Helen van familiebanden (Chris Elzinga)

Als familiebanden verstoord of verbroken zijn, bv. door adoptie of opname in een pleeggezin, kun je in het gezin waar je in opgroeit een gevoel hebben van anders-zijn, van vreemd-zijn. Wat kan er gebeuren als je het contact weet te herstellen?

Geadopteerd zijn, anders zijn

Veel mensen die als jong kind geadopteerd zijn voelen een gemis: waar komen ze vandaan? Wat verklaart hun anders-zijn, misschien zelfs hun vreemd-zijn ten opzichte van de andere leden van het gezin waarin ze opgroeien? Ze zoeken naar hun wortels.

Als deze geadopteerden hun familie van oorsprong ontmoeten, gaat dat vaak gepaard met veel emotie. Dikwijls voelen ze direct iets eigens, ze herkennen gelaatstrekken, lichaamsbouw, lichaamshouding, manier van bewegen in die nieuw ontdekte familieleden. Er is een ervaring van thuiskomen, én van verdriet om niet geleefde gemeenschappelijkheid.

Verbroken banden

Deze verhalen raken me. Niet dat ik geadopteerd ben, maar op mijn 14e werd ik als pleegkind samen met mijn oudere broer en zus in het gezin van een tante en oom opgenomen. Overigens tot mijn grote opluchting. Mijn ouders waren net gescheiden en ik wilde maar al te graag weg uit het huis waar zoveel ruzie was geweest. Ik was heel boos op mijn moeder. Ik zette haar op grote afstand en daarmee zette ik – onbewust en onbedoeld – ook haar hele familie op afstand. Behalve de band met mijn oma, mijn moeder’s moeder, die bleef bestaan.

Sindsdien zijn er ruim 50 jaar verstreken. Ik richtte me volledig op de familie van mijn vader’s kant, de Elzingas, met wie ik me volledig identificeerde. De wereld van de Sonnevelds, van mijn moeder’s broers en zussen, bestond feitelijk niet voor me. Mijn moeder sprak wek over hen als ik bij haar op bezoek was. Maar ze behoorden in mijn beleving tot haar wereld, niet tot de mijne.

Mijn opa

Totdat ik me nog geen jaar geleden op een dag afvroeg hoe mijn moeder’s vader eigenlijk heette. Ik wist het niet. Ik dacht: “Dat is toch eigenlijk te gek, dat ik zijn naam niet eens weet…”Ik wist dat mijn opa in 1934 plotseling was overleden, ruim 2 decennia voordat ik geboren werd. Mijn moeder was nog jong. De schok in het gezin van 6 kinderen en een moeder die in verwachting was, was enorm. Om elkaar geen verdriet te doen, werd niet meer over hem gesproken. Zo ging dat in die tijd.Dat zwijgen heeft heel lang geduurd. Ik had een oma en dat er geen opa was, was in mijn vroege jeugd zo vanzelfsprekend, dat ik nooit op het idee van een opa gekomen ben.

En dan plotseling die vraag: “Hoe heet je vader, mijn opa, eigenlijk?” Het antwoord van mijn moeder was simpel: “Gerard Sonneveld – zijn doopnaam was Gerardus.” Het was de eerste keer dat ik zijn naam door haar heb horen noemen.

Het klinkt misschien vreemd, maar door die naam kreeg ik een opa. Het voelde eerst wat onwennig om dat woord uit te spreken. Maar al gauw voelde ik een haast kinderlijke blijheid in me opkomen: “Ik heb een opa!” Ik kon in mij een innerlijk kind voelen dat voor het eerst zijn opa zag. Sindsdien vertel ik met enige trots over hem in mijn vriendenkring.

Een nieuwe wereld

Op de een of andere manier opende dit mij. Ik werd nieuwsgierig naar mijn moeder’s familie. De mentale barrière – “Ik heb niets met die mensen te maken” – was op een verrassende manier verdwenen. Daardoor kon mijn hart zich voor hen openen.
Kort daarop begon ik mijn moeder te bevragen – daar heb ik in eerder een column over geschreven . En sindsdien ben ik bezig haar verhaal, dat ze met steeds meer nieuwe details aanvult, op te schrijven. Ik zoek er kaartmateriaal bij en via Google Maps kan ik sommige huizen terugvinden waar zij vroeger gewoond heeft. Ik zoek zelfs stamboomgegevens op – dat kan tegenwoordig heel eenvoudig digitaal – en zie voorouders vermeld vanaf 1530 .(1) Ik ontdek een nieuwe wereld.

Completer voelen

Op een onverwachte manier maakt dit hernieuwde contact met mijn moeder’s familie me meer ‘compleet’. Ik kan het nog niet goed onder woorden brengen.
Ik heb mezelf altijd als een ‘echte’ Elzinga beschouwd. Achteraf was dat onderdeel van de afweer waarmee ik mijn moeder op afstand hield. Zo hoefde ik me niet bezig te houden met het gegeven dat we hoe dan ook met elkaar verbonden zijn.
Nu die barrière is weggevallen, ontstaat de mogelijkheid om te zien waar ik ook een Sonneveld ben. Als ik dit besef toelaat, merk ik dat ik contact kan maken met specifieke kwaliteiten die ik in de Sonneveld-familie waarneem.

Zo voel ik in mijn opa een combinatie van kracht en mildheid, die op een voor mij onbekende manier met elkaar zijn met elkaar. In de voorbeelden die ik in mijn vader’s familie zie, is kracht afwezig of vervormd tot agressie. Daardoor heb ik me altijd ambivalent gevoeld ten opzichte van kracht. Alsof ik geen andere keuze had dan die mij werd voorgeschoteld. In de spiegeling met mijn opa is dit dilemma opgeheven.

Als ik hem in mij voel, ervaar ik een kracht, een stevigheid en een fierheid die ik vanuit mezelf niet zo ken. Er zit ook zelfvertrouwen en eigenwaarde in, maar niet het zelfvertrouwen en de eigenwaarde van het ego. Er zit niets opgeklopts bij. Ik voel die kwaliteiten samen met een innerlijke rust en een vanzelfsprekende vriendelijkheid en mildheid naar alles om me heen. Het is heel fijn die balans zo in mezelf te ervaren. Het is een gift van de verbinding die ik met mij opa voel.

Niet meer afgesneden

Dit is maar één voorbeeld hoe hernieuwd contact met ‘verloren’ familie helend kan doorwerken. En ik begrijp de drang in geadopteerden nu veel beter om te weten waar ze vandaan komen.

Sinds kort kan ik zeggen: Ja, ik ben een Elzinga én een Sonneveld. Ik ben allebei, ik hoef niets meer van mezelf af te snijden.
Een dergelijke heling wens ik iedereen toe die met gebroken, verloren of onbekende familie te maken heeft.

© Chris Elzinga, 1 april 2021

Noot

(1) De website die ik voor genealogisch onderzoek heb gebruikt beschikt over heel veel informatie en bevat ook goede links naar weer andere websites. Een aanrader! De site laat alleen gegevens van mensen zien die overleden zijn.

De eerste foto is van S. Hermann & F. Richter, verkregen via Pixabay.
De tweede is van Gerd Altmann, ook verkregen via Pixabay.

, , , , ,

1 Reactie Helen van familiebanden (Chris Elzinga)

  1. Jolanda Verburg 01/04/2021 op 10:16 #

    Hallo Chris,
    Wat een mooie column over een bijzondere zoektocht.
    Leuk om te lezen en goed geschreven.
    Zelf ben ik er afgelopen week achter gekomen dat de man van mijn kapster een achterneef van mij is.
    Wij zijn foto’s aan het uitwisselen en hebben bijgepraat over een deel van mijn familie die ik nog niet zo kende.
    Dat voelt zo vertrouwd en goed, ik heb er extra familie bijgekregen.
    Dus ik begrijp helemaal wat je schrijft in je column.
    Liefs, Jolanda

Geef een reactie