Een nieuwe lente (Frederike Doeleman)

Iedereen kent het gevoel van de lentekriebels. Waarom worden we zo blij van de lente? En hoe zien we dat terug in de natuur en in kunst en cultuur?

Winter

In de winter is de natuur tot rust gekomen. Dat is nodig om met hernieuwde krachten weer tot leven te komen. Je kunt het negatief benaderen en vinden, dat er dan doodsheid is. Maar dat is niet zo. Er is een pauze. Er is minder licht. Het kan koud en guur zijn. De natuur biedt ons de tijd om rust te nemen, tot inkeer te komen; mogelijk borrelt er al iets, dat in het voorjaar tot nieuwe ideeën kan komen. Maar de winterslaap houdt ons nog in zijn greep. We worden nog niet echt wakker, totdat het voorjaar aanbreek

Lente

Het woord lente komt van lange dagen, het is immers het jaargetijde waarin de dagen lengen. Door de toename van het licht botten de knoppen uit; komen bomen en planten tot bloei. De tulpenboom heft zijn bloemen trots naar de hemel. De judasboom bloeit op de nog kale takken. ‘Lenten’ werd vroeger ook als werkwoord gebruikt, waarmee bedoeld werd ‘het bewerken van het veld in het voorjaar’; en inderdaad, op het land naast ons zagen we rond 21 maart de boer aan het ploegen, eggen en zaaien!

Bijna al het nieuwe of hernieuwde leven roept gevoelens van vreugde en verwondering op: een baby, een puppy of een kitten, ja ook de bloemen die als bij toverslag tussen het gras opbloeien: viooltjes, ereprijs, orchideeën en wat al niet meer. Verwondering over de enorme levenskracht, waardoor uit het bijna niets iets tevoorschijn komt.
                                                                                                               
De tuin De Pullenhof in Schalkwijk (gemeente Houten) die regelmatig open is voor publiek, is al vroeg in het voorjaar een lust voor het oog en het hart. De frittelaria luidt als het ware met klokgelui het voorjaar in. De varens ontvouwen hun heldergroene bladeren. Dit alles maakt blij, omdat we weer het wonder van de voortzetting van het leven ervaren; het sterkt onze levenslust, geeft ons vertrouwen.

Ostara

In het paganisme – ik noem het spiritueel heidendom, een religie die niet monotheïstisch is en niet gebaseerd op de Bijbel – wordt op 21 maart Ostara, het lentefeest, gevierd. Het paganisme komt voort uit eeuwenoude rituelen uit Ierland, Engeland en Schotland. In het christendom is het paasfeest de opvolger ervan. Zoals meer vieringen in het christendom zijn voortgekomen uit heidense spirituele feesten. Het zou mooi zijn, als we daar weer wat meer naar terug zouden kunnen gaan, nu geloof in god(-en) steeds meer aan kracht inboet. En dat zeg ik vooral, omdat de oude en hernieuwde heidense (paganistische) feesten en rituelen zo sterk met de natuur zijn verbonden. Toch kan er ook in het paganisme sprake zijn van verering van goden/godinnen. Zo is Ostara de godin van de lente. Zelf heb ik geen behoefte aan godsbeelden. Hoewel, de uitspraak van William Turner ‘The sun is God!’ geldt ook voor mij. De natuur spreekt met haar ongelooflijke levenskracht voor zich, is niet alleen veel tastbaarder, maar ook zo voedend en inspirerend.

Voorjaar in kunst en cultuur

De lente heeft ook vele kunstenaars geïnspireerd; als voorjaarsboeketje een kleine greep hieruit. Botticelli verbeeldde in de 15de eeuw de lente met een jonge vrouw, omhuld door bloemetjes: La Primavera. Van Gogh’s Lentebloesem, geschilderd in St. Rémy-de-Provence. Het verbeeldt de bloesem van de amandelboom, die al heel vroeg in het voorjaar bloeit en daarmee bij uitstek het symbool van nieuw leven is.

In het schilderij ‘Bloeiende appelboom’ van Piet Mondriaan uit 1912 is een boom nog moeilijk te herkennen. Maar aan de hand van zijn eerdere schilderijen van de appelboom kan je zo mooi zijn ontwikkeling van figuratief naar abstract – de weg naar de essentie –  zien.

Ook schrijvers, dichters en componisten verwerkten het thema lente. Wie kent niet – en waarschijnlijk uitsluitend – de regels van het ellenlange gedicht Mei van Herman Gorter: ‘Een nieuwe lente en een nieuw geluid’? Minder bekend, maar veel mooier en door de omvang beter te bevatten is zijn gedicht ‘De lente komt van ver, ik hoor hem komen’. Gorter bezingt hierin het geluid van de naderende lente èn het lentelicht, dat tot vreugde aanzet. In de muziek komt bij mij als eerste het voorjaarsstuk uit de vier seizoenen van Antonio Vivaldi naar boven: La Primavera, vrolijke, hoopgevende muziek. Helemaal geweldig vind ik het superromantische Bloemenduet uit de opera Lakmé van Delibes: Onder een koepel van witte jasmijn, samen met de rozen verweven…. Zie je het voor je?

Voorjaarsmagie

Het voorjaar inspireert mij ook, dus ik sluit af met een eigen gedicht.

Voorjaarsmagie

Ineens zijn zij er

viooltjes, ereprijs
hier en daar een trotse orchidee
duizenden madeliefjes

babyroze sneeuwbal
het hoefblad aan de voet
verjaagt de winter

dieppaarse bloesem
perst zich onverstoord
uit kale judasboomtak

steeds vroeger kleuren
de heuvels als de zon zijn
voorjaarsstralen spreidt

eruit! eruit! naar buiten wil ik
zijn waar het voorjaar alles als
teer web met magie bekleedt.

© Frederike Doeleman , 1 mei 2017

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

1 Reactie Een nieuwe lente (Frederike Doeleman)

  1. Jolanda Verburg 17/05/2017 op 10:32 #

    Heel mooi verwoord, Frederike.
    Een ware ode aan de lente!
    Groet, Jolanda

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!