Inclusief leven (Lenie van Schie)

Mijn vorige column droeg de titel Inclusieve spiritualiteit. Ik had ook kunnen spreken van inclusief leven. Voor de inheemse volkeren was – en is – het dagelijkse leven en hun spirituele beleving van de werkelijkheid één geheel. Maar hoe leef je je spiritualiteit in het dagelijks leven? Hoe ‘doe’ je dat in een samenleving als de onze?

Spiritualiteit aan de keukentafel

In het kader van het verschijnen van mijn nieuwe boek geef ik deze maanden een aantal interactieve online workshops. In die webinars gaat het over spiritualiteit en hoe je die leeft in het dagelijks leven. Eén van de deelnemers noemde dat: ‘spiritualiteit aan de keukentafel’.

Wat is spiritualiteit eigenlijk?

We leven in een wereld van concepten en spiritualiteit is zo’n concept. Concepten gaan gemakkelijk een eigen leven leiden en dat is zeker ook het geval met spiritualiteit. Voor mensen die de directe ervaring niet kennen of zich van die ervaring niet bewust zijn, is spiritualiteit gemakkelijk zweverig. Anderen associëren spiritualiteit met engelen of met ervaringen uit vorige levens. Weer anderen denken dat je ‘spiritueel’ bent als je geen ego meer hebt. (Dat laatste is wel erg moeilijk te bereiken, zo ontdek ik telkens weer).

Concepten worden gemakkelijk dingen waarbij iedereen eigen associaties heeft.

Voortdurend veranderen

Als we kijken naar concepten dan zijn dat vaak zelfstandige naamwoorden: dingen die zijn. Maar leven is voortdurende beweging en verandering. In mijn vorige columns schreef ik over Joseph Rael. In zijn taal, het Tiwa, zijn er geen zelfstandige naamwoorden; alles wordt uitgedrukt in werkwoorden. Met werkwoorden kun je veranderingen aangeven. Zo spreekt hij over personen alsof ze voortdurend in wording zijn. De naam Lenie wordt, in het Engels Lenieing, zoals verdwijnen: vanishing en verschijnen: appearing.

Dat iets voortdurend in wording is, voortdurend opnieuw ontstaat, is een visie die onderliggend is aan alle spirituele tradities. Die visie is ontstaan uit de directe ervaring van spirituele leraren. Het is voor onze ‘normale’ waarneming lastig te begrijpen of te geloven. Wij zien immers de objecten niet voortdurend veranderen. Voor onze ogen en ook in onze tastzin zijn ze een constante aanwezigheid.

Dat wordt anders als we onze lichamelijke realiteit daarbij betrekken. In ons lichaam is er voortdurend vernieuwing. En als we terugkijken in de tijd, dan zien we die verandering ook in ons individuele zijn: ouder worden is ook wijzer worden. We worden kalmer of bedaagder. En de wereld om ons heen verandert ook voortdurend. Om met de Griekse filosoof Heraclitus te spreken, Pantha rhei, alles stroomt.

Verweven leven

Spiritueel bewustzijn is dus in ieder geval een bewustzijn waarin we beseffen dat alles voortdurend in beweging is en verandert. En er is meer. Het is ook een bewustzijn waarin we beseffen dat alles met alles te maken heeft. Noem het ‘verweven leven’ of ‘holisme’. We zien het terug in de geneeskunde waar lichaam en geest  niet meer zo gescheiden worden. En we ervaren het als we in ons leven geconfronteerd worden met een crisis: elke crisis biedt een nieuwe kans. Uit wat eerst was, wordt steeds iets nieuws geboren.

Het besef dat er sprake is van voortdurende beweging en onderlinge verbondenheid, beginnen we terug te vinden in het maatschappelijke leven. In de recycling van plastic, papier en andere materialen, in het denken over kringlooplandbouw.

Ik hoor je denken… En ja, het klinkt wat vergezocht om spiritualiteit te verbinden met het recyclen van plastic. Maar toch. Hebben we hier niet óók te maken met concepten die in ons denken mijlenver uit elkaar liggen, maar misschien helemaal niet zo gescheiden zijn als wij denken?

Recyclen van materiaal en kringloop landbouw zijn uit nood geboren: Als we dat niet doen dan sterft ons leefgebied af. Tegelijkertijd wijzen deze bewegingen op een verandering in onze manier van denken.

En dat kringlopen kan ook met geld.

Geld

Als iets in onze wereld ons scheidt, lijkt het wel het geld te zijn en veel ontevredenheid houdt verband met dat gevoel van een oneerlijke verdeling van werk en inkomen. Nowaten, een sjamaan en ziener, noemt in de film Down to Earth geld als hét probleem van onze werkelijkheid. Het duivelse dilemma van de economie beschreef ik al in een eerdere column.

In de Trouw van 8 mei lees ik tot mijn verrassing over een perspectief dat het kapitalisme eerlijker maakt. Aan het woord is Mariana Mazzucato, een Italiaans-Amerikaanse en één van de meest invloedrijke economen op dit moment: ‘Zuid-Afrika, Spanje, Zweden, de Verenigde Naties, de Wereldgezondheidsorganisatie: de halve wereld staat bij haar op de stoep om te vragen hoe met haar ideeën aan de slag te gaan’.

Haar standpunt: ‘De economie moet gaan draaien om de publieke zaak’. Hervorming van het kapitalistische systeem is mogelijk als de overheid ingrijpt. Mazzucato haalt de mythe van de vrije markteconomie onderuit. Zo laat ze zien dat de overheid miljarden investeert in innovatie technieken – zoals ons mobieltje – geld dat wij als belastingbetalers opbrengen. Maar de winsten komen toe aan de aandeelhouders. Voor de hervorming van het kapitalisme moet de overheid het voortouw nemen.

De publieke zaak

Mazzucato neemt als voorbeeld de maanlanding destijds, toen er een wil was om die voor elkaar te krijgen en de fondsen en de ontwikkelingen er kwamen door de investering van de overheid. Nu moet ze gaan investeren in de bestrijding van de armoede, de gezondheidszorg het klimaat….

Bij de oude Grieken was het een plicht om je als burger bezig te houden met de publieke zaak. Om tirannie te voorkomen, anders was je een idioot. Die idiotie zien we nu:

Mazzucato: ’In tijden van crisis – de bankencrisis en nu met corona – worden bedrijven gered met belastinggeld. Als ze weer hersteld zijn en weer winst maken blijft dat geld in private handen. De overheid helpt en de winst komt terecht bij de rijken. (…) Waarom niet een deel terugsluizen naar de overheid zodat een passend rendement op publieke investeringen ontstaat? Daar kan dan weer CO2-reductie mee betaald worden, training van werknemers, investering in onderzoek en ontwikkeling.’

Waar een wil is

Het was de gevleugelde uitdrukking van mijn vader: ‘Waar een wil is, is een weg’. Willen we een beter leven voor iedereen? Want verandering kan alleen plaatsvinden als we ervan overtuigd zijn dat een beter leven mogelijk is, een beter leven voor iedereen. Als we erin durven geloven dat er genoeg is voor iedereen.

Het is een van die nieuwe gedachten die de laatste decennia opduiken: ‘Stop met denken in schaarste, in concurrentie. Er is genoeg.’ Als ik de zoektermen in google invoer dan krijg ik tal van blogs die hierover gaan.

En geeft het niet veel meer bevrediging om met je overtollige geld anderen te helpen, dan om bezittingen op te stapelen? Het vraagt wat, het vraagt een bewustzijnsverandering die al in gang is gezet.

© Lenie van Schie, 22 mei 2021

Foto’s van de auteur, uit de serie: Recycling

 

, , , , ,

Reacties gesloten.