De Veranderende tijd (Lenie van Schie)

Op een windstille grijze zaterdagochtend haal ik de weekendkrant van Trouw uit de brievenbus. Mijn wekelijkse portie leesvoer is binnen. Niet dat ik me daartoe beperk. Naast mijn bed breidt de stapel te lezen en half gelezen boeken zich uit. Als ik alles wat me interesseert onder één noemer schaar dan is dat ‘de veranderende tijd’.

Deja vu

Even leken alle demonstraties die plaatsvonden en plaatsvinden op een déja vu. Een herhaling van die befaamde tijd waarin ik opgroeide en ik als vrouw mijn vrijheid en maatschappelijke positie verwierf. Destijds streden we tegen het kapitalisme, tegen oorlog en kernraketten, en ja, tegen de vrouwenonderdrukking. De demonstraties vóór het klimaat lijken daar nog het meest op. 

Mount Shasta, California USA

En toch zijn ook deze demonstratie anders. Nooit eerder hadden we te maken met schoolkinderen die spijbelen, aangespoord door Greta Thunberg en nooit eerder liepen ze hun eigen mars. En al die andere demonstraties? De gele hesjes, de boeren, de bouwers, de leraren, de werkenden in de gezondheidszorg en de klimaatactivisten? Hun verzet is gericht tegen het beleid van de overheid. Een overheid die van achter tafels en bureaus plannen maakt die op de werkvloer moeten worden uitgevoerd en waar mensen van die werkvloer nauwelijks bij betrokken worden. De transitie van de jeugdzorg naar de gemeenten is daar een schrijnend voorbeeld van. De veranderingen in het onderwijs, opgelegd aan leraren die overwerkt raken is een ander voorbeeld. Top-down management dat kenmerkend is voor een patriarchale cultuur waaraan we vooralsnog niet ontkomen.(1)

Een transitie

Het verzet tegen beslissingen van bovenaf is in de loop van de laatste eeuw toegenomen. Initiatieven vanuit de basis nemen toe.(2) Er is een roep om versimpeling: weg met bureaucratische regelgeving en complexe toeslagen. Er is een roep om meer gelijkheid, een basisinkomen dat haalbaar lijkt te zijn. Gaat het nu werkelijk anders worden? Is hier sprake van een transitie die de patriarchale structuur wezenlijk gaat veranderen?
Ik heb goede moed.

Wereldbeelden, net als Godsbeelden, dienen ons mensen totdat ze niet langer functioneel zijn. De aanloop naar de patriarchale cultuur ontstond zo’n 5000 jaar geleden, met als meest pregnante kenmerk de dominante aanwezigheid van mannen in de publieke ruimte en de onderschikking van vrouwen in nagenoeg alle terreinen van het leven. Samen met dat andere kenmerk: de macht van het eigendom, hebben ze millennia lang de samenleving vorm gegeven. Ze hebben ons gediend, de Westerse wereld welvaart gebracht en ook het individu op de kaart gezet. Ik schreef er al eerder over.(3) Er hangt echter een prijskaartje aan waarmee we in onze tijd opnieuw schokkend worden geconfronteerd: de teneergang van Aarde en haar schoonheid.

Bryce national park Utah, USA

Daar moet wat aan worden gedaan en dat is niet voor iedereen gemakkelijk te accepteren. Er zijn ontkenners van klimaatverandering en wereldwijd zijn er tegenwerkende krachten die vrezen voor verlies van welvaart en macht of die de klimaatmaatregelen betuttelend vinden. Ik begrijp dat het voor de boeren een hard gelag is met al die maatregelen. Maar wat te denken van wat een kleinschalige biologische boer in zijn nieuwsbrief schreef?

Hij staat één dag in de week met zijn eigengemaakte producten op de markt in Groningen en aan de kraam wordt gepraat, ook over het boerenprotest. Hij schreef dat de boer die met zijn tractor de deuren van het provinciehuis in Groningen forceerde, op jaarbasis 150.000 euro subsidie krijgt! Niet eenmalig, maar structureel. Hijzelf kan met zijn kleinschalig bedrijf een goed inkomen verdienen en ontvangt geen cent subsidie. Verkoopt dan ook zijn eigen producten en krijgt daarvoor een eerlijke prijs.

Watarrka national Park, northern Territory, Australië

Zelfs ik kan bedenken dat er iets goed mis in met de agrarische sector. Het wordt tijd dat de boeren een eerlijke prijs krijgen voor hun producten zodat de veestapel kan worden ingekrompen. En wij consumenten kunnen dat betalen als de btw van verse voedingsproducten wordt opgeheven en het basisloon wordt ingevoerd.

