Hooitijd op het platteland (Jolanda Verburg)

Van oudsher is juli de hooimaand. Maar het hooi was begin juni al binnen. De seizoenen verschuiven en iedere maand en ieder jaar worden weerrecords gebroken. Zelfs de agrarische werkzaamheden zijn niet meer hetzelfde.

Haast is geboden – donkere wolken pakken zich al samen

Wat het weer ook wordt de komende maanden de zomer kan nu al niet meer stuk. De laatste jaren begint de zomer al in mei. Het is wel te hopen dat het mooie weer niet ‘op’ is tegen de tijd dat we vakantie hebben. Wat onveranderd blijft zijn de jaarlijkse werkzaamheden op het platteland, hooguit wat eerder in de tijd en op grotere schaal. Hooien is zo’n vaste agrarische activiteit van alle boeren met vee.

Als agrarische natie ken je die beelden wel van het ouderwetse boerenleven. Groepen mensen met hoeden, petten en hoofddoeken op tegen de zon. Hele dagen volop aan het hooien op zonovergoten weilanden. De hoog opgeladen hooiwagens met de wintervoorraad af en aan rijdend naar de hooiberg. Tussendoor picknickend en na afloop samen nog wat eten en drinkend. Daar is door de verregaande mechanisatie niet veel meer van overgebleven. Of toch?

Hooien

Toen wij hier 16 jaar geleden kwamen wonen hebben we nagenoeg alle landbouwmachines van mijn schoonvader weggedaan, op de trekker en de hooiwagen na. Wij waren immers niet van plan om zelf te gaan boeren. Maar ja, zoals zoveel in het leven kan je niet alles van tevoren plannen, want sinds wij een permacultuurlandschap hebben ingericht met schapen ligt dat anders en hebben wij ook behoefte aan hooi. Met eigen grasland kunnen wij zelf hooi produceren, maar daarvoor moesten wij wel weer de nodige landbouwmachines aanschaffen.

Het gras is gemaaid

Hooien is een kwestie van goed plannen. Begin juni waren de weersomstandigheden gunstig en de buienradar voorspelde een week lang mooi zonnig en droog weer, dus hup, mijn man op de trekker om gras te maaien. Het boerenleven zit er bij hem nog goed in. Als kleine jongen bestuurde hij al de trekker en hielp zijn vader met alle activiteiten die een boerenbedrijf met zich meebrengt. Ik zie hem genieten van het hooien, even terug naar zijn jeugd. Voor wie het hooiproces niet kent volgt hier de beschrijving.

Maaien, schudden en wiersen

Hooien is niet anders dan het oogsten van gras. Allereerst wordt het gras gemaaid. Onze eigen oude trekker doet het nog fantastisch, maar een goede maaier hadden wij niet, dus hebben we een tweedehandsje aangeschaft. Na het maaien blijft het gras een paar dagen op het veld liggen om te drogen tot het hooi is. Een goede planning is belangrijk, want onverwachte regen kan een hele grasoogst doen mislukken. Het moet een aantal dagen kunnen drogen waarbij zon en wind een belangrijke factor zijn.

Hooi schudden

Omdat het Nederlandse weer vaak onvoorspelbaar is wordt het drogen van gras een handje geholpen. Dit proces heet ‘schudden’, waardoor het gras wordt gedraaid zodat ook de onderkant goed droogt. Voor het schudden is ook weer een machine nodig, dus hebben wij eveneens vorig jaar een gebruikte hooischudder aangeschaft. Iedere dag wordt het gras even opgeschud tot het goed droog is. De meeste boeren huren een loonwerker in om te maaien en te oogsten, maar dan praat je over tientallen hectaren aan grond. Maar voor ons kleine stukje land lukt dat niet, zo’n machine past daar amper op.

Van gras tot hooi

Iedere dag loop ik langs de hooiweide en geniet van wat ik zie. Een natuurproduct in wording, dat door inwerking van de zon en de wind langzaam van kleur en structuur veranderd. Iedere dag ziet het er weer anders uit. Na een paar dagen hooischudden komt de volgende bewerking aan de orde: het wiersen. Door het schudden ligt het gras verspreid over de gehele wei, om te kunnen worden ingepakt moet het in lange rijen worden verzameld. Hiervoor is gelukkig niet weer en andere machine nodig, het is een kwestie van afstellen van de hooischudder.

