Het Levensweb (Lenie van Schie)

In mijn vorige column schreef ik over vieringen, acht per jaar, die het jaar opdelen in negen perioden van 6 weken. Deze feesten zijn als een weefsel door het jaar heen. Ze begeleiden ons van het ene naar het andere seizoen en bieden ons zo structuur. Ze weven ook de uiterlijke patronen van ons innerlijk leven.

Weven

Weven is misschien wel het oudste ambacht op aarde. In Moravië zijn restanten van weefsels gevonden, vervaardigd in het Paleolithicum, zo’n 25.000 jaar geleden. Ze stammen uit een tijd waarin het bewustzijn van mensen nog geheel verbonden is met de kosmisch-energetische realiteit van het leven. Een tijd waarin elke handeling ligt ingebed in het besef van een allesomvattende eenheid.
Een weefsel kan alleen ontstaan doordat draden met elkaar worden verbonden. De basisdraden, de schering of ketting, staan verticaal op een getouw en de inslagdraden worden er horizontaal doorheen gevlochten. Een weefsel is een vlechtwerk dat geleidelijk, door de tijd heen, ontstaat.

De inslagdraden weven patronen in de ketting. Deze patronen vertellen over het leven van alle dag en over belangrijke gebeurtenissen. Ze weven de voorvallen en daarmee de tijd, aaneen. Hoewel een plat werkstuk, worden in dit kunstwerk/maaksel vele werelden met elkaar verbonden.

Het spinnenweb

Niet alleen mensen weven, spinnen doen dat ook, zij spinnen een web. In de Native American culture hebben alle dieren specifieke betekenis. De spin is de wever. Haar lichaam bestaat uit twee lob-vormige delen die samen een acht vormen. Ze heeft acht poten die de acht jaarfeesten representeren: de acht richtingen op het medicijnwiel.
Acht is niet alleen een cijfer, het is ook het oneindigheidsteken. Voor de Native Americans staat de spin symbool voor een oneindig aantal mogelijke creaties. Haar creatie, het web, duidt de talloze verbindingen aan die in het leven bestaan.

Het levensweb

Dit is de titel van een boek van Fritjof Capra, gepubliceerd in 1996. Als natuurkundige was hij diep geraakt door de inzichten die voortkwamen uit de wetenschappelijke onderzoeken in de natuurkunde. Daaruit bleek de fundamentele, onderlinge afhankelijkheid van alle verschijnselen. ‘Wij zijn als individuen en gemeenschappen ingebed in cyclische natuurprocessen, waarvan we uiteindelijk afhankelijk zijn’.

In mijn eerste column besteedde ik aandacht aan de ontdekking dat vaste stof niet bestaat. De kleinst waarneembare deeltjes blijken de ene keer te verschijnen als deeltjes, als concrete dingen met een vaste positie in de ruimte, de andere keer als golven, als wazige invloedsregionen, die door andere golven heen kunnen dringen en ze kunnen verstoren.
Op subatomair niveau gaat het om verbanden, om een intrigerend netwerk van betrekkingen. Hier zijn het niet de delen die het geheel bepalen maar het geheel dat de delen bepaalt. Het geheel is basis en uitgangspunt.

Afgescheidenheid bestaat niet

En zo onthult Aarde haar geheimen aan ons. Het universum kan alleen begrepen worden als een dynamisch weefsel van onderlinge, wederkerige samenhangen. De delen ontlenen zin en betekenis uitsluitend aan hun onderlinge samenhang. En dat universum staat niet buiten ons: ook wij zijn daar onlosmakelijk mee verbonden.

Jarenlang hebben we ernaar gestreefd om onafhankelijk te worden, hebben we ons ontwikkeld in de richting van meer autonomie, meer individualiteit. En dit is nog steeds een belangrijke ontwikkeling: het betekent dat we ons losmaken van vanzelfsprekendheden, van specifieke regels die ons voorschrijven hoe we moeten leven. We moeten meer bij onszelf te rade gaan, onze mening onderzoeken. En dit vraagt reflectie op ons handelen. Zo groeien we als individuen.
Maar we kunnen die onafhankelijkheid alleen maar leven als we beseffen dat we onderdeel zijn van een immens levensweb.

En als dat ergens duidelijk wordt, dat levensweb en de invloed die we hierop hebben, is dat wel in de klimaatverandering. Hier geeft Aarde ons directe feedback. Ze toont ons dat we door vele draden en bewegingen verbonden zijn en dat we niet los staan van de wereld om ons heen.

Afgescheidenheid in absolute zin – iets wat wij ons eeuwen lang hebben voorgehouden als de werkelijkheid – bestaat dus niet. Wat voor de oude volkeren vanzelfsprekend was, lijkt door de wetenschap te worden onderschreven. Er is niet zoiets als een buitenwereld die los staat van onze innerlijke wereld. Geen scheiding tussen lichaam en geest, tussen psyche, spiritualiteit en fysicaliteit.

Diepe tevredenheid vinden we als we in balans zijn, als onze uiterlijke bewegingen in lijn zijn met die in ons innerlijk. We moeten weer leren weven.

Rituelen

De ‘ouden’, de ‘indigenous people’, onze vroege voorouders, weefden met rituelen.
Het woord ‘ritueel’ is afgeleid van de Indo-Europese wortel REI, dat betekent: stromen en distilleren / af laten vloeien. Andere afleidingen van die wortel zien we in:

  • het Gotische rinnen, wat leidt naar ons woord: rennen
  • het Latijnse rivus dat rivier betekent
  • het Sanskrit riti, dat weg betekent
  • het Griekse rhea, dat stromen betekent, zoals in de frase van de Griekse filosoof Heraclitus: Panta rhea: alles stroomt.

In een ritueel wordt direct contact gemaakt met de ‘flow of the world’, met het levensweb. Terwijl we ons in uiterlijke tijd bevinden, reizen we door de innerlijke werelden. Daar vinden we persoonlijke ervaringen en ook tijdloosheid en vormloosheid. We ervaren stilte en ruimte. Hier kunnen we het besef van verbinding activeren en kunnen we iets ervaren van het levensweb dat alles omvat en verbindt.

Het uitvoeren van rituelen is zeker een manier om opnieuw te leren weven. Maar er zijn meer manieren om dat te doen, bijvoorbeeld door open te staan voor de notie van afhankelijkheid. Te beseffen dat we ten diepste verbonden zijn met alles en iedereen, ook als we dat niet willen zijn. Leven met de seizoenen helpt ons hierin.

Hier en Nu

Op dit moment breekt een kakofonie van geluiden rondom mij los. Ik kijk op, het is licht geworden! En de vele vogelgeluiden laten mij weten dat het echt en zeker lente is. Tussen het veelsoortige gezang hoor ik het schorre gekwaak van een kikker. Ik leg mijn schrijfsels weg en adem de zachte lucht in die door de open deur mijn slaapkamer binnenkomt. Het gezang, het geritsel van de bladeren aan de struiken. En ik voel mij onderdeel van dit immense geheel.

© Lenie van Schie, 1 juni 2017

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

Nog geen reacties.

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!