De wijsheid van kinderen (Frederike Doeleman)

Geïnspireerd door de cryptische titel van de film ‘Et les Mistrals gagnants’ ben ik op onderzoek gegaan naar de oorsprong daarvan en heb ik mij laten ontroeren door de levenswijsheid van jonge, ernstig zieke kinderen.

De Mistral

Iedereen heeft wel eens van de Mistral gehoord, die harde frisse wind, die vanuit het noorden over Zuid-Frankrijk raast. Ik kan erover meepraten, want ik woon daar en de Mistral komt zo nu en dan in vliegende vaart recht op ons huis af. De Romeinen kenden deze wind al en noemden hem Magistralis. In het Occitaans – het Zuidfranse dialect – werd er Mistral van gemaakt.

Maar hoezo Et les Mistrals gagnants als titel voor een film? In Frankrijk draait deze film nu, aanleiding voor mij om op zoek  te gaan naar de betekenis daarvan. Tot mijn verrassing kom ik uit bij snoepgoed – om precies te zijn salmiakpoeder in een groen zakje -, dat in de 80-iger jaren van de vorige eeuw erg populair was. Zoals je bij ons ook zwart-op-wit in poedervorm had; waar je dan je natgemaakte vinger in doopte om die vervolgens af te likken. Deze Franse versie was voorzien van een rietje met dropsmaak.  ‘Mistral’ moest de associatie met fris en voortrazend oproepen; het lekkers was vernoemd naar een locomotief met de naam Mistral, die van noord naar zuid trok, die zelf weer was vernoemd naar de wind! Maar dan, hoezo ‘gagnant’? Gagner betekent ‘winnen’. Wel, als er op de achterzijde van het papieren zakje ‘gagné’ stond gaf dat recht op nog een zakje!

Renaud

En wat heeft nu Et les Mistrals gagnants met de film van doen? Ik kom uit bij de Franse zanger Renaud, die – toen hij in de 80-er jaren ver van huis was, in de V.S. – een nostalgisch liedje schreef, waarin hij in gesprek is met zijn dochtertje Lola. Hij miste zijn vrouw en dochtertje, was helemaal niet van plan om dit liedje uit te geven. Maar toen hij het door de telefoon voor zijn vrouw had gezongen, had ze gezegd: Als je dit niet uitgeeft, ga ik bij je weg! Het liedje is bijzonder populair geworden; elke Fransman en Française kent het en kan het meezingen. Als je de Nederlandse vertaling van het liedje leest, snap je niet wat dat met salmiak snoep te maken heeft.

Een paar zinnen uit de Nederlandse tekst:

… Ik vertel je over hoe ik was als kind
Over de geweldige bonbons die we stalen in winkels
In een plastic tasje, een caramel van een cent
En de wind die won

en uit de Franse tekst:

… Te raconter un peu comment j’étais mino
Les bonbecs fabuleux qu’on piquait chez l’ marchand
Car-en-sac et Minto, ca à un franc
Et les mistrals gagnants

 Het snoepgoed riep blijkbaar nostalgische herinneringen bij de zanger op, die hij met zijn dochtertje wilde delen. De laatste regels van het lied zijn als volgt:

Eindelijk vertel ik je dat we van het leven moeten houden
En dat de liefde oneindig is zelfs zonder tijd
De tijd draagt de kinderlach met zich mee
En de wind die won
De wind die wint

De film ‘Et les Mistrals gagnants’

Mogelijk hebben met name die laatste zinnen de regisseur van de film doen besluiten tot deze titel. Want waar gaat die over?
De film, eigenlijk meer een documentaire, volgt ernstig zieke kinderen. Zij lijden aan nierfalen, huidaandoeningen, kanker en andere ernstige ziektes. Hoewel het dus om ernstige, heftige situaties gaat, is de film niettemin positief en hier en daar zelfs humoristisch.
Wat het zo bijzonder maakt, is dat de vijf kinderen in de leeftijd van zes tot negen jaar in het hier en nu leven. Ondanks hun ziekte, of juist dankzij?  Met humor en kinderlijk optimisme nemen zij ons bij de hand, slepen ons hun wereld binnen en laten ons delen in hun spel, hun vreugdes, plezier, dromen èn hun ziekte. Sereen en liefdevol tonen deze mensjes ons de weg van het geluk(kig zijn).Op kindhoogte een blik op het leven
Met respect, bescheidenheid en zonder pathos volgt de regisseur de kinderen, die openlijk praten over hun ziekte. Zij vertonen een ongelooflijke kracht en wat je vaak ziet bij zieke kinderen is hun vroege rijpheid, terwijl zij toch kinderen blijven. Ondanks hun ziekte en lijden, kunnen ze plezier maken en oog hebben voor de mooie kanten van het leven. Wat echt binnenkomt is, wanneer het zieke jongetje – op zijn knietjes zittend in de tuin te midden van bloeiende bloemen – met een serieuze haast volwassen blik zegt, dat zijn ziekte hem niet belet om gelukkig te zijn.

Het haalt mijn herinneringen aan de nieuwjaarswensen hier in Frankrijk naar boven. Iedereen die mij gelukkig nieuwjaar wenste, voegde er direct aan toe: et une bonne santé. Kortom, als je maar gezond bent. Natuurlijk is een goede gezondheid een groot goed; deze kinderen laten ons stilstaan bij de mogelijkheid om ook in dergelijke heftige, zelfs levensbedreigende situaties, open te staan voor de schoonheid van het leven, te leven in het hier en nu en gelukkig te zijn.
Nu maar hopen, dat deze film Nederland ook bereikt.

© Frederike Doeleman, 1 april 2017

Tip

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina

Reacties gesloten.
Do NOT follow this link or you will be banned from the site!