De Rebel van Nazareth (Lenie van Schie)

 Hij is verguisd en aanbeden, is een charlatan genoemd en een profeet, een tantrisch leraar en een sjamaan. Zijn naam wordt te pas en te onpas aangehaald. Wie is Jezus van Nazareth? In de aanloop naar het Paasfeest iets over mijn ervaringen en ontdekkingen van deze man.

 Spiritueel Krijgerschap

In de voorgaande columns heb ik aandacht besteed aan het fenomeen van Gezegende Onrust. Ik heb beschreven hoe steeds meer mensen in deze tijd wakker worden en beseffen dat het roer om moet. Ze komen in verzet tegen de gevestigde orde.

Jezus van Nazareth past prachtig in dat plaatje. Hij was in zijn tijd een rebel. Geworteld in de Joodse traditie, hekelde hij de schijnheiligheid van de priesters, de regels en dogma’s waaraan volgelingen van de leer moesten voldoen. Zijn persoonlijke zoektocht had hem in direct contact gebracht met de Goddelijke realiteit. En hij heeft het over die zoektocht als hij de legendarische woorden uitspreekt: ‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven…’

De katholieke kerk heeft van hem ‘De-zoon-van-God-redder-van-onze-zonden’ gemaakt. Ze heeft daarmee juist datgene gedaan waartegen Jezus zich voortdurend verzette: hem zijn menselijkheid afgenomen en hem boven ons geplaatst. In mijn ogen verdient hij een nieuwe kans.

‘Doodgaan is niet erg…’

Het is enkele dagen voor Kerst, ergens in de jaren tachtig. Mijn relatie is net uit en ik loop met een vriendin door Groningen boodschappen te doen. Zij krijgt haar nieuwe liefde op bezoek, ik ben alleen, mijn kinderen zijn bij hun vader.
Lopend over straat is het alsof bij elke stap de grond onder mij zich opent en ik daarin verdwijn. De ervaring leert dat dit niet klopt, maar mijn lichamelijk gevoel verandert niet.
Mijn vriendin plant mij in een café waar ze me later weer op zal pikken. Ik voel nog mijn handen op het houten tafelblad in een poging steun te vinden. En dan, ineens, verschijnt op de muur het hoofd van Jezus met zijn doornenkroon, bloedspetters op zijn gezicht. En hij zegt tegen mij: ‘Doodgaan is niet erg Lenie, het gaat om de Liefde’.

Afkeer

Opgegroeid in een katholieke gemeenschap had ik al jong de schijnheiligheid ontdekt. Het moment waarop Jezus opnieuw in mijn leven kwam, viel samen met mijn studie van de Godinnentradities en de patriarchale cultuur die daarop volgde.
Ik had ontdekt hoe in het scheppingsverhaal alle elementen van de Godinnentraditie zwart werden gemaakt. Zo was de slang in die oude tradities het symbool van wijsheid en transformatie en de boom waarvan Adam en Eva niet mochten eten was ooit de wereldboom, de symbolische verbinding tussen hemel, aarde en onderwereld. Ik zat helemaal niet te wachten op een afgezant uit een patriarchale cultuur. Ik stuurde hem weg.

Maar Jezus bleef komen. In de dagen die volgden, als het ging schemeren, voelde ik hoe hij mijn woonkamer binnentrad. Ik heb hem herhaalde malen te verstaan gegeven dat ik zijn bezoek niet op prijs stelde, maar zijn standvastigheid trok mij over de streep: ‘Oké, als je dan telkens terugkomt, blijf dan maar!’ Het is een liefdesaffaire geworden en dat heeft mijn onderzoek naar hem bepaald.

Mens met de mensen

Jezus van Nazareth is een mens net als jij en ik. Geboren uit een moeder die zwanger van hem was voordat ze met Jozef trouwde, is hij een outcast. Zoals veel getraumatiseerde kinderen aan zichzelf overgelaten, zoekt hij zijn eigen weg. En niet zeker van zijn biologische vader, vindt hij hét alternatief: een hemelse vader. Voor Jezus wordt God zijn geliefde vader, zijn Abba. En zoals het met de liefde gaat, ontstaat hier een intieme relatie.

De zoeker

Jezus is het prototype van de krijger. Zijn passie, zijn eenzaamheid en zijn verlangen drijven hem voort. Hij vindt Johannes de Doper die met een aantal volgelingen zijn domicilie heeft in de ruige en verlaten wildernis van de Jordaan. Hier, in deze gemeenschap, kan hij thuiskomen; hier doet zijn afkomst er niet toe.

