De wereld vraagt om compassie en harmonie (Jolanda Verburg)

De wereld om ons heen is sterk in beweging. Door armoede als gevolg van klimaatverandering en oorlogsgeweld raken mensen op drift. Europa wordt overspoeld door migranten. Dat leidt tot spanningen, angst en onzekerheid. Kunnen wij wel in harmonie samenleven?

Migratie is van alle tijden

Als we door de eeuwen kijken hoe de wereldbevolking zich over de aarde heeft verplaatst, dan is er maar een conclusie: migratie is van alle tijden. Vinden wij het gek dat steeds meer mensen in Europa en met name in ons land willen wonen? Het is hier toch goed toeven, geringe armoede, het politieke klimaat is redelijk en de klimaatverandering is altijd nog beter op te vangen dan op veel andere plaatsen in de wereld. Toch maken wij ons zorgen, want waar moeten al die mensen wonen? En wat doet het met onze cultuur? En gaat het niet ten koste van onze democratie en de emancipatie?

Niets is meer hetzelfde

Het leven is nu zo anders dan toen ik jong was. De seksuele revolutie en het feminisme vierden hoogtij in die tijd, maar die discussie lijkt verstomd. Toen lagen wij nog topless op het strand. Kom daar nu nog maar eens om. Puriteinse preutsheid voert inmiddels de boventoon. Natuurlijk zeggen wij, vrije vrouwen, dat we nog steeds geëmancipeerd zijn, maar door de instroom van andere culturen in onze samenleving voelen ook wij de druk van het conservatisme.

De tolerantie in Nederland is, aangewakkerd door de politiek, helaas ver te zoeken. In de jaren ’70 zat ik op de middelbare school in Amsterdam. Bij mij in de klas zaten kinderen van Molukse en Surinaamse afkomst. Als je over een van mijn Surinaamse vriendinnen had gevaagd welke huidskleur ze had dan had ik je raar aangekeken en gezegd: “Gewoon hetzelfde als ik!” Verschil in huidskleur kenden wij niet. Ook dat is veranderd, huidskleur net als afkomst doet er nu toe en maakt verschil. Bij mijn kinderen is dit besef maar al te goed aanwezig.

Klimaatverandering een feit

Wij kunnen er simpelweg niet meer omheen dat door klimaatverandering mensen op drift raken. Steeds meer beginnen wij te beseffen dat menselijk handelen weldegelijk oorzaak is van de klimaatverandering. De boodschap van de Club van Rome uit 1972, dat er grenzen zijn aan de groei, nog eens dunnetjes overgedaan door Al Gore met zijn documentaire An Inconvenient Truth uit 2006, begint eindelijk post te vatten in het collectieve denken.

Dit jaar hebben we zelf de gevolgen van klimaatverandering kunnen ervaren. Het weer is grilliger en onstuimiger dan ooit. De afgelopen winter was relatief zacht maar het venijn van de winter van 2018 zat in de staart, met een heel koude periode in februari en maart. Vooral de koude noorderwind maakte dat de gevoelstemperatuur onder de -20°C kwam te liggen. De Elfstedenkoorts zwol aan, maar haalde het niet. De zomer was extreem de andere kant op. Een droogteperiode van juni tot ver in augustus met daarin een hittegolf met temperaturen oplopend tot 38°C. Grote verschillen binnen een half jaar tijd. In hoeverre spreken we hier van een incident?

Rijkdom trekt armoede aan

Nederland is een van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld. Dat is vooral te zien aan de luchtkwaliteit die te wensen over laat. Hoeveel migranten en vluchtelingen kunnen we hier toelaten, vragen wij ons steeds meer openlijk af? Maar er is een andere kant aan het verhaal. Wij mogen onze verantwoordelijkheid voor de deplorabele staat waarin onze aarde zich bevindt niet afschuiven, daar hebben wij met onze economisch bedrijvigheid aan meegedaan, die onze welvaart heeft gecreëerd.

Jarenlang hebben wij zelf mensen van elders naar ons land gehaald als gastarbeider. Toen hadden wij er geen moeite mee dat zij bleven, de meesten – uit Spanje, Italië en Griekenland – hadden een vergelijkbare cultuur en religie. Maar nu steeds meer migranten uit landen komen met een totaal andere cultuur beginnen wij ons wel zorgen te maken.

