Een harmonieus huwelijk (Frederike Doeleman)

Hoe houd je harmonie in het huwelijk, zonder dat het ‘saai’ wordt?

Kritisch over de romantiek van het huwelijk

Vandaag vertrek ik naar de Beaujolais voor het huwelijk van mijn oudste zoon. Beter gezegd: de kerkelijke inzegening van het huwelijk met zijn Franse épouse, gevolgd door receptie, diner en feest. In gedachten ga ik terug naar onze eigen huwelijksvoltrekking in 1977. Ik was een tijdje bezig geweest met het opstellen van een samenlevingscontract en constateerde toen, dat ik me de moeite kon besparen door het boterbriefje te halen en de notaris zijn werk te laten doen voor de huwelijkse voorwaarden. Trouwringen vonden we niet nodig en ik behield mijn eigen naam, als blijk van emancipatie.

In de 80-er jaren heb ik heel wat keren geweigerd om mee te gaan naar gemeentehuizen voor de huwelijksvoltrekking van familieleden en vrienden. Als jong advocaat, gespecialiseerd in lastige echtscheidingen – vrouwen van het Blijf-van-mijn-lijfhuis in Amsterdam kwamen jarenlang non-stop naar ons kantoor – had ik mijn kritische gedachten over de romantiek van het huwelijk. Ik dacht dan vaak: laat eerst maar eens zien dat je ook in moeilijke tijden bereid bent er iets van te maken. Zeker als er kinderen zijn blijft er weinig tijd over voor exclusieve aandacht voor elkaar.

Verlangen naar een liefdevolle relatie

En ook nu vind ik de discrepantie opvallend: de meeste mensen willen een liefdevolle, duurzame relatie, maar één op de twee huwelijken strandt. Er is sprake van een dosis geluk wanneer een huwelijk als liefdevolle relatie standhoudt, maar het vraagt ook om inzet en bereidheid eraan te werken. De combinatie van persoonlijkheden speelt daarbij zeker een rol. De karakters van mijn partner en mij zijn verschillend, maar gelukkig ook complementair. We leren van elkaar, nog steeds 40 jaar later.

Hoe houd je harmonie in het huwelijk, zonder dat het ‘saai’ wordt? Mensen, die verliefd op elkaar zijn, denken al gauw bij elkaar te passen. Maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn; de instinctmatige voortplantingsdrift, waarvan de geliefden zich meestal niet bewust zijn, speelt vaak een grote rol. Na verliefd, verloofd, getrouwd, kindertjes krijgen blijkt, dat het samenleven niet alleen rozengeur en maneschijn is. In veel situaties mondt dat uit in een scheiding, waarna de ex-echtgenoten op zoek gaan naar een nieuwe relatie.
Ik denk dat het belangrijk is, dat elk van de partners (bij) zichzelf blijft, niet uit op een soort van versmelting tot één. Het zichzelf blijven niet vanuit een houding van ‘Zo ben ik nu eenmaal’, maar wel bewust leven met bereidheid om van elkaar te leren.

Tuinincident

Er moeten nesten van de processierupsen uit de bomen verwijderd worden, voordat zij langs de stam naar beneden komen. Dat is geen aangenaam werkje. Mijn partner staat (met lichte hoogtevrees) op een ladder en probeert het nest los te maken, wat niet gemakkelijk gaat. Ik sta beneden en wil hem helpen: `Kan je niet beter een plastic zakje om het nest doen?’ en geef nog een paar andere aanbevelingen. Mijn partner reageert geïrriteerd en roept op felle toon: ‘Jij weet het ook altijd beter, hè.’ Dat raakt mij, maar ik reageer niet direct, voel me onzeker en angstig voor zijn boosheid. Wat gebeurt er? Ik schiet in mijn kindbewustzijn en ben niet in staat om hier op een volwassen manier mee om te gaan. Ik loop naar binnen en haal een boekje tevoorschijn dat ik onlangs kocht.

Past Reality Integration

Twee boeken van Ingeborg Bosch heb ik al jaren in huis: ‘De herontdekking van het ware zelf’ en ‘Illusies’. Haar nieuwste boek `PRI en de kunst van bewust leven’ is een echt doeboek. De Past Reality Integration therapie is een methodiek om tot persoonlijke groei te komen door je bewust te worden van de pijnlijke situaties, waarin je vanuit je volwassen bewustzijn in het kindbewustzijn schiet. Het incident in de tuin is daar een betrekkelijk simpel voorbeeld van. Bosch legt uit hoe we in ons kindbewustzijn kunnen schieten; zij noemt dat afweermechanismes. Ook bij echtgenoten doen die afweermechanismes zich onherroepelijk voor. Als we bereid zijn om onze emoties te onderkennen, te duiden en er beter mee om te leren gaan, zal dat een verdieping en verrijking geven; zonder dat het samenleven saai hoeft te worden.

De afweermechanismes

Angst is het eerste afweermechanisme. Angst kan zinvol zijn, wanneer er sprake is van reëel gevaar, bv. als er een leeuw op ons afkomt. Het zet ons aan om in actie te komen. We ervaren echter heel vaak angst, zonder dat er sprake is van direct fysiek gevaar. Dat kan ons heel erg beperken. Het voorbeeld in de tuin is nog betrekkelijk simpel en ik herstel mezelf snel.
Naast angst noemt Bosch vier andere afweermechanismes:
1: Primaire afweer, waardoor je terugvalt in een laag zelfbeeld: ‘Ik ben nergens goed voor, ik kan niks, ik kan het niet aan’ etc. Als mensen veelvuldig dergelijke gedachten over zichzelf hebben, kunnen ze daarmee in hun kindbewustzijn blijven hangen.
2: Bij Valse hoop is er vaak een (urgent) gevoel om aan andermans verwachtingen te moeten voldoen. Ik herken dat mechanisme heel goed bij mijzelf. Als klein kind meende ik dat nodig te hebben om de liefde van mijn moeder te krijgen. Nu weet ik verstandelijk, dat mijn welbevinden niet afhankelijk is van de erkenning door anderen. Toch val ik hiermee nog steeds regelmatig  terug in mijn kindbewustzijn.
3: Valse macht: ‘Er is niets mis met mij, maar des te meer met de ander.’ We projecteren dus onze irritatie, woede op anderen. Hoe vaak foeteren partners elkaar niet uit, terwijl ze dan even later de aanleiding niet eens meer weten?!  We zien  hier ook dagelijks voorbeelden van in de (social) media.
4: Ontkenning van behoeften. Dit mechanisme is niet altijd gemakkelijk te herkennen. Gevoelens en emoties zijn weggedrukt, waardoor het lijkt of de betrokkene niets nodig heeft. Een kind, dat altijd zoet en braaf is (‘Je hebt geen kind aan haar’), zou dat mechanisme wel eens kunnen hebben ontwikkeld in de (onbewuste) veronderstelling daarmee de liefde van de ouders te verwerven.

De kunst van bewust leven

Toen ik een uur later mijn gevoelens met mijn partner besprak, kwamen wij tot de conclusie dat ook hij in zijn kindbewustzijn was geschoten met de afweer van Valse macht. Hij reageerde oude woede af op mij. Want zo zei hij: ‘Je vond mij een sukkel.’ Als hij daar zelf in geloofde, was er ook sprake van Primaire afweer. En ik wilde alleen maar helpen! Er waren bij hem oude gevoelens uit zijn jeugd naar boven gekomen door de benadering van zijn vader.

Een harmonieus huwelijk? Een lastige vraag: wanneer pas je als partners bij elkaar en wanneer niet? Ik denk, dat het er in een huwelijk veel meer om gaat of je bereid bent om naar elkaar te luisteren en van elkaar te leren. Je partner is je leermeester! Afweermechanismes zullen zich blijven voordoen, zeker in stressvolle situaties. Dat is niet erg, van belang is de manier waarop je daarmee omgaat. Bewust leven, met respect voor de ander èn voor jezelf. Dat is wat ik mijn zoon en zijn partner vandaag toewens! Straks overhandig ik hen de Franse versie van ‘PRI en de kunst van bewust leven’.

© Frederike Doeleman, 1 september 2018

Bronnen

Meer over Past Reality Integration is te vinden op de site: https://www.pastrealityintegration.com/nl/
Boeken van Ingeborg Bosch: De herontdekking van het ware zelf, Illusies en PRI en de kunst van bewust leven.

Tip:

Als je de column met anderen op Facebook wilt delen, klik dan op ‘Pagina leuk vinden’, helemaal onderaan in de voettekst.

1 Reactie Een harmonieus huwelijk (Frederike Doeleman)

  1. Jolanda Verburg 03/09/2018 op 12:00 #

    Hallo Frederike,
    Allereerst gefeliciteerd met het huwelijk van je zoon!
    Leuk om jouw versie te lezen van een harmonieus huwelijk.
    Ik zie veel overeenkomsten met mijn eigen huwelijk waarover ik schreef in juli 2017.
    Juist door de verschillen wordt een huwelijk nooit saai.
    Liefs, Jolanda

Geef een reactie