzelf. In vervoering zingt hij zachtjes mee.

Zijn/jouw/mijn innerlijke bron drukt zich uit in muziek

Blog 02 CE - 01Wat zegt dit nu over mijn/jouw/zijn bron? De (blad-)muziek van Bach is voor Glenn duidelijk een bron van inspiratie. Maar als ik hem zo hoor en zie spelen, dan zie en hoor ik in hem muziek opwellen, als water uit een bron. Eerst is er stilte, afstemming op gevoel, afstemming op die innerlijke bron. En van daaruit ontstaan klanken als expressie van gevoel, als een stroom, een beweging van gevoel uit diezelfde innerlijke bron. Die bron die zich uitdrukt in muziek, in hoorbare klanken, maar ook in bewegingen van Glenn’s lichaam. De noten die Bach ooit geschreven heeft zijn – net als de vleugel waarop Glenn speelt –instrument voor deze expressie.

Mijn bron gaat intenser stromen

Toen ik Glenn zo had zien spelen, inspireerde me dat om Bach zelf met meer aandacht voor de beweging van mijn gevoel op mijn eigen piano te spelen. Ik koos daarvoor enkele stukken uit van Bach’s Wohltemperierte Klavier die ik aan het instuderen ben. En waarachtig, als ik me met die intensere aandacht afstem op mijn gevoel en vanuit dat gevoel speel, dan is elke toon een pure expressie van mijn binnenwereld. Nog meer dan ik gewend ben. Ik voel een grotere intimiteit met mezelf, met de piano en met de klanken van de muziek. Ik voel dat ook mijn bron intenser gaat stromen, en tastbaarder wordt in en door mijn spel. Fascinerend.

Wat gebeurt er eigenlijk als ik naar muziek luister die mij raakt, dus zonder die zelf te spelen? Ik hoor dan klanken, ze doen iets met mijn gemoedstoestand. Mijn gevoel resoneert op de muziek en komt in beweging. Het is alsof de muziek het water van mijn bron in beweging brengt. Als ik dat bewust ervaar, ga ik me intiemer voelen met mezelf en met de muziek. Ik voel dan mijn bron stromen, ik stroom vol met klanken, stilte, bewustzijn, voldoening…

© Chris Elzinga
Haarlem, 1 december 2016

2 reacties voor Muziek als uitdrukking van je bron (Chris Elzinga)

  1. Jolanda Verburg 14/12/2016 op 12:04 #

    Het schijnt dat ons heelal bestaat uit muziek en dat naarmate we dichter komen bij de bron we die steeds beter kunnen horen. Ik bespeel geen instrument zoals jij maar ik kan wel mateloos genieten van muziek. Dank voor je observatie.

  2. Lenie van Schie 02/12/2016 op 18:36 #

    mooi!

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!