De dagelijkse onderdompelingen in het koude water, de karige maaltijden en het reciteren van de woorden uit de bijbel, openen zijn lichaam en ziel en brengen hem in dieper contact met zijn Abba.
Hij beseft dat zijn hemelse vader niet op een troon zit, maar overal is. Hij staat buiten tijd en ruimte en is de oorsprong van alles. Aarde en mensen, de natuur, alles is een expressie van die Goddelijke bron, in Jezus’ woorden: het ‘Koninkrijk van mijn Vader’.
Deze ontdekking brengt hem al direct in conflict met de regel van zuiverheid in de Joodse cultuur.

Predikingen

Jezus verlaat Johannes de Doper en trekt naar het noorden, terug naar zijn geboortestreek Galilea. Als hij door Samaria trekt, vindt daar een bijzondere ontmoeting plaats. De bevolking hier leeft niet volgens de wetten van puurheid en zuivering die in de Joodse cultuur een vereiste zijn. Je spreekt dus niet met een Samaritaan want hij is niet zuiver. Als man spreek je al helemaal niet met een vrouw die alleen is. En een vrouw zonder partner kan alleen maar een prostituee zijn en daarmee nog onzuiverder.

Jezus breekt met al deze regels als hij, bij een in onbruik geraakte bron buiten het dorp, de Samaritaanse vrouw ontmoet. Hij heeft dorst en de vrouw heeft een emmer met een touw en kan het water uit de bron naar boven halen. Jezus vraagt haar hem te drinken te geven. Ze is verbaasd dat hij haar aanspreekt, dat hij wil drinken van haar beker.
Maar Jezus heeft het koninkrijk van God gezien en dat is er voor alle mensen. En hier spreekt Jezus zijn eerste profetische woorden:

‘Eenieder die drinkt van dit water, zal opnieuw dorstig worden. Maar wie drinkt van het water dat ik zal geven zal geen dorst meer kennen. Het zal een fontein worden die opwelt en die leidt naar het eeuwige leven.’

Het is de eerste keer dat Jezus zo duidelijk stelling neemt en deze gebeurtenis bevat in een nutshell zijn predikende leven en leraarschap.

Dissident

Zijn inzichten en de handelingen die daaruit voortkomen maken Jezus tot een dissident. De regels die de priesters in de tempels aan de gelovigen opleggen zijn niet in overeenstemming met zijn mystieke ervaringen en inzichten. Behalve de verplichte zuiveringen voordat de Joden de tempel binnengaan en voor de maaltijden, zijn er ook de offers om God gunstig te stemmen.
In Jezus’ visie is dat overbodig. Voor hem is het koninkrijk van God hier en nu aanwezig. En het is er in alle overvloed.

Mensen hoeven niet te zuiveren en te offeren; ze moeten het gaat zien en begrijpen. En hoe kan dat beter dan tijdens een maaltijd en een goed gesprek? Hier is iets te vieren!
De predikingen van Jezus ondermijnen het gezag van de hogepriesters. Als zij hem bekritiseren, hekelt hij hun praktijken. Ooit een outcast door hun voorschriften, treedt Jezus fel op tegen de priesters die hier hun macht gebruiken. Jezus wordt een bedreiging. Hij moet regelmatig vluchten om zijn leven veilig te stellen.

We weten hoe dit eindigt. Er komt een moment dat Jezus stopt met vluchten. Een moment dat hij naar Jeruzalem gaat. Op een ezel trekt hij door de straten, bejubeld door duizenden mensen. Het kan alleen nog maar misgaan. En net als veel anderen die opkomen voor de waarheid, wordt hij omgebracht. Maar dat betekent niet hét einde.

Jezus, mens op Aarde

Jezus is in deze tijd weer alom aanwezig. Tal van boeken worden over hem geschreven en vorige jaar verscheen er zelfs een glossy over hem.
Voor mij is Jezus het prototype van de mens die werkelijk op Aarde is geland. De verbinding met zijn ‘Hemelse Vader’ betekent voor hem niet dat hij zijn contact met Aarde verliest. Het is als het ware alsof hij zich uitrekt. Meer in contact met ‘God’, brengt hem ook dieper in contact met ‘Aarde’, met het leven hier.

Zijn leven zelf is een teaching. Hij maakt zijn woorden waar in de manier waarop hij op Aarde leeft. En zo biedt hij ons een Weg, een pad.

© Lenie van Schie 1 april 2017

Bron: Voor deze column heb ik met name gebruik gemaakt van het werk van Bruce Chilton, ‘Rabbi Jesus’, An intimate biography.

Meer lezen? Ik post, vanaf de Aswoensdag tot het Paasfeest, elke zondag een blog over  Jezus van Nazareth op mijn website:  Het leven van Jezus van Nazareth.

Tip

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina

Nog geen reacties.

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!