Leven of overleven? (Jolanda Verburg)

Hoe overleef je als het leven moeilijk wordt? Welke overlevingsstrategie hanteer je? Is dat effectief? En wat kun je er van leren?

Nog geen vijf minuten zit ik op mijn kussentje om een uur te mediteren of een luide roep weerklink door de tuin. “Hij is er weer”, denk ik gelijk. Ik open mijn ogen en zie de fazant op zo’n vijf meter afstand aan de andere kant van het raam. Op z’n gemakje wandelt hij door de tuin. In lichte paniek denk ik: “Waar is Lous?” Ons zwarte monster, de jager, de muizen- en mollenvanger, die niet schroomt om een duif te vangen en te verorberen en een fazant ook makkelijk aankan. Om gelijk de gedachte los te laten, immers de natuur regelt zichzelf.

Om hulp vragen

Ieder dier heeft zo zijn eigen overlevingsstrategie. De fazant ook, anders was hij allang uitgestorven. Mijn gedachten schieten alle kanten op. Juist om mijn hoofd leeg te maken zat ik op mijn kussentje. Het was de bedoeling om het nare gesprek dat ik gisteravond met mijn vader had uit mijn hoofd te verdrijven. Mijn vader is blind aan het worden. Helaas kan hij er niet mee overweg. Hij wordt overspoeld door angst en gaat daarbij paniekerig op zoek naar een overlevingsmechanisme. Hij komt niet verder dan schreeuwen en verwijten maken naar degenen die hem het naast zijn.

Hulp vragen en accepteren is de grootste makke van mijn vader. Hij heeft altijd de regie in eigen hand willen houden, onder een baas werken kon hij niet, hij moest zelf de baas zijn. Hoewel ik geen expert ben denk ik dat mijn vader een autistische stoornis heeft, waarbij vooral empathie ontbreekt en de focus altijd op zichzelf gericht is. Hij kan zich niet in een ander verplaatsen en om hulp vragen past daar ook niet in.

Zelfregie als overlevingsstrategie

Ons gesprek van gisteravond ging over de aanstaande verjaardag van mijn zoon. Zelf autorijden kan hij niet meer dus moet ik iets voor hem regelen. Wat ik ook regel het is nooit goed, zijn gevoel van autonomie zit hem daarbij in de weg. Als eenmaal de toon een, in zijn ogen, negatieve lading krijgt zijn de rapen gaar. Dan kent hij geen remmingen meer en wordt alles wat je in je leven verprutst hebt nog eens fijntjes onder de neus gewreven. Eind van het liedje was: “Ik kom niet op de verjaardag van je zoon, je zoekt het maar uit, wat mij betreft zie ik je nooit meer.” Hoe vaak ik al niet onterfd ben is niet meer te tellen.

Zijn overlevingsstrategie is zelfregie. Hij zat altijd aan de stuurknuppel van een vliegtuig, achter het stuur van de auto of bus en stond aan het roer van een boot. Rijden, varen en vliegen zijn z’n passie. Met hem meevaren op zijn zeilboot was geen pretje. De commando’s vlogen je om de oren en als je iets fout deed kreeg je de wind van voren, of het nu door jouw toedoen fout ging of niet. Zo gaat dat nu nog steeds. Zijn overlevingsstrategie laat hem in de steek. Dus rest frustratie en dat reageert hij af op zijn kinderen.

De boodschapper treft blaam

Mijn vader is niet alleen slechtziend, hij begint ook vergeetachtig te worden, de dementie ligt om de hoek. Hij heeft nu zijn hoop gevestigd op een hoornvliestransplantatie. “Dan kan ik weer zien, krijg ik mijn rijbewijs weer terug en kan ik weer gaan autorijden” zegt hij hoopvol. Voor het gemak vergeet hij even dat hij al 82 jaar is. “Pa, wees realistisch en stel je verwachtingen niet te hoog”, zeg ik hem. Hij luistert niet.

Al een tijdje probeer ik hem duidelijk te maken dat blind worden iets wil zeggen. Dat hij, nu hij niet meer naar buiten kan kijken, meer naar binnen moet keren en zijn andere zintuigen moet aanspreken. Een kans om een completer mens te worden. “Jij wilt honderd jaar worden! Zorg dan dat je positief naar de wereld om je heen gaat kijken. Doe eens aardig naar mensen, dan zijn ze ook bereid wat (gratis) voor je te doen.” Het wil niet lukken, ik ben de boodschapper van slecht nieuws en hij blijft de ‘messenger’ neerschieten.

Angst overwinnen en loslaten

Om te overleven rennen wij weg voor datgene waar we bang voor zijn, of we gaan het gevecht aan. Mijn vader doet beide, hij loopt er voor weg en gaat de strijd aan met z’n omgeving. In de yoga heb ik geleerd om niet weg te lopen voor pijn, angst, of verdriet, maar om het in de ogen te kijken. De yoga leert om het gevecht in jezelf aan te gaan. Die denkwijze heeft mij goed geholpen. Al word ik iedere keer weer op de proef gesteld, zeker door mijn vader.

Als ik mijn vader weer gesproken heb ben ik van slag. Ik kan slecht tegen zijn fatalisme en zijn negatieve houding. Ik wil hem wel helpen maar ik weet niet meer hoe. Het voelt alsof je in het water ligt met iemand die dreigt te verdrinken, die zich aan je vastklampt, waardoor je samen ten onder gaat. In mijn jeugd heb ik aan reddend zwemmen gedaan. Als je iemand wilt redden, was de boodschap, dan moet je zorgen dat hij rustig wordt, desnoods bewusteloos slaan. Het enige dat mijn vader mij kan verwijten is dat ik hem figuurlijk een klap heb gegeven en dat hij nu een bult op zijn hoofd heeft.

Mediteren

Inmiddels ben ik zo ver dat ik mij heb voorgenomen om niets meer voor hem te doen. Uit zelfbescherming, mijn overlevingsstrategie. Meer kan ik niet. Hij moet zichzelf redden. Maar het knaagt, het voelt zo niet goed.

De fazant zal zich wel redden. Ik hoop voor hem dat hij spoedig weer een vrouwtje treft, want afgelopen jaar is de fazantenhen voor de deur doodgereden. Dus worden ze niet gegrepen door onze kat, dan is er wel weer iets anders dat ze bedreigt. Zo zittend op mijn kussentje stromen de gedachten voorbij. Langzaam kom ik weer tot mijzelf en tot de conclusie dat ieder levend wezen zijn eigen weg heeft te gaan met voor ieder een eigen overlevingsmechanisme.

© Jolanda Verburg, 1 juni 2017

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

2 reacties voor Leven of overleven? (Jolanda Verburg)

  1. Monique 15/07/2017 op 00:00 #

    Ahhh, arme jij én arme vader!
    Ik ben benieuwd of je je voornemen kunt en/of wilt volhouden.
    Je hebt het duidelijk opgeschreven. Het dilemma lijkt helder.
    Beiden (en de rest van de familie) heel veel sterkte met het proces.

    • Jolanda Verburg 27/07/2017 op 20:09 #

      Dank je, Monique.
      Ik mijn voornemen al vaak geschonden.
      Als ik nu niet wegblijf ga ik ten onder.
      Maar het knaagt.
      Groet, Jolanda

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!