Dreaming along on the Mind-string of Society (Yoyo)

Onlangs zag ik op Netflix de film ‘The Social Dilemma’, waar ik af en toe koude rillingen van kreeg. Over zelflerende algoritmes, waarmee de social media (nep)nieuws verspreiden – dat ons brein en onze gedragingen beïnvloedt – en gegevens over ons verzamelen om die te verkopen aan adverteerders: zodat wij verleidelijk aan onze smaak aangepaste advertenties op ons scherm krijgen voorgeschoteld.

Ets aquatint van Yoyo

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deze vorm van A.I. (Artificiële Intelligentie) wordt behalve voor ‘nuttige’ doelen op steeds grotere schaal ingezet om wereldwijd te manipuleren, polariseren, verdeeldheid te creëren en culturele, maatschappelijke en economische verschuivingen in gang te zetten.

Nu maak ik zelf af en toe gebruik van advertenties, zowel bij het doen van online aankopen als voor het aanbieden van mijn diensten. Daarnaast kan ik wel zeggen dat ik verslaafd ben aan mijn e-mail- en WhatsApp-correspondentie, mijn Wordfeud spelletjes, het googelen naar informatie (waarbij ik regelmatig cookies accepteer) en het absorberen van inspirerende YouTube video’s.
Mijn brein wordt dus – net als dat van andere ‘gebruikers’ – ongetwijfeld gestaag bewerkt door de subliminale impulsen van die ongrijpbare A.I. Ik ben dus per definitie één van degenen die (grotendeels zonder te beseffen hoe) bijdragen aan het ‘succes’ van algoritmes.

Dat betekent dat ik steeds nieuws krijg toegediend dat strookt met mijn overtuigingen en aannames, waardoor ik geen kennis meer neem van andere meningen/zienswijzen en dus het risico loop om gefixeerd te raken in eenzijdige visies. Zelfs Wikipedia blijkt voor elke persoon aangepaste begripsdefinities te leveren, afgestemd op de opinies van de zoeker.

Zoals gezegd kan A.I ook positief worden ingezet voor zaken die de mens en het collectief dienen. Met name voor het snel uitvoeren van gecompliceerde berekeningen en het verbeteren van zoekfuncties is het een schitterende tool. Daar maken bijvoorbeeld overheidsinstanties, de medische wereld en ook datingsites al sinds jaren dankbaar gebruik van. En net zoals een honkbalknuppel zowel gebruikt kan worden voor sportieve doeleinden als om iemand de hersenen in te slaan, kunnen ook algoritmes zowel een zegen als een vloek zijn, afhankelijk van hoe, waarvoor en door wie ze worden toegepast.

Maar het blijft een griezelig idee dat één persoon of een handjevol individuen met kennis van A.I. zoveel macht kan uitoefenen op grote groepen mensen en systemen via een medium dat achter de schermen hele en halve waarheden en ook leugens vermenigvuldigt en verspreidt via gigantische netwerken van computers, buiten het zicht of de cognitie van de doorsnee burger.

Niettemin moeten we hiermee mee leven als we ‘online’ in contact willen blijven met vrienden en de wereld, zeker in deze tijd. En hoewel we hoogstwaarschijnlijk het A.I.-tij niet kunnen (en mogelijk ook niet willen) keren, zijn er wel manieren om – als we daarvoor kiezen en bereid zijn om af te zien van een aantal voordelen – enigszins ‘onder de radar te blijven’ van de neurale netwerken. Bijvoorbeeld door cookies te blokkeren of onze zoekgeschiedenis te wissen. En we kunnen ook ‘afkicken’ door het aantal uren per dag dat we aan het scherm gekluisterd zitten te verminderen en ons bijvoorbeeld wat meer te verbinden met de natuur – die in al deze turbulentie onverstoorbaar haar gang gaat.

Ondertussen zitten we nog steeds met een lock-down, een avondklok, een muilkorfje en anderhalve meter fysieke afstand tot onze medemens, in ‘de strijd tegen Het Virus’. En het eind lijkt nog niet in zicht…

De enige ‘oplossing’ die onze landsleiders ons aanreiken is een vaccinatie, waarvan de (uit)werking nog onzeker is en die weliswaar (nog) niet verplicht kan worden gesteld maar mogelijk onaangename consequenties zal hebben als we ervoor bedanken.

En tja… we mogen zelf bepalen hoe we ons tot deze situatie verhouden. Of… is dat zo?

Wordt hoe wij ons verhouden tot de wereld niet bepaald door de ‘eigenaardigheden’ die wij via onze genen hebben doorgekregen van onze voorouders – in combinatie met de overtuigingen die ons zijn ingeprent door onze opvoeding/scholing – en de conclusies die wij hebben getrokken uit de ervaringen die ons op ons pad zijn overkomen?

Misschien zijn wij zelf wel een algoritme. Een minuscuul onderdeeltje van een mysterieus universeel programma dat zich eeuwig ontvouwt in tijd en ruimte…

Als dat zo is heb ik wel geluk gehad met mijn ‘programma’, dat weliswaar af en toe voor dips zorgt, maar over het algemeen toch de neiging heeft om steeds weer de zonnige kant van het leven op te zoeken.

Zo ben ik blij met mijn vele vrienden, mijn oog voor schoonheid en humor, mijn creatieve exploraties en uitdagingen, het voorjaar dat zich aandient met een weelde van lentebloeiers in mijn tuin, mijn mondkapjesvrijstelling, de mensen die elkaar groeten op straat, de overvloed in de winkels die nog open zijn (bij ‘t Kruidvat kun je kiezen uit minstens 20 verschillende soorten dagcrème of douchegel en de Coöp verkoopt nog steeds mango’s, rosé en slagroom), de verwondering over hoe alles in elkaar grijpt, de vrijheid die ik nog steeds ervaar ondanks alle beperkingen en… mijn ongeneeslijke verliefdheid op het Bestaan!

© Yoyo van der Kooi, 1 maart 2021

1 Reactie Dreaming along on the Mind-string of Society (Yoyo)

  1. Annelies 03/03/2021 op 09:46 #

    Weer inspirerend..Heb je de voorstelling van de verleiders gezien…Zij maken voorstellingen over deze grote items van nu..

    Volgend jaar over pandepaniek in Stadsschouwburg Arnhem.
    Een paar jaar geleden ( met Pierre Bokma oa )over die algoritme die jij beschrijft.
    Ze zijn goed en goede acteurs ook.

Geef een reactie