Bron van vreugde (Chris Elzinga)

Na mijn vorige column over de bron van haat lijkt het me een goed moment iets te zeggen over de bron van vreugde. Wat is die bron en wat zorgt ervoor dat die gaat stromen?

Iedereen blij – nou ja, bijna iedereen

Zelden heb ik bij de parlementsverkiezingen van 15 maart j.l. zoveel blije mensen gezien als op die woensdag. VVD-ers hebben in het parlement 20% van hun zetels verloren en toch zijn ze de grote winnaars en heel blij omdat ze met straatlengte voorsprong de grootste partij vormen. En dan zijn er maar 9 partijen die ook allemaal gewonnen hebben: van 1 tot maar liefst 10 zetels. Blije gezichten van lijsttrekkers en aanhangers. Dit laat zien dat democratie een feest kan zijn. Niet iedereen is blij natuurlijk, want al die gewonnen zetels moeten ergens vandaan komen. Voor Asscher’s PvdA is het dan ook een ‘hard gelag’ om zo gigantisch te verliezen. Dat ‘harde gelag’ (zoiets als ‘het zware lot’) is dus heel wat anders dan het ‘harde gelach’ van al die winnaars.

Wat is de bron van al die vreugde? Dat lijkt een retorische vraag. Op het eerste gezicht is dat natuurlijk de mooie uitkomst van de verkiezingen voor zoveel winnaars. Het voelt een beetje alsof bijna iedereen de lotto heeft gewonnen. Dit sluit waarschijnlijk aan op je eigen ervaring met plezier: je maakt iets grappigs of heel fijns mee en je wordt er vrolijk van. De conclusie lijkt duidelijk: de bron van vreugde is buiten jezelf te vinden.

Ontspannen zijn, open, zonder verdediging

Laten we een stapje dieper gaan. Wat gebeurt er eigenlijk als ik plezier ervaar? Het eerste wat opvalt is, dat ik dan heel ontspannen en open ben. In mijn ‘gewone doen’ ben ik dat veel minder. Dat heb ik ook bij veel politici gezien. Zelfs Geert, die er vaak zo ongelukkig uitziet, was zo nu en dan zo ontspannen dat ik een paar keer een glimlach op zijn gezicht heb gezien!

Verder valt op dat ik in zo’n staat van vreugde veel expressiever ben dan normaal. Ik durf me meer te uiten, durf luidruchtiger te zijn en gekker te doen dan anders. Ik schaam me niet of veel minder voor wie ik ben en wat ik doe. Ik heb geen neiging of behoefte me van anderen af te sluiten. Daar ben ik dan helemaal niet mee bezig. Waar duidt dat op?

Als ik blij ben, ben ik er helemaal niet mee bezig mezelf te verdedigen. Ik hoef geen zelfbeeld overeind te houden. Ik voel me open en ontspannen naar andere mensen. M.a.w. mijn psychologische verdedigingsmechanismen – mijn ego-defensies – zijn niet actief. Ik ben op m’n gemak, ben helemaal mezelf, tevreden met wat ik in dat moment ervaar.

Er is dus iets buiten mij, dat ik als zo prettig ervaar, dat ik daarin ontspan. Iemand doet of zegt bijvoorbeeld iets grappigs, of ik zie iets heel moois. Onbewust vergeet ik mijn normale ego-defensies in te zetten. Dat ‘iets’ buiten mij ontwapent me, ik ontspan, raak open en er komt blijdschap in me naar boven.

De kracht van zelfspot

Even een zijspoor. Zelfspot werkt met dit principe van ontwapening: het breekt ego-defensies af. Dat maakt zo’n filmpje over ‘The Netherlands Second’ van Lubach (op 22 jan. 2017 op YouTube geplaatst), waarin Nederland de hand reikt naar Trump, zo sterk. Nederland wordt gepresenteerd als een het meest fantastische belastingparadijs, als een land met een racistische traditie van zwarte pieten (‘You’ll love it’), een land dat zelfs een muur – de Afsluitdijk – heeft gebouwd om de wateren van Mexico tegen te houden. We kunnen zo open zijn over onze eigen grandiositeit, we nemen ons eigen ego zo weinig serieus, dat we er om kunnen lachen. Niets is zo ontwapenend als zelfspot.

Jezelf zijn maakt blij

Terug naar mijn vraag: heb ik altijd iets buiten mezelf nodig om vreugde te ervaren? Mijn antwoord is: nee. Ik merk dat ik soms heel open en tevreden ben. Ik merk dan dat ik met een glimlach op m’n gezicht naar andere mensen zit te kijken of te luisteren. Niet omdat er iets grappigs gebeurt, maar ik ben zo tevreden in mezelf, dat ik me gewoon blij voel. Het zijn momenten waarop ik me helemaal mezelf voel, ontspannen, mijn ego-defensies zijn niet actief.
Jezelf zijn maakt blij. Dat zien mensen aan je, die blijheid is voelbaar voor anderen.

Wat is dan de bron van vreugde? Vreugde voel ik als een opwellen van sprankelende energie, vanuit m’n hart of buik omhoog. Het is een energie die vrij kan komen als ik mezelf ben, open en ontspannen. Zij kan naar buiten komen als een glimlach of als een schaterende lach. Of als een lach, die gul is omdat ik niets voor mezelf hoef achter te houden.

Dan realiseer ik me dat dit ook gebeurt als ik iets grappigs meemaak. Dat ontwapent me, ik ontspan en de bron van vreugdevolle energie opent zich