De zelfredzame burger (Jolanda Verburg)

Gezondheid is een groot goed. Vooral als je zelfredzaam wilt zijn. Dat besef je pas als er iets mis is. Hoe blijf je gezond? En tot hoever moeten we gaan in de gezondheidszorg?

Net klaar bij de opticien voor een uitgebreid oogonderzoek als mijn zus belt met de mededeling dat ik zo snel mogelijk bij mijn vader langs moet komen, want het gaat niet goed met hem. Half in de mist vanwege het oogonderzoek verschijnt op de familieapp een zorgwekkende foto. Helaas kan ik vanwege het onderzoek even geen autorijden, zeker geen 60 km.

Ouderdom komt met gebreken

Het jaar 2018 is een heftig jaar voor mijn vader en voor ons niet minder. Begin van het jaar onderging mijn vader een hoornvliestransplantatie. Wat een onschuldige operatie leek pakte geheel verkeerd uit. Na de behandeling kon hij gelijk weer naar huis, maar diezelfde nacht ging er van alles mis, uiteindelijk resulterend in een delier waardoor hij alsnog in het ziekenhuis moest worden opgenomen.


Door het jaar heen gebeurde er iedere keer iets, zoals een val met de fiets, waardoor hij de kluts kwijtraakte, met een delier tot gevolg. Het is niet leuk om je vader half ontkleed, verkleumd en in verwarde toestand in de woonkamer aan te treffen. Alwaar hij waarschijnlijk de hele nacht had gelegen. Zijn afhankelijkheid groeide met de dag en opname in een verzorgingshuis kwam sneller in beeld dan hij had gehoopt.

7 minuten

Mijn vader woont alleen sinds mijn moeder ruim twintig jaar geleden overleed. Hij redde zich prima en wil het liefst zelfstandig zijn tot aan zijn dood. Maar helaas beschikt het lot anders. Hij staat nu al driekwart jaar op de wachtlijst voor een verzorgingshuis. Zijn verslechterde mobiliteit en geheugen wordt extra gehinderd door zijn slechtziendheid.

Tot er plek is in een verzorgingshuis komt de thuiszorg viermaal per dag langs om hem uit bed te helpen en ontbijt te regelen, een lunch klaar te maken, zijn diner klaar te zetten en hem vervolgens gereed te maken voor de nacht. Als wij langs komen klaagt hij over eenzaamheid en dat niemand aandacht aan hem besteedt. Geen wonder, de dames en heren van de thuiszorg hebben ieder per keer maar maximaal 7 minuten tijd!

Stijgende zorgkosten

Onze overheid streeft zelfredzaamheid van haar burgers na. Decentralisatie van de zorg lijkt goed bedoeld – zorg dichter bij de burger – maar de te krappe budgetten zijn eerder een bezuinigingsmaatregel dan dat het de zorg dichterbij brengt. De gevolgen worden steeds meer zichtbaar met tekorten, wachtlijsten en recentelijke het faillissement van een aantal ziekenhuizen.

Door de vergrijzing stijgen de zorgkosten. Maar ik vraag mij vaak af of louter de vergrijzing hieraan ten grondslag ligt. Is de veeleisende maakbare mens en de steeds complexere samenleving niet veel eerder oorzaak van de stijgende kosten in de zorg? Ik twijfel vaak als ik enquêtes zie waarin ons land als een van de gelukkigste ter wereld wordt bestempeld. Immers de cijfers voor kosten gezondheidszorg laten anders zien. Een derde van de overheidsbegroting gaat naar de zorg!

Wie grijpt in als het mis gaat?

De laatste twee weken voelde mijn vader zich al niet goed. Ondertussen kregen wij te horen dat als mijn vader zo slecht blijft hij niet naar het verzorgingshuis kan waarvoor hij op de wachtlijst staat. Huh, waar moet hij dan naar toe? Mijn zwager die toevallig langskwam om een klusje te doen vond hem in apathische toestand op de bank en liet de ambulance komen. Waarom heeft de thuiszorg niet gereageerd?

Ik bel mijn man of hij naar huis kan komen zodat wij bij mijn vader langs kunnen gaan. Bij aankomst in het ziekenhuis krijgen wij eerst nog een ongelofelijk verhaal te horen. Nadat mijn vader door de ambulance was opgehaald voorzien van zuurstof en een infuus, werd 200 meter verderop de ambulance tegengehouden door een hevig zwaaiende jonge man. Op de stoep lag een man van in de 80 met een hartstilstand.

Een ongeluk komt nooit alleen

De ambulance met mijn vader werd even geparkeerd en het ambulancepersoneel verleende eerste hulp. Mijn zwager, vanuit zijn werk BHV-er, die achter de ambulance aan reed, hielp nog bij de reanimatie, terwijl omstanders toekijken. Na een paar minuten arriveert de gebelde ambulance, gevolgd door de brandweer en een tweede ambulance en is de chaos in de straat compleet. Enfin, later dan gepland arriveert mijn vader toch in het ziekenhuis.

Na wat onderzoek blijkt dat hij een longontsteking heeft en uitdrogingsverschijnselen. Nee, gek is dit niet. Als ik bij mijn vader ben vraag ik vaak: “Pa, drink je wel voldoende?” De verhalen over ondervoede en uitgedroogde ouderen staan in mijn geheugen gegrift. “Ik drink alleen koffie en verder niets,” zegt mijn vader, “want anders moet ik zoveel naar de wc. Vaak ben ik niet op tijd en dan zit ik met een natte broek.”

Ouderen niet meer opereren

Op de vraag van de dienstdoende arts in het ziekenhuis wat wij willen voor onze vader, hebben wij unaniem geantwoord dat wij operaties en behandeling op de IC niet zien zitten. De keuze is oplappen. Voor ons is het inmiddels duidelijk dat wij mijn vader gaan behoeden voor doorbehandeling waardoor de kwaliteit van leven nog verder achteruit gaat. Het is tegenstrijdig want je wilt je ouder zo lang mogelijk bij je houden, maar wanneer wordt het leven ondragelijk?

Steeds meer begint bij mij het besef door te dringen dat we voorzichtig moeten zijn met opereren van oudere mensen. Niet alleen de lichamelijke en/of geestelijke conditie van de persoon bepaalt of iemand een operatie kan doorstaan, maar zeker ook de omstandigheden en de beschikbare hulp om de persoon heen. Het zet mij aan het nadenken over mijn eigen toekomst.

Wie verzint dit?

Om een uur of 11 ’s avonds zijn wij weer thuis. Mijn vader is stabiel en blijft een paar dagen in het ziekenhuis. Met vermoeide en troebele ogen haal ik een ampul met oogdruppels uit het doosje wat ik heb meegekregen van de opticien. Vanwege een oogziekte in mijn familie heb ik uit voorzorg een uitgebreid onderzoek laten uitvoeren. Alles is goed en ik hoef pas over 3 jaar weer langs te komen.

Ik probeer de bijsluiter te lezen om te zien hoeveel druppels ik in mijn oog moet druppelen. Minuscuul kleine lettertjes in lichtblauw op wit: onleesbaar! “Schat, wil jij de bijsluiter lezen, ik weet niet hoeveel druppeltjes ik in mijn oog moet druppelen?” vraag ik gefrustreerd aan mijn man. Hoe moet dit nu als ik ooit alleen kom te wonen en geacht wordt zelfredzaam te zijn?

© Jolanda Verburg, 1 december 2018

Tip:

Als je de column met anderen op Facebook wilt delen, klik dan op ‘Pagina leuk vinden’, helemaal onderaan in de voettekst.

, , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie