De december tradities (Jolanda Verburg)

De decembermaand staat weer voor de deur. Een maand vol tradities, gezellig samenzijn met familie, een versierd huis, diners, maar ook een tijd van bezinning. Voor mij heeft de decembermaand ook een keerzijde.

Vandaag zag ik al de eerste kerstboom. Niet vreemd voor de decembermaand zou je zeggen. Maar ik schrijf deze column op 15 november, een dag voordat Sinterklaas in Nederland arriveert en dan is de eerste kerstboom toch wel wat vroeg. De Kerst rukt op, maar gaat dit op termijn ten koste van het Sinterklaasfeest? Ik mijmer nog wat na over het fenomeen. Die mensen vieren vast geen Sinterklaas, besluit ik mijn overpeinzing.

Met mijn bijna volwassen kinderen vier ik, sinds ze van de basisschool af zijn, geen Sinterklaas meer. Hoewel mijn jongste zoon, uit balorigheid, ons nog even polste met de vraag: “Mag ik mijn schoen zetten?” “Natuurlijk”, zeiden mijn man en ik in koor, gevolgd door “maar of de Sint hier nog langskomt is de vraag.”

Sinterklaas afgeschaft

Vroeger vond ik het Sinterklaasfeest verschrikkelijk. Ik moest altijd bij Sinterklaas op schoot en een liedje zingen. Ik ben namelijk op 3 december jarig en dat was op de kleuter- en de basisschool meestal de dag dat Sinterklaas op school kwam. Daarnaast kreeg ik binnen twee dagen een stapel cadeaus terwijl de rest van de familie, die allemaal in het voorjaar en de zomer jarig zijn, een tweede keer verwend werden. Ik denk niet dat ooit iemand daarbij stil heeft gestaan.

Toen ik op mijzelf ging wonen heb ik subiet Sinterklaas afgeschaft. Nu kon ik weer gewoon mijn verjaardag vieren op de dag die ik wilde. Maar dat was niet van lange duur. Voor ik het wist kregen de eerste vrienden en familieleden kinderen waardoor Sinterklaas weer voorrang kreeg. En toen ik zelf moeder werd kon ik er ook niet meer omheen.

Sinterklaas als immaterieel cultureel erfgoed

Erg jammer vind ik de zwartepietendiscussie, die wekenlang de media domineert. De protesten en vooral het geweld van voor- en tegenstanders vind ik echt veel te ver gaan. Nota bene de VN heeft dit vuurtje opgestookt. De Jamaicaanse hoogleraar VN-gezant Verene Shepherd merkte in 2013 Zwarte Piet aan als racistisch en verzocht de Nederlandse overheid de Sinterklaastraditie af te schaffen. Alsof dat een taak van de overheid is.

Ondanks dat wij Sinterklaas overslaan vond ik het verzoek van de VN te ver gaan. Het voelde als een inbreuk op onze cultuur. Hoe kan iemand ons kinderfeest als racistisch bestempelen? In 2009 werd Sinterklaas, na Koninginnedag, nog uitgeroepen tot de meest belangrijke traditie van Nederland. Maar zoals alles in het leven kunnen inzichten veranderen. Inmiddels gewend aan de roetveeg pieten, vind ik de roetzwarte pieten niet meer kunnen. Dit laat zien dat tradities kunnen veranderen.

De houdbaarheid van cultureel erfgoed

Foto: Wikipedia – Jonathan G. Meath

Verder mijmerend vraag ik mij af hoe lang het Sinterklaasfeest nog zal bestaan? Ik kan mij goed voorstellen dat op termijn door de mondialisering en de zwartenpietendiscussie Sinterklaas zal worden vervangen door de Kerstman. Immers steeds meer tradities uit de VS komen naar Europa overgewaaid, mede ingegeven door de commercie. De ironie wil dat de Kerstman afstamt van Sinterklaas.

In een rapport over cultureel erfgoed van het ministerie van OCW lees ik dat Sinterklaas, binnen de herdenkingscultuur van nationale orde, gezien wordt als folklore. Met kerst als religieus feest herdenken wij de geboorte van Jezus. Maar eigenlijk is de viering van kerst weer een samenvoeging met het Germaanse midwinterfeest, de viering dat de kortste dag voorbij is en het licht weer terugkeert. Kortom: tradities en culturele overlevering zijn ook aan verandering onderhevig. De tijd zal leren of Sinterklaas blijft bestaan.

December de emotionele maand

Met de decembermaand voor de deur slaat ook de weemoed toe. December heeft een rouwrandje dat nooit meer weggaat. Op 30 november 1995 kreeg mijn moeder de diagnose longkanker. De bodem werd onder mij weggeslagen. Het feest dat ik samen met een vriendin georganiseerd had omdat wij allebei 35 jaar werden is er volledig door in het water gevallen. Precies een jaar later op 30 november overleed mijn moeder op 58-jarige leeftijd.

De dagen rond mijn verjaardag zijn sindsdien altijd beladen gebleven. Deze verjaardag en de kerst is mijn vader, die in februari overleed, er voor het eerst niet meer bij. Sinterklaas of niet, dit jaar sla ik de viering van mijn verjaardag een keer over, geen zin in. Tijdens het leegruimen van mijn ouderlijk huis doken de kerstspullen op. Dit jaar hang ik de lichtjes van mijn ouders en nog wat overgebleven kerstballen in de boom , als herinnering aan wat voorbij is.

Ik wens iedereen een mooie en liefdevolle feestmaand toe!

© Jolanda Verburg, 1 december 2019

, , , ,

Nog geen reacties.

Geef een reactie