Leven in vertrouwen (Chris Elzinga)

Wildvreemden aanspreken was niet mijn gewoonte. Sinds enige tijd heb ik ontdekt wat een plezier ik ontleen aan eenvoudige ontmoetingen met mensen. Het begint vaak met nieuwsgierigheid, openheid, een zekere onbevangenheid.

Zomaar een praatje

Een damwand wordt geplaatst

Ik deed het nooit, zomaar mensen aanspreken. Het kwam gewoon niet in me op. Mijn partner was daar gemakkelijker in en als ze dat deed voelde ik me altijd wat opgelaten. Eigenlijk wist ik niet wat ik moest zeggen en wilde ik zo snel mogelijk m’n weg vervolgen.
Een jaar geleden veranderde dat haast ongemerkt. Nu ben ík degene die zomaar op mensen afstapt om een praatje te maken. Ik herken mezelf hierin haast niet, maar tegelijkertijd heb ik er veel plezier in.

Zojuist nog, terug van een bezoek aan een supermarkt, kwam ik langs een bouwterrein. Een machtig apparaat duwt stukken damwand de grond in. Ik stop uit nieuwsgierigheid. Hoe gaat dat in z’n werk? Geen gehei, geen getril; vier stalen delen worden stukje bij beetje hydraulisch de grond in geduwd. Wat een power.

Op enig afstand zit een oude man op zijn rollator het werk gade te slaan. Ik loop in een impuls op hem af, vermoed een gedeelde fascinatie voor wat hier gebeurt. We praten wat over het waarom van de damwand. Al gauw vertelt hij over zijn eigen bouw-verleden. Hoe hij in Jedda, Saudi-Arabië, aan de bouw van een universiteit gewerkt heeft. In de hitte, hij vond het heerlijk. Beter dan de kou hier. Voldaan door dit eenvoudige menselijke contact neem ik afscheid van hem.

Nieuwsgierigheid en onbevangenheid

Als ik terugkijk op het soort kleine gesprekjes dat ik de laatste tijd met wildvreemden voer, dan realiseer ik me dat er steeds iets van verwondering aan vooraf gaat. Iets trekt mijn aandacht, mijn nieuwsgierigheid is gewekt. Ik voel me open en onbevangen, haast zoals kinderen dat kunnen zijn. In die onbevangenheid spreek ik mensen aan die op de een of andere manier met hetzelfde bezig zijn.

Zoals tijdens mijn vakantie in Schotland. Ik heb net de tank van mijn huurcamper met diesel gevuld en in het tankstation betaald. Als ik naar de camper terugloop waar mijn partner op me wacht, zie ik een vrachtwagenchauffeur brandstof tanken. Ik raak nieuwsgierig: Hoeveel liter zou er in die enorme tank gaan? Ik loop op de man af en vraag het hem. Wel 500 liter! Wow, heb ik nooit vermoed. Zijn laatste rit van 100 km kostte hem 125 liter brandstof. Zo staan we een tijdje te keuteren. We hebben er duidelijk beide plezier aan.

In deze nieuwe openheid voel ik een directe verbinding met de goedheid van deze man. Ik voel me door hem geraakt, het maakt me zacht, liefdevol in dit simpele samenzijn.

De meeste mensen deugen

Terwijl ik dit schrijf moet ik denken aan het boek van Rutger Bregman: De meeste mensen deugen. Bregman betoogt dat we in onze samenleving een mensbeeld hanteren waarin de aard van mensen gezien worden als slecht, egoïstisch en egocentrisch. Dit is lange tijd het mensbeeld geweest van de gevestigde religies in de westerse wereld. En het is bevestigd door enkele spraakmakende psychologische onderzoeken uit de jaren 60 en 70.

Bregman geeft aan dat hedendaags wetenschappelijk onderzoek naar egocentrisme en altruïsme in mensen en dieren tot heel andere conclusies komt. De meeste mensen blijken van nature altruïstisch gedrag te vertonen. Ze zijn geneigd andere mensen of dieren in nood te helpen, ook al gaat dat direct tegen hun eigenbelang in. Mensen springen in het water om een drenkeling te redden, nemen vluchtelingen in huis, helpen anderen in de trein met hun bagage of hun kinderwagens etc. etc. Dat doen we van nature. Niet omdat we geleerd hebben dat we behulpzaam moeten zijn, maar omdat ons hart ons dat ingeeft, zoals in dit Youtube-filmpje:

Leven in vertrouwen

Natuurlijk moedigt hij niet aan zomaar iedereen blind te vertrouwen. Ik stap ook niet op iedereen af. Iets in mij voelt zich kennelijk aangetrokken tot iets in die specifieke ander. Dat gebeurde in beide voorbeelden die ik gaf. Waar deze aantrekkingskracht vandaan komt, is wellicht een mysterie. Het gebeurt als vanzelf, vanuit een voor mij tot voor kort ongekende openheid en gemakkelijkheid. En mijn vertrouwen in mensen en in de wereld om me heen neemt toe, naarmate ik dit vaker meemaak.

Opnieuw moet ik aan Bregman’s woorden denken. In het laatste hoofdstuk van zijn boek stelt hij zijn lezers voor een keuze. We kunnen in wantrouwen leven, uitgaande van het idee dat mensen van nature slecht zijn. We kunnen ook leven in vertrouwen, vanuit het besef dat de meeste mensen deugen. Dan loop je wel het risico dat je vertrouwen zo nu en dan geschaad wordt. Hij stelt dan: So be it, dat risico loop je, het is deel van het leven. Maar is dat voldoende reden om voortaan de luiken in wantrouwen te sluiten?

Leven in vertrouwen, zo ontdek ik, brengt me bij plezier in verbinden. Ik heb de smaak te pakken van die kleine gesprekjes. Ze vallen niet op. Het is geen ‘Nieuws’ waar de media over berichten. Intussen dragen ze bij tot levensvreugde. Hoe eenvoudig kan het zijn?

© Chris Elzinga, 1 november 2019

Noten

Rutger Bregman, De meeste mensen deugen. Een nieuwe geschiedenis van de mens, 2019

De foto heb ik zelf gemaakt.

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

, , ,

2 reacties voor Leven in vertrouwen (Chris Elzinga)

  1. Iboya Saaltink 05/11/2019 op 14:04 #

    Wat een leuke blog van Chris Elzinga,

    Wat een herkenning. Voor mij bestaat er bijna niets mooiers dan onverwachte ontmoetingen. Er is geen voorkennis, geen verwachting, geen verplichting. Je hoeft niets van elkaar. Niets hoeft alles ligt open. Prachtig.

    Afgelopen week had ik de eigenaar van een orgelzaak aan de telefoon. Ik had hem twee keer kort gezien. Op enig moment begon hij te vertellen, al snel werd hij heel emotioneel, en huilde bijna op het hysterische af. Het werd hem allemaal teveel. Ik bleef rustig en luisterde . Bijna driekwartier.
    Het mooie vond ik dat ik me bedacht: het maakt totaal niet uit of ik deze man ken of niet, hij is gewoon iemand met verdriet, net als ik en ieder ander. Ik was present net als bij mijn vriendinnen. Je hoeft iemand niet te kennen om zo contact te hebben en vertrouwen te krijgen en te geven.

    Prachtig toch!

    Bedankt voor je mooie blog Chris.

    http://www.levenskunst-en-zin.nl/

    • Chris Elzinga 05/11/2019 op 16:02 #

      Beste Iboya, bedankt voor je reactie. Je beschrijft een mooie ervaring van vertrouwen. Hoe bijzonder ‘gewoon’ aanwezig zijn met een ander kan zijn…

Geef een reactie