Een wake-up call

Hoe is het om het veranderende klimaat te zien als een wake-up call van Aarde zelf? Aarde laat ons zien dat niet alleen zij maar ook wij niet gelukkig worden van een evolutie die vooral gericht is op materiële welvaart. En dat wordt ook maatschappij-breed gedeeld. ‘Zingeving’, zo blijkt uit essays, interviews en columns, bestaat niet langer alleen binnen de kamers van coaches en psychotherapeuten. Het past binnen onze zoektocht naar een nieuw mens- en wereldbeeld, een zoektocht die we terugvinden in recente maatschappelijke ontwikkelingen.

Zo gaan enkele prominente medici, vrouwen in dit geval een nieuwe partij oprichten NL+Beter. Ze willen een effectievere gezondheidszorg. Spokeswoman, psychiater Esther van Fenema in antwoord op de vraag: een one-issue partij? “Nee, gezondheid gaat ons allemaal aan en heeft impact op alle lagen van de samenleving”. Dat werd deze maand onder meer schrijnend duidelijk in de jeugdhulpverlening waarvan het falen, mede toe te schrijven is aan beleidsmaatregelen van bovenaf genomen.

Le Beuvray in de Morvan, Frankrijk

Om adequate zorg te bieden is niet alleen meer geld nodig. Ze moet meer vanuit de werkvloer worden georganiseerd en ze vraagt ook een andere visie op ziekte en gezondheid. Een visie die ooit de naam ‘holistisch’ kreeg, die de mens niet opdeelt in gescheiden problemen die afzonderlijk moeten worden opgelost, maar zich op de totale mens richt.(4)

De Z generatie

Als de column in de grondverf staat, open ik het katern de ‘Verdieping’ van mijn Trouwe krant en lees ik over de ‘Z generatie’: jongeren geboren tussen 1995 en 2012. De oudsten in deze groep behoren tot mijn jongste klanten, de jongsten zijn mijn kleinkinderen. Het is een generatie die, aldus de kop, niet afwacht maar het anders gaat doen. Ze zijn kordaat, pakken aan, kiezen de inspanning in werk zorgvuldig en vinden een juiste balans tussen werk en vrije tijd belangrijk. Er worden 5 voorspellingen gedaan. Voorspelling 5 luidt: ‘geen traditionele scheidslijnen’. Het maakt niet uit welke kleur je huid heeft en of je vrouw of man bent: “Iedereen hoort er bij en moet zichzelf kunnen zijn zonder zich te hoeven verantwoorden. Wat deze groep interesseert is of je authentiek bent en of je goed bent in wat je doet”.
Een week eerder las ik ook al over die scheidslijnen: hoe jongeren steeds minder behoefte hebben om zich te identificeren als man of vrouw, als hetero, homo of bi. Ja, een nieuwe tijd is aangebroken. De jeugd leeft het ons voort en schrijft de geschiedenis van de toekomst.

En zo loop ik een uur later tevreden over het bospad. Als we ergens voortdurend veranderingen waarnemen dan is het wel in de natuur. Het bladerdek op het pad is in de afgelopen weken dikker geworden. De kruinen van de bomen kaler. De goudgeel-oranje bladeren van de beuken lichten op onder een grijze lucht waar hier en daar lichtblauw tussen het grijs piept.

Herfstbos in Havelte Nederland

We zijn op weg naar de donkerste dag, de langste nacht, de diepe stilte van de winterequinox waar de terugkeer van het licht gevierd wordt, de geboorte van het goddelijk kind herdacht wordt en waar velen onder ons aan een feestelijke dis van elkaars gezelschap genieten of eindelijk de tijd vinden om op Netflix de volgende aflevering van de Queen te bekijken.

Ik wens jullie allemaal een mooie decembermaand toe.

© Lenie van Schie, 1 december 2019

Noten

  1. Er zijn in de patriarchale cultuur verschillende bestuursmodellen ontwikkeld die niet allemaal even hiërarchisch zijn. Zo kent het Rijnlandse model een minder sterke hiërarchie dan het Angelsaksische dat in de laatste decennia de bestuurscultuur in ons land sterk beïnvloedt. 
  2. Zie onder meer mijn columns: ‘Een Wake-up call’ En ‘Gezegende onrust’ 
  3. Blogs over patriarchaat
  4. Het voert te ver om hier nu op in te gaan. In een volgende column zal ik mijn visie op een nieuw mens- en wereldbeeld, wereldwijd in diverse varianten gedragen, uitwerken.
  5. Foto’s van de natuur heb ik hier met opzet gebruikt om haar schoonheid te laten zien. Ze zijn van eigen hand.

, , , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie