De vreugdevonk van het opruimen: nieuwe welvaart? (Chiara Sahin)

In onze wereld komen veel beelden voorbij over armoede en schaarste en overdadige weelderigheid en alles er tussenin. Opruimgoeroe’s spelen handig in op de wanhoop die sommige mensen ervaren door de overvloed aan spullen, uitpuilende kasten en niet te stoppen stroom cadeau’s. Veel mensen zijn op zoek naar de betekenis van welvaart, een zoektocht die niet altijd even gemakkelijk is in deze complexe wereld.

Alweer opruimen?!

Zo eens in de zoveel tijd komt het onderwerp ‘opruimen’ in ons gezin voorbij. Eerlijk gezegd heb ik sinds dat ik samenleef met echtgenoot en kind het gevoel dat ik al jaren aan het opruimen ben. Soms geeft het opruimen vreugde en voldoening, maar er is ook frustratie en boosheid. Frustratie over de never-ending story van het opruimen, boosheid omdat er verschil van mening is over de waarde van hetgeen er bewaard moet worden.

Toen onze zoon op deze wereld kwam, had hij zoals heel veel kinderen een enorme aantrekkingskracht op van alles en nog wat. Binnen no-time vanaf zijn geboorte komt er een voortdurende stroom kleding en speelgoed op gang, naar ons toegebracht door vrienden, familie en buren. Daarnaast sleept mijn zoon tekeningen, handwerkjes, steentjes, stokken en bloemetjes mee naar huis, die vol trots ergens in een kast of vaas tentoongesteld worden. Ook lijkt de huiskamer regelmatig aan het einde van de dag op een mijnenveld van speelgoed en boeken, waar wij omzichtig onze weg in zoeken. In de beleving van mijn zoon moet alles bewaard worden en kan er niets weg.  Het doet me sterk denken aan de discussie over het bewaren van een verzameling uitgeknipte krantenartikelen over Hong Kong, die in mijn moeder’s ogen alleen stof verzamelt. Gelukkig blijken wij niet de enige ouders die met dit fenomeen kampen. Op het schoolplein komen tientallen strategieën langs om kinderen tot opruimen te bewegen.

Inmiddels zijn we alweer ruim tien jaar verder. Wekelijks ruimt onze zoon zijn eigen kamer zelfstandig op. In september gaat hij naar de middelbare school. Ik merk dat in deze nieuwe fase ruimte nodig is. Ruimte die niet alleen nodig is, omdat zijn lichaam enorm aan het groeien is, maar ook voor een bureau op zijn kamer, leerboeken in de kast en een nieuwe fiets in de schuur. Ook voelen we dat er ruimte moet zijn voor het loslaten van oude kinderdingen, zoals tekeningen, steentjes, boeken die niet meer gelezen worden en speelgoed. Dus wordt er weer opgeruimd.

Opruimgoeroe’s

Nog voor het tijdperk van de Marie Kondo’s was mijn moeder mijn opruimgoeroe. Zoals veel moeders uit haar tijdperk heeft ze het adagio ‘Rust, Rijnheid en Regelmaat’ hoog in het vaandel zitten. We ruimen met regelmaat op. Twee keer per jaar vindt De Grote Opruiming plaats. Alle kasten worden uitgepakt, uitgesopt en weer ingeruimd, nadat kritisch is bekeken wat bewaard moet worden. Aan de uitgangspunten van Marie Kondo had mijn moeder geen boodschap. Hoezo moet er alleen iets bewaard worden als je een vreugdevonk voelt?

“Je kunt nooit weten wanneer je het nodig hebt, en dan is het niet te vinden,” zei mijn moeder altijd. Haar hele perceptie van opruimen (en trouwens ook van mijn vader) hangt samen met een basisovertuiging van schaarste en de angst dat het er niet is als je het nodig hebt. Mijn moeder is geboren in de Tweede Wereldoorlog. Mijn grootouders zijn geboren vóór de Eerste Wereldoorlog en hebben naast twee wereldoorlogen, de armoede van de jaren dertig, de gevolgen van de Spaanse Griep en de opbouw van Nederland en Italië na de Tweede Wereldoorlog meegemaakt. Voor die generaties was bewaren een noodzaak. De mensen hadden elkaar en hun bewaarde spullen nodig om te kunnen overleven. Het was heel normaal dat je bij de buren op de naaimachine je kapotte kleding ging maken of dat mijn opa de ploeg ging lenen bij kennissen vier straten verderop. Ze hadden niet zoveel spullen als wij nu hebben. Er waren ook niet zoveel winkels, laat staan webwinkels, waardoor je wereldwijd kunt shoppen. Wij hebben overvloedige toegang tot goederen. En we worden heel kunstig verleid om spullen te kopen die we eigenlijk niet nodig hebben. Veel mensen zuchten onder uitpuilende kasten en houden hun hart vast voor de stroom nietszeggende cadeau’s die met een goede intentie op een verjaardag wordt gegeven.

Schaarste, genoeg of overvloed?

De angst voor schaarste is er bij mij ingestampt. Desondanks heb ik zelf de ervaring opgedaan dat er altijd een oplossing komt voor een probleem. Ik vertrouw erop dat er goed voor mij, ons gezorgd wordt. Ik kan goed opruimen, weggeven en loslaten vanuit de overtuiging dat er genoeg is. Mijn zoon vindt opruimgoeroe’s geweldig. Hij kijkt naar filmpjes op Youtube hoe hij snel zijn kleren op kan vouwen. Ik heb zelf dubbele gevoelens bij de Marie Kondo’s. Om je t-shirts op kleur op te bergen moet je wel heel veel t-shirts hebben. Ergens voel ik dat die video’s stiekem ruimte bieden aan de angst voor schaarste. Door slim op te ruimen, kun je toch veel spullen bewaren, want je weet maar nooit… Waarom niet zoals de hermiet erop vertrouwen dat het er komt als je het daadwerkelijk nodig hebt? Mijn zoon vindt het normaal dat er veel t-shirts in de kast liggen. Hij gruwelt bij het idee dat hij genoeg zou hebben aan twee t-shirts: eentje voor door de weeks en een zondagse t-shirt.

Ik merk in discussies met hem dat ik er zelf nog niet uit ben wat een comfortabel en welvarend leven is. De ingestampte angst voor schaarste vecht met het vertrouwen dat er genoeg is, voor iedereen. Of is comfortabel en welvarend, zoiets als de rijken, de miljonairs hebben? En moet het zeker meer dan genoeg zijn, zoals mijn zoon beweerd? Filmpjes van succesvolle Youtubers, jonge twintigers die in Balenciaga’s rondlopen en in dure auto’s rondrijden maken die discussies alleen maar ingewikkelder. Waarom is het niet voldoende om een boek te kunnen kopen, te lezen en dan in de trein te leggen zodat een ander er ook plezier van heeft? Waarom twintig auto’s verzamelen waarin je nooit rijdt?

Toch hebben de discussies met mijn zoon iets bij mij wakker gemaakt. Ik voel dat er meer dan genoeg is als het gaat om spullen, maar ik voel nog steeds schaarste als het gaat om ervaringen op te doen. Zo wil ik al heel lang naar Hong Kong toe, een kinderdroom.

Ik heb mezelf dan ook een belofte gedaan voor de komende jaren: ik wil ervaren met mijn gezin wat het is om overvloed te hebben zodat we ervaringen op kunnen doen en minder hoeven op te ruimen. Ik heb mijn agenda al geblokt om in 2020 naar Hong Kong te gaan. Maar eerst moet er nog ruimte worden gemaakt op mijn zoon’s kamer en worden opgeruimd…

©Chiara Sahin, 1 juli 2019

Beide afbeeldingen zijn vrij van auteursrechten en verkregen via Pixabay: van carloyuen resp. macou.

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

, , , ,

2 reacties voor De vreugdevonk van het opruimen: nieuwe welvaart? (Chiara Sahin)

  1. Lenie van Schie 05/07/2019 op 15:12 #

    Ja Chiara, bij mij liggen heel wat spullen in de kast die weg kunnen. Ik zie vooral op tegen het uit de kast halen, het n de auto zetten en naar de kringloop gaan. En ook soms, die keuzes! ik heb ooit bang gehad. Ik woonde in een grote boerderij en in de schuur stonden allemaal kinderspullen uit de periode dat mijn kinderen klein waren. het voordeel van de brand was, dati k het niet meer hoefde uit te zoeken, want weggooien is nog altijd zonde…..

  2. Geert van den Munckhof 04/07/2019 op 14:57 #

    Chiara, helaas ben ik niet gezegend met de eigenschap van ‘goed kunnen opruimen’. Wat ik wel goed kan is bewaren… Ik herken de verschillende situaties die je beschrijft. Of mijn bewaardrift of het niet kunnen opruimen bijdraagt aan de schaarste of overvloed in de wereld, daar heb ik eigenlijk nog nooit bij stil gestaan. Jouw verhaal zet me in dat opzicht aan het denken.

Geef een reactie