Een zoektocht naar verbinding: gatenkaas en ijs (Chiara Sahin- gastschrijver)

Verhalen die mensen delen vormen het cement van relaties. Als je geliefde of ouder gaat dementeren delen wij niet meer vanzelfsprekend de verhalen van de gezamenlijke gebeurtenissen. Het wordt een uitdagende zoektocht naar verbinding.

Gatenkaas

“Weet je nog papa dat we op bezoek zijn geweest bij je nicht toen we samen op vakantie waren?”
Mijn vader kijkt me verbaasd aan: “Zijn we samen op vakantie geweest? Wanneer dan? Nee, dat weet ik niet meer.”

Mijn hart krimpt een beetje in elkaar. Het geheugen van mijn vader is gatenkaas geworden. Sinds ongeveer een jaar weten we dat hij vasculaire dementie heeft. In het begin werd hij opstandig als we het er over hadden. Hij ontkende in alle toonaarden dat hij aan het dementeren was. Tegenwoordig kunnen we het er over hebben zonder dat hij boos wordt. Mijn vader vindt het wonderlijk dat hij sommige dingen niet weet. Zoals die keer dat hij van huis weg ging om brood te halen en niet meer wist waar de supermarkt was. Of als hij een schrift vindt in de kast met zijn handschrift, dat hij nog wel herkent, maar zich niet kan herinneren dat hij het schrift heeft vol geschreven.

Erwtensoep en ijs

Mijn vader is naar Nederland gekomen toen hij zevenentwintig was. Hij zag mijn moeder op de markt in Ede lopen en werd verliefd. Hij kent gerechten zoals rode kool, erwtensoep en bitterkoekjesvla, die mijn moeder met veel liefde voor hem maakte, niet meer, ook al heeft hij ze meer dan vijfenvijftig jaar gegeten. Af en toe vergeet hij Nederlands te praten. Dan gaat hij halverwege in de zin over op de taal die hij in zijn jeugd sprak. We lachen samen omdat hij een stokoude film niet herkent, maar wel vol lof is over de ‘nieuwe’ film die hij heeft gezien.

Ik raak soms in verwarring omdat mijn vader aan het veranderen is. Mijn vader was vroeger heel streng. Hij komt uit een arme samenleving, waar hard gewerkt wordt en spaarzaam geleefd. En zo heeft hij ons ook opgevoed. Door de dementie wordt hij een lievere versie van zichzelf. Hij snoept ook veel meer dan vroeger. Als ik met hem naar de winkel ga, koopt hij ijsjes om gul te trakteren. We maken samen nieuwe herinneringen, waarvan ik niet zeker weet of hij deze nog weet als ik de week daarop met hem praat.

Cement

Als we nieuwe mensen ontmoeten is het eerste wat we doen verhalen uitwisselen, zodat we kunnen ontdekken of er iets is wat ons verbindt. We wisselen verhalen uit over onze jeugd, onze hobby’s, onze vakanties, alle dingen die ons raken en waarvoor we passie voelen. Hoe meer we herkennen, hoe groter de kans is dat we ons met elkaar verbinden. Relaties met onze geliefden, kinderen en trouwe vrienden bestaan uit gedeeld verleden, verhalen die we samen steeds opnieuw vertellen. Verhalen die ons in moeilijke tijden terug laten denken aan fijne gebeurtenissen, zodat we troost en hoop vinden. Deze gedeelde verhalen zijn het cement van onze relaties en geven kleur aan wie we zijn, aan onze identiteit.

Nieuw hoofdstuk

Maar, zo vraag ik mij steeds vaker af, als ik wel herinneringen heb aan vroeger, maar mijn vader weet ze niet meer, hoe geef ik dan betekenis aan onze relatie? We delen een verleden. Maar dat bestaat voor een gedeelte alleen nog in mijn hoofd. Ik ben nog steeds zijn kind en toch is het anders. Als we samen een nieuw hoofdstuk schrijven, hoe verbind ik mij dan aan deze nieuwe vader, die morgen niet meer weet, wat we samen hebben geschreven?

Soms is hij bang, want hij weet niet meer hoe hij met onverwachte situaties om moet gaan. Één keer in de twee weken komt hij naar mij toe met de taxi. Laatst heeft de taxi hem veel te vroeg thuis opgehaald. Ik weet niet dat hij onderweg is, omdat ze vergeten zijn mij te bellen. Op een gegeven moment zie ik vanuit mijn ooghoeken voor mijn keukenraam, dat aan de straatzijde is, een man onrustig heen en weer lopen. Ineens dringt het tot me door dat het mijn vader is. Ik doe de deur open en roep hem. “Papa, wat ben je vroeg!”

De zorgelijke trek op zijn gezocht verdwijnt op het moment dat hij mij herkent. Hij komt op een drafje naar binnen. Zijn handen zijn ijskoud en trillen.
“Ja, de taxi kwam eerder. Ik kon de deurbel niet vinden en wist niet of je er was. Je stond niet in de deuropening. Ik besloot dus maar te wachten.”

Ik zet mijn vader op zijn favoriete stoel bij de verwarming en zet espresso. Pas na een kop koffie wordt hij weer rustig. Ik ben verdrietig over wat er is gebeurd. Ik maak me ook zorgen of hij nog wel kan komen als hij mijn huis niet meer herkent.

De dag erna

Als ik hem de dag erna bel, is hij al vergeten dat hij mijn huis niet meer kon vinden. Ik realiseer me dat ik een grote les leer op het moment dat hij tegen me zegt: “Maak je geen zorgen, kind, het is toch allemaal goed gekomen?”

Hij klinkt onbezorgd, zorgeloos en ik benijd hem bijna dat hij vergeten is wat er is gebeurd. Mijn vader, die mij troost en waarvan ik nog steeds kind ben, maar met wie ik steeds minder herinneringen deel. Misschien is het niet nodig om samen een nieuw hoofdstuk te schrijven, misschien is het ook voldoende om in het moment te zijn en erop te vertrouwen dat het goed is, zoals het gaat.

© Chiara Sahin, 1 mei 2019

Noot

De afbeelding van de koffie is van Ольга Бережна via Pixabay.

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

.

3 reacties voor Een zoektocht naar verbinding: gatenkaas en ijs (Chiara Sahin- gastschrijver)

  1. Jolanda Goedhart 06/05/2019 op 14:29 #

    Wat verschrikkelijk herkenbaar. Ik wou dat ik zo goed als jij mee kan omgaan. Ik ben blij dat mijn moeder gezichten nog herkent maar hoelang nog. Ik probeer ervan te genieten maar eigenlijk ben ik heel verdrietig. Sterkte groetjes

  2. Lenie van Schie 02/05/2019 op 08:18 #

    Mooie en ontroerend!
    Lenie

  3. Jolanda Verburg 01/05/2019 op 11:25 #

    Hallo Chiara,
    Wat een goede conclusie om samen met je dementerende vader gewoon in het hier en nu te zijn!
    Sterkte.
    Jolanda

Geef een reactie