In de wintermaanden als het gras niet groeit dan is hooi het voornaamste voedingsbestandsdeel van dieren die op stal staan. Bij ons is dat niet heel erg noodzakelijk. Onze schapen lopen het hele jaar buiten en hebben meer gras tot hun beschikking dan ze op kunnen. Maar als er sneeuw ligt of de velden bevroren zijn is het toch handig als er wat extra hooi gevoerd kan worden.

Persen van kleine pakjes hooi

We hebben onze schapen sinds begin vorig jaar, dus hebben wij vorige zomer voor het eerst gehooid. Uiteindelijk hadden wij honderd pakjes hooi. Veel meer dan wij nodig hadden. Omdat de winter begin dit jaar wel extra lang duurde konden wij de overtollig pakken makkelijk kwijt. Een berichtje op Marktplaats en de reacties stroomden binnen.

Balen persen

Tegenwoordig gaat het hooien in grote hoeveelheden. Gigantische machines rijden over het land en persen grote ronde of vierkante pakken hooi, die worden geseald in zwart of groen plastic. Je kent ze wel als je over het platteland reist. Het zijn niet-handzame pakken, waar voor het voeren weer machines nodig. Wij laten een buurman komen met een ‘ouderwetse’ hooi-inpakmachine die kleine hanteerbare baaltjes perst die je in je eentje kunt optillen. Handig voor kleinverbruikers zoals wij. Zo ook voor veel andere bedrijfjes of hobbyboeren.

Hooibalen verzamelen

Omdat er vraag is naar kleine hanteerbare pakjes hooi hebben wij besloten ook dit jaar wat extra te produceren. Op zondag is het gras gemaaid, maandag, dinsdag en woensdag geschud en donderdag geperst. De buienradar voorspelde donderdagavond al regen dus enige druk zat er wel achter. Het gras was mooi droog en de buurman perste ruim driehonderd pakjes. Wel weer een beetje veel.

De geperste hooibalen

Na het persen begint het echte werk pas goed: de balen hooi binnenhalen. Een echte familieaangelegenheid. Ik rij de trekker en man en zonen stapelen de balen op de hooiwagen. Twee man prikken met de hooivork de balen op en steken ze met een zwaai omhoog de lucht in tot bovenop de kar. De man bovenop de kar pakt de baaltjes aan en legt ze netjes neer zodat er zoveel mogelijk opgestapeld kan worden. Een hele klus en een uitgekiend werkje. En natuurlijk worden die balen steeds zwaarder en de kar steeds hoger. Het vooruitzicht is een lekker koud biertje.

De oogst is binnen

Dit jaar is het hooi van topkwaliteit. Het lijkt wel blauw en het ruikt geweldig. Als het hooi in de schuur ligt is het tijd voor bier. Moe maar voldaan genieten we van het werk dat we verricht hebben. Even helemaal terug in de tijd. Het ligt nu netjes opgestapeld in de schuur en iedere keer als ik de schuur inloop komt de geur van vers gemaaid gras je tegemoet. Dat geeft zo’n heerlijk zomers gevoel.

Binnenhalen van de hooibalen

Natuurlijk kan het allemaal veel sneller en slimmer, maar het weegt niet op tegen het gevoel van datgene wat ‘leven’ heet, daar waar het echt om gaat. Op deze manier is milieuvriendelijker, maar verhoogt vooral het saamhorigheidsgevoel. Het maakt dat het goed toeven is op het platteland, daar kan geen stadsleven tegenop. Net als veel andere activiteiten geniet ik door het hooien met volle teugen van dit leven op het platteland. Het is verheugend te constateren dat steeds meer mensen inzien dat kleinschaligheid zo gek nog niet is.

© Jolanda Verburg, 1 juli 2018

Tip:

Als je de column met anderen op Facebook wilt delen, klik dan op ‘Pagina leuk vinden’, helemaal onderaan in de voettekst.

, , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!