Oorzaak armoede

Toen op 11 september 2001 twee verkeersvliegtuigen het World Trade Centre in New York binnenvlogen was dat een regelrechte aanval op het Vrije Westen. Het lijkt wel of daarmee de geest uit de fles vrijkwam. De schuld werd vooral religieus uitgelegd. Sindsdien vindt op religieuze gronden een krachtmeting plaats tussen de Islamitische landen en de op het Christendom gestoelde landen.

De feitelijke oorzakelijkheid gaat echter niet over religie, maar over de ongelijkheid in de wereld. Door de ontwikkelingen van internet is de rijkdom in het Westen voor het oog van de wereld tentoongespreid. We kunnen niet langer ontkennen dat onze welvaart ten koste gaat van de welvaart elders. Immers het Westen gebruikt meer grondstoffen van de aarde dan beschikbaar zijn voor de totale wereldbevolking.

Het is maar hoe je ernaar kijkt

Maar hoe nu verder? Wij kunnen op twee manieren naar problemen kijken. Enerzijds door stil te staan bij alle ellende die zich in de wereld voordoet, evenals hetgeen ons persoonlijk overkomt. We kunnen vaststellen dat het niet in onze macht ligt om er wat aan te doen. Immers de ellende in ons eigen leven is ons overkomen en aan de wereldproblematiek kunnen wij toch niets veranderen.

Maar kijkend op een hoger niveau, vanuit een holistisch perspectief, zien we heel wat anders. Namelijk het eigen aandeel in het drama van ons persoonlijk leven. Terugkijkend constateren we dat we oplossingen hebben gevonden om de problemen het hoofd te bieden. Daar kunnen wij trots zijn, op wie wij zijn en hoe wij ons leven een bepaalde richting ingestuurd hebben. Het zijn deze levenslessen die ons iets gebracht hebben.

De wereldproblematiek veranderen

Maar dan blijft onverlet de situatie in de rest van de wereld. Daar kunnen wij niets aan veranderen. Toch? Ik ben van mening dat we ook op dit niveau iets kunnen doen. Zelf ben ik al jaren bezig om voor mensen die het minder hebben dan ikzelf oplossingen te creëren. Zo maak ik mij sterk voor de invoering van het onvoorwaardelijk basisinkomen omdat daarmee een stuk ongelijkheid in onze samenleving kan worden weggenomen.

Natuurlijk kan ik bij de pakken neer gaan zitten en denken: “Verdorie, ondanks al mijn inspanningen is er nog steeds geen basisinkomen”. Maar zo zie ik dat niet. Er is absoluut iets veranderd de afgelopen jaren. Het onderwerp heeft een plaats gekregen in het publieke domein en inmiddels hebben de meeste politieke partijen er wel een mening over. Dat was tien jaar geleden wel anders. Voor mijn gevoel heb ik een steen in de rivier gelegd waardoor de stroom is veranderd.

De verandering begint bij onszelf

Ook ik maak mij zorgen over de ontwikkelingen in de wereld. Maar aan de andere kant ook weer niet, omdat ik overtuigd ben dat het wel weer goed komt. Het is een natuurwet dat zodra een verstoring optreedt in een systeem of milieu er een moment van chaos ontstaat, waarna vervolgens de balans weer hervonden wordt zodat het systeem zijn natuurlijke orde weer inneemt.

Levend vanuit dit gegeven en de enige zekerheid dat alles altijd verandert, is het aan ons de taak om te helpen de orde te herstellen. Niet meehuilen met de wolven in het bos, geen olie op het vuur gooien, zoals bepaalde individuen en politici doen, maar constructief toewerken naar een inclusieve samenleving waarin iedereen zijn plek als thuis gaat ervaren. De verandering begint bij onszelf! Wij zijn de migranten iets verschuldigd omdat wij medeveroorzaker zijn van hun noodzaak tot migratie.

Zekerheid is een illusie

Het is de kunst van het leven om in een nieuwe orde iedereen een plek te geven waar we in harmonie en met compassie kunnen samenleven. Dit betekent voor ons allemaal dat we ons aanpassen aan de situatie en loslaten van wat geweest is. Samen kunnen wij dat aan. Onzekerheid blijft want zekerheid is een illusie.

© Jolanda Verburg, 1 september 2018

Tip:

Als je de column met anderen op Facebook wilt delen, klik dan op ‘Pagina leuk vinden’, helemaal onderaan in de voettekst.

, , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie