Hoop is broodnodig

Het is gemakkelijk cynisch te worden van al het sombere nieuws. Cynisme maakt echter machteloos en apathisch. Hoop daarentegen geeft een impuls om in beweging te komen, om positief bij te dragen aan deze wereld. Kan hoop tegenwicht bieden tegen cynisme?

Het nieuws

Het nieuws dat de media verspreiden geeft een weinig hoopvol beeld van de wereld. Dat komt deels door de manier waarop de media verslag leggen. Dat mensen elkaar liefhebben of dat ze deugen is geen nieuws, dus wordt er nauwelijks over bericht.(1)

Afbeelding van cocoparisienne via Pixabay

Tegelijkertijd is er wel degelijk iets aan de hand. Collectief blijkt het vrijwel onmogelijk oplossingen te vinden voor de grote problemen van deze tijd: klimaatverandering, uitbuiting van mens en natuur, machtsmisbruik, zelfverrijking, drugsgebruik, extreem geweld. Het onvermogen om in Madrid een klimaatakkoord te sluiten is daar een symptoom van. Ik zou er cynisch van kunnen worden.

Cynisme en hoop

Onderzoeksjournalist Joris Luyendijk zag dit beeld bevestigd in zijn studie naar de praktijken van geldhandelaren in de City van Londen. Hij schreef daar in 2015 een onthutsend boek over. In ‘Dit kan niet waar zijn’ vertelt hij over het cynisme en de volstrekte a-moraliteit die heerst in de financiële wereld van bankiers.(2) Het is verbijsterend dat a-moraliteit zo in de kern van ons economisch bestel geworteld is.

Verrassend is het daarom dat juist deze auteur onlangs een boek gepubliceerd heeft over hoop.(3) Met zoveel woorden stelt hij dat twijfel en cynisme ons uiteindelijk doen verzanden in hopeloosheid, machteloosheid en apathie. Hoop brengt en houdt ons in beweging, het zet ons aan om te doen wat binnen ons vermogen ligt in positieve zin bij te dragen aan deze wereld. Hoop is broodnodig, zeker in deze tijd.

Hoop

Wat is hoop eigenlijk? Het volgende gedicht geeft daar een invulling aan die mij zeer aanspreekt.(4)

De weg van de hoop

Diep in onszelf dragen we hoop:
als dat niet het geval is,

is er geen hoop.

 Hoop is een kwaliteit van de ziel
en hangt af

van wat er in de wereld gebeurt.

 Hoop is niet voorspellen
of vooruitzien.

Het is een gerichtheid van de geest,

een gerichtheid van het hart,

voorbij de horizon verankerd.

 Hoop in deze diepe krachtige betekenis
is niet hetzelfde als vreugde

omdat alles goed gaat

of bereidheid je in te zetten

voor wat succes heeft.

 Hoop is ergens voor werken
omdat het goed is,

niet omdat het kans van slagen heeft.

 Hoop is niet hetzelfde als optimisme
evenmin de overtuiging

dat iets goed zal aflopen.

Wel de zekerheid dat iets zinvol is

afgezien van de afloop,

het resultaat.

Zo opgevat is hoop een kwaliteit van de ziel. Een vermogen om je ergens voor in te zetten, onafhankelijk van het resultaat. Waarom zou je dat doen? Heel simpel: omdat het goed en zinvol is.

In de spiegel van hoop

In het boek van Joris Luyendijk laat hij 100 wetenschappers, kunstenaars en ondernemers vertellen wat hun hoop geeft. Voor de één geven jonge vrouwen hoop die allerlei vormen van ongelijkheid aan de kaak stellen. Voor een ander is het hoopvol dat Mark Zuckerberg van Facebook zich in Amerika heeft moeten verantwoorden voor openbare hoorzittingen. Voor weer een ander zijn het medische doorbraken. Als ik dit boek als een spiegel zie, komt de vraag naar mij toe: Waar bestaat mijn hoop eigenlijk uit?

Als iets mij hoop geeft, is dat de Green Deal van de nieuwe Europese Commissie. Dat er een politiek forum van gewicht in deze wereld is, dat zijn nek durft uit te steken om zulke politiek gewaagde maatregelen voor te stellen. Die maatregelen zullen de Commissie niet populair maken bij de grote schare kiezers, want ze vragen inzet en offers. Waarom doen ze het dan? Omdat ze doen, waar wetenschappers al jaren met steeds grotere urgentie voor pleiten: het goede. Ze doen het, ook al gaan andere regeringen niet met ze mee, ook al zal de opwarming van de aarde nog steeds doorgaan.

Als ik naar de supermarkt in de buurt ga, neem ik altijd een tas mee met een paar al eerder gebruikte plastic zakjes, van die dunne. Ik gebruik ze steeds opnieuw om er groente en fruit in te doen, totdat ze het begeven. Draagt het bij tot vermindering van de plastic afvalberg? Nee, niet echt. Waarom ik het doe? Omdat het voor mij goed voelt om te doen. Een onooglijk kleine bijdrage aan de oplossing van een enorm groot plastic afvalprobleem. Ik heb het altijd als een stil verzet gezien. Maar nu begrijp ik dat dit kleine gebaar een uitdrukking is van mijn hoop.

Uitnodiging

Wat geeft jou hoop? Waar kom jij voor in beweging, ook al weet je dat jouw bijdrage aan het geheel de loop van de dingen nauwelijks zal veranderen? Je doet het, omdat je vindt dat het goed en zinvol is om te doen. Graag horen we van jouw hoop. Je kunt jouw verhaal hieronder delen of via een email naar ons toesturen.

© Chris Elzinga, 1 januari 2020

Noten

(1) Ik heb daar eerder over geschreven in mijn column van november 2019: Leven in vertrouwen.
(2) Joris Luyendijk, Het kan niet waar zijn, Atlas Contact 2017.
(3) Joris Luyendijk, Hoop. 100 Wetenschappers, kunstenaars en ondernemers vertellen wat hun hoop geeft, 2019. Een uitgave van Nederland in Ideeën.
(4) Het gedicht ‘De weg van de hoop’ is ten onrechte toegeschreven aan Václav Havel invloedrijke dissident ten tijde van het communistische regime in Tsjechië en later president van dat land. De werkelijke dichter is onbekend.

, , , ,

1 Reactie Hoop is broodnodig

  1. Annie de Vos 03/01/2020 op 17:41 #

    Het nieuwe boek van Bregman ( de meeste mensen deugen) en de boeken van Simon Sinek oa. ‘ Het oneindige spel’ geven de wereld/ de lezers een enorme boost tot hoop op verandering. Zondere bewustzijn geen verandering, in de hoop dat we met elkaar blijven hopen en inzetten voor een betere wereld.

Geef een reactie