De klimaat wake-upcall (Jolanda Verburg)

Klimaatverandering betekent niet alleen dat planten en dieren dreigen uit te sterven, maar heeft ook gevolgen voor het voortbestaan van de mens. Onleefbare gebieden betekent migratie. Niets nieuws, toch?

Uiterwaarden met zicht op spoorbrug Culemborg

 

Sinds 2002 woon ik op het platteland in de regio Rivierenland. Zo dicht bij de natuur en het water leven geeft goed zicht op hoe de omgeving zich ontwikkelt. Hoe anders is dat als je in een stad woont? Het weer wordt zichtbaar extremer en de vegetatie verandert. Voor mij is het duidelijk: klimaatverandering is een feit.

De maand juli was dramatisch voor delen van Limburg, Duitsland en België. Hevige regenbuien, die ook nog eens lang bleven hangen, veroorzaakten gigantische overstromingen met rampzalige gevolgen. In mijn eigen omgeving nabij de Lek maakten ook mensen zich zorgen over het aanstormende water, vooral zij die buitendijks wonen.

Het water komt

Vraag aan iemand die in 1995 in het rivierenlandgebied woonde, ten tijde van de extreem hoge waterstand, hoe zij de evacuatie ervaren hebben en je krijgt een vaak emotioneel verhaal. Mijn man en zijn familie moesten ook evacueren. Ik heb het niet meegemaakt omdat wij elkaar toen nog niet kenden. Wel ken ik de verhalen en de impact die het teweeg heeft gebracht.

Als het onderwerp ter sprake komt verwijst mijn man – geboren en getogen in dit gebied – altijd naar de uitspraak van voormalig weerman Peter Timofeeff, die in de jaren ’90 al voorspelde dat het weer steeds extremer wordt: het gaat harder waaien en vaker regenen. Wij zijn dus gewaarschuwd. Maar ondanks dat zag hij de waterontwikkeling van de afgelopen weken niet somber in.

Uiterwaarden van de Lek

Ruimte voor het water

De afgelopen 20 jaar is het rivierenlandgebied flink onder handen genomen om het land tegen het water te beschermen. Als ik zie wat er in deze regio is veranderd voel ik mij beschermd en maak ik mij totaal geen zorgen. Tot twee keer toe zijn de rivierdijken verhoogd en verbreed en ook de komende jaren zullen nog delen verder worden versterkt. Daarnaast heeft het water meer ruimte gekregen. De uiterwaarden zijn beter voorbereid op hoogwater. Ze zijn tot natuurgebied verklaard en veel obstakels, zoals bomen en struiken, zijn weggehaald.

Er mag in de uiterwaarden gewandeld worden, het vee mag er grazen en er mag worden gemaaid, maar zeker niet gebouwd. De mensen die al buitendijks, dus in de uiterwaarden, wonen zijn aan strikte regels gebonden. Je mag niet zomaar je huis uitbreiden, een schuurtje bouwen, een boom of een struik aanplanten, zeker niet zonder vergunning.

Extreem nat voorjaar en zomer

Terwijl ik dit zit te schrijven, uitkijkend over de tuin, drijft een extreme regenbui voorbij. Onze dakgoten kunnen de hoeveelheid water niet verwerken en het water gutst er overheen. Niet alleen het voorjaar was nat maar ook de hele zomer is het een natte bedoening. De was buiten drogen is al een uitdaging. Hoe anders was dat de afgelopen twee warme en droge jaren!

Donkere wolken boven ons landschap in augustus

 

De luchtvochtigheid is al maanden zo hoog, dat ik amper buiten yogales kan geven. Normaal geef ik in de zomermaanden op zaterdagochtend om 9:00 uur yogales buiten (tenzij het regent), maar zelfs nu midden in de zomer is iedere morgen het gras te nat waardoor buiten yoga-doen niet kan. En halverwege de avondlessen slaat al vroeg de dauw toe. Zo extreem heb ik het nog niet eerder meegemaakt.

Waterafvoer

Nadat ik hier een aantal jaren had gewoond viel het mij op dat de regens extremer werden. Vooral van de schuur kwam het water het dak afgestroomd. De dakgoten waren niet toereikend om het water af te voeren. Daags na een enorme regenbui moest ik constateren dat de netjes aangelegde borders gewoonweg waren weggespoeld.

Wij hebben drastische maatregelen moeten nemen. De dakgoten zijn verbreed en het aantal afvoerpijpen verdubbeld alsook de ondergrondse afvoer naar de sloot. Borders heb ik achterwege gelaten, er staan nu alleen een aantal grote struiken langs de schuur en voor de gezelligheid hangt hier en daar een bak met seizoenplantjes. Maar met de extreme buien van dit jaar moeten wij constateren dat de huidige dakgoot ook al niet meer afdoende is.

Waterschaarste

Ook onze schuur zelf ontkwam niet aan het extreme weer. Alle twaalf ramen aan de westzijde zijn inmiddels vervangen door dikker glas. Na iedere voorjaarsstorm was er wel weer een ruit gesneuveld. Op zeker moment wilde onze verzekering geen glasschade meer vergoeden. Aan onze uitleg dat het weer steeds onstuimiger wordt hadden zij geen boodschap.

In droge tijden ontkom ik er niet aan om ’s morgens vroeg de moestuin te begieten, liefst niet met kraanwater, dat elders in de wereld schaars is. Waterberging is echter geen gemakkelijk onderwerp, een regenton is na een paar minuten al vol. Inmiddels hebben wij bij onze kas een watertank van 1000 liter. Dat werkt redelijk. Alleen is in droge perioden deze tank zo leeg.

Klimaatverandering

Op 9 augustus 2021 kwam het nieuwste IPCC-rapport – the Sixth Assessment Report (AR6) – uit. Eindelijk, na jaren van gesteggel, durven de wetenschappers onomwonden toe te geven dat er sprake is van klimaatverandering en dat het te wijten is aan menselijk handelen. De kranten staan er bol van. “Zullen overheden nu daadwerkelijk naar het rapport gaan handelen?” vraag ik mij af. Ik hoop het maar.

Zelfs zonder dit rapport ben ik de laatste maanden weer goed wakker geschud door de grote hoeveelheid regenwater die er gevallen is, niet alleen in Europa maar ook in China, terwijl op andere plaatsen in de wereld de temperatuur tot recordhoogte oploopt (Canada, Griekenland, Turkije) met bosbranden als gevolg. De aarde verzuipt en staat tegelijkertijd in brand.

Urgentie vraagt om handelen

Daadkrachtig handelen is meer dan gewenst als het om klimaatverandering gaat. Een wetenschappelijk bewijs is altijd gebaseerd op de uitkomst van testgegevens die na herhaling dezelfde resultaten opleveren. Het is alleen zo jammer dat er pas echt gehandeld wordt als voor 100% wetenschappelijk bewezen is dat iets een feit is, terwijl dat al jaren zichtbaar is. Voor mij is het duidelijk dat de wetenschap altijd achteraf de bewijzen weergeeft en dus achter de feiten aanloopt. Handelen als iets door de wetenschap bevestigd is betekent derhalve: te laat handelen.

Er is al decennialang kostbare tijd verloren om de klimaatverandering een halt toe te roepen. Daarom is het de hoogste tijd voor een nieuwe wetenschappelijke benadering waarin ook onze intuïtie en ons gevoel een rol gaat krijgen. Oftewel naast de materialistische werkelijkheid zouden wij ook de niet-materialistische kant moeten laten meewegen. De kwantumfysica bewijst dat onze werkelijkheid meer is dan materie alleen.

Uiterwaarden met zicht op de Lek

De urgentie is groot

Zelf ben ik geen wetenschapper, die volgens de klassieke wetenschappelijke methodiek alleen kijkt naar de materialistische werkelijkheid. Mijn ‘wetenschap’ is intuïtief en veel meer gebaseerd op een niet-materialistische zienswijze. Ik hoef alleen maar om mij heen te kijken in mijn dagelijks leven om te zien dat de veranderende weersomstandigheden oorzaak zijn van klimaatverandering en dat daarnaar handelen urgent is, dus dat blijf ik doen, met of zonder IPCC-rapport.

Willen wij onze kinderen nog een leefbaar klimaat nalaten, dan is snelle actie geboden. De gevolgen zijn echter wereldwijd nu al ernstig. Zo’n tien jaar geleden woonde ik tijdens een Europees politiek congres een lezing bij over de gevolgen van klimaatverandering. Als Europa en de gehele westerse wereld niet in actie zouden komen, dan kon dat weleens rampzalige gevolgen hebben voor de economische en politieke stabiliteit in de wereld, met wereldwijde migratie van miljoenen mensen als gevolg. Wij waren gewaarschuwd! De waarheid onder ogen zien en er naar handelen stuit echter vaak op weerstand.

Wat kunnen wij zelf doen?

In de achterliggende jaren ben ik aan de slag gegaan met het verkleinen van mijn ecologische voetafdruk. Immers: de wereld veranderen begint bij jezelf. Wij hebben onze vervoerbewegingen tot het minimum beperkt, energiebesparing toegepast, hergebruik geoptimaliseerd, inmiddels bijna drieduizend bomen en struiken aangeplant in ons permacultuur landschap en ons consumptiepatroon aangepast. De volgende actie is om van het gas af te gaan, om zodoende onze uitstoot van fossiele brandstof te verminderen. Iedereen kan vandaag al aan de slag, want alle kleine beetjes helpen!

Bereken zelf je ecologische voetafdruk: hier.

© Jolanda Verburg, 14 augustus 2021

Foto’s: eigendom van de auteur

, , , , , , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie