Hoe nu verder?

Behaaglijk zit ik rechtop in de kussens, een kruik aan mijn voeten, mijn ontbijtje naast mij op het nachtkastje. Ergens daarbuiten is een crisis aan de gang. Maar zolang ik mijn TV, smartphone of computer niet aan zet bestaat die niet voor mij. Dus waarom zou ik ze aanzetten?

De zon schijnt in mijn ‘bedkantoor’ op deze eerste lentedag. Stilte op het pleintje buiten. De magnolia bloesems in de tuin achter mijn raam dansen in de wind. Oh, wat intens blauw is de wolkeloze hemel!

Mijn ontbijtje bestaat uit Turkse yoghurt met mango, walnoten en vlierbloesemlimonade. Af en toe stop ik met schrijven om even een hapje te nemen en aandachtig te genieten van deze verrukkelijke mix van smaken.

Foto van Yoyo: Paarse kelk Samos

Angst

Het zijn de van tijd tot tijd opduikende angst voor morgen – en mijn verlangen naar contact, al is het digitaal – die maken dat ik toch maar af en toe één van die knoppen indruk.

Kennelijk is er een virus bezig de mensheid op te vreten. De strijd daartegen zet de wereld op zijn kop en dreigt alle systemen te ontwrichten die ons geordende en gerieflijke leventje tot nu toe in stand hielden. Ineens heeft de hele mensheid een gezamenlijke ‘vijand’ waardoor de lokale oorlogen even naar de achtergrond verdwijnen.

Egocentrisme

De angst die leidt tot de maatregelen die de ziekte moeten tegenhouden lijkt vooralsnog meer schade aan te richten dan het virus zelf. Overheden proberen te voorkomen dat er paniek uitbreekt, maar het is juist de paniek die maakt dat we gaan hamsteren en vrijwillig de oproep honoreren om ons te isoleren van elkaar. Zoals alle schepsels zijn wij behept met een oerinstinct tot zelfbehoud. En in eerste instantie zien we dat instinct in werking treden in de vorm van egocentrisme, om ons heen – en in onszelf.

Interdependence

Daarnaast zijn we echter ook sociale wezens: diep in ons leeft het besef van onze ‘interdependence’. Dus daar waar de eerste schok van de Corona-impact wat is weggeëbt zien we mensen en groepen in actie komen, verbindingen leggen en initiatieven ontplooien waardoor we kunnen overleven en een begin kunnen maken om orde in de chaos te scheppen.

Een mooi voorbeeld van dat mechanisme kun je zien in de dierenwereld. Als je met een stok in een mierenhoop roert, zie je in eerste instantie alle mieren als gekken rondlopen. Maar al snel weten ze wat ze te doen staat: in no time zie je de reparatiewerken op gang komen en er ontstaat er een nieuwe orde.

Intermenselijkheid

Naast de drang tot zelfbehoud zien we nu dus ook de zorg voor de samenleving op gang komen. Instanties en bedrijven die het land draaiende moeten houden zijn in volle actie. In de buurt waar ik woon worden spontaan hand- en spandiensten voor ouderen en kinderopvang aangeboden. Buurtbewoners organiseren boswandelingen (in ganzenpas) waarbij uit volle borst mag worden gezongen. Sommige mensen stallen overbodige spullen uit op tafels voor hun huis, die iedereen mag meenemen. In de supermarkt ontstaan (op gepaste afstand) gesprekken die dieper gaan dan we ‘normaal’ gewend zijn.

Tijdens mijn ochtendrondjes heb ik sinds enige tijd het plezier herontdekt van het huppelen (wat ik als kind graag deed). Had ik tot nu toe de neiging om even te stoppen als ik iemand aan zag komen (wie weet gaan mensen de GGD bellen als ze een oud mens – ik ben 76 – door de straat zien huppelen J), tegenwoordig huppel ik gewoon door en zwaai naar de voorbijgangers. Vaak zwaaien ze terug en zie ik een glimlach op hun gezicht verschijnen. Ook krijg ik soms reacties als: “U heeft duidelijk zin in de dag!”, “Dat zouden meer mensen moeten doen”, of “Wow, U durft!”.

Levensvragen en herbezinning

Dat de uitgaansmogelijkheden tot praktisch nul zijn gereduceerd en we noodgedwongen voor onbepaalde tijd thuis zitten is voor velen van ons een beproeving, Daar staat tegenover dat de natuur ons met het Corona-virus een unieke kans geeft om ons te (her)bezinnen op de grote levensvragen waar we in onze dolgedraaide maatschappij weinig tijd voor hadden: ‘Wie ben ik?’, ‘Waar zijn we nou eigenlijk mee bezig?’ en ‘Wat wil ik met mijn leven?’

Foto van Yoyo: Bloesemhart ovaal rood

Het is alsof we moeten ontwaken uit de droom van controle en maakbaarheid, om ons bewust te worden van en in het reine te komen met onze kwetsbaarheid en sterfelijkheid. Dit brengt ons terug tot de essentie. Een zegen vind ik in dit verband de veelheid van meer of minder verlichte geesten die via YouTube of Vimeo hun inzichten delen met de wereld en door wie we ons gewoon in onze huiskamer kunnen laten inspireren.

Humor, creativiteit

Gelukkig hebben we als mensen ook het vermogen om met humor te reageren op de meest verschrikkelijke dingen die ons overkomen. De eindeloze stroom grappige teksten en filmpjes die ik via mijn smartphone binnenkrijg zijn soms flauw, soms cynisch, maar vaak ook echt geestig en opbeurend.

Daarnaast wordt onze latente creativiteit op allerlei manieren aangesproken. Mensen gaan (weer) muziek maken, schilderen of schrijven. Ziekenhuizen richten hun eigen naaiateliers op omdat er geen mondkapjes meer te krijgen zijn. Ik hoorde van iemand die zich met een hoogwerker tot voor oma’s raam in het verzorgingstehuis liet zakken om naar haar te kunnen zwaaien.

Dat veel bedrijven en particulieren plotseling zonder klanten of werk komen te zitten veroorzaakt een schokgolf in het land. Wat voor effect dit zal hebben op de economie en ons dagelijks leven, weet niemand.

Maar we zitten niet bij de pakken neer. Collega-zzp’ers die met mensen werken stappen spontaan over op onlinediensten. Zelf ben ik ook bezig mij te verdiepen in de geheimen van webinars en video-conferencing, om dat wat ik kan bijdragen aan bewustwording en levenskunst straks via het internet te kunnen delen.

Wel ben ik blij om te horen dat de overheid opvang en ondersteuning belooft voor bedrijven en burgers die door de crisis in financiële problemen komen. Of en in hoeverre ze dat waar kunnen maken moeten we nog afwachten.

Hier en nu: de geboorte van een nieuwe wereld

Als er één ding is waar deze onzekere tijden ons toe uitnodigen is het wel: onze op hol geslagen aandacht steeds weer terug te fluiten naar het hier en nu. Om te beseffen dat we léven; om de ander wérkelijk te zien; om écht te proeven wat we eten; om bewust het wonder te aanschouwen van die bloem die haar blaadjes ontvouwt en zich binnenstebuiten keert naar de zon. En vooral ook: om niet weg te lopen voor de emoties die op ons afkomen, maar ze te verwelkomen, te lokaliseren in ons lijf, onze hand op die plek te leggen en er naartoe te ademen. Zodat we – als we dan toch vroeg of laat ons lichaam moeten loslaten – kunnen zeggen: “Ik heb mijn mens-zijn waarlijk geleefd.”

Wat wij in wezen zijn is onsterfelijk. Ons aardse voertuig, waarin wij de meest uiteenlopende avonturen mogen beleven, is een tijdelijke expressie van het leven zelf.

Pasen is in aantocht. Weliswaar moeten we nu kennelijk eerst zelf een kruisgang doorstaan. Maar de wederopstanding zal ongetwijfeld ook dit keer de mensheid gegeven zijn.

Wat wij nu meemaken zijn de barensweeën waaruit een nieuwe wereld geboren gaat worden.

Ik wens alle lezers gezondheid, geduld, vertrouwen en liefde in deze uitdagende tijden.

© Yoyo van der Kooi, 22 maart 2020

, , , ,

2 reacties voor Hoe nu verder?

  1. Yoyo van der Kooi 22/04/2020 op 15:36 #

    Hoi Jolanda,

    Ik lees nu pas je respons van april. Dank daarvoor!

    Bij mij helpt het om als de angst weer eens toeslaat even te gaan liggen en hem te voelen: een soort contractie in de zonnevlecht.
    Mijn hand erop leggen, er naartoe ademen en kreunen, hummen, klank maken of er geruststellend tegen te praten heffen de kramp op.
    En ja, dan gewoon doen wat ik het leukste vind op dat moment en daar helemaal in opgaan, zodat de tijd verdwijnt….

    Alle goeds!
    Warme groet van Yoyo

  2. Jolanda Verburg 09/04/2020 op 16:47 #

    Hallo Yoyo, wat een mooie column heb je geschreven!
    Helemaal eens dat er een nieuwe wereld geboren gaat worden.
    Wij moeten dat vooral zelf doen en ervaren en daarbij de angst loslaten.
    Groet, Jolanda

Geef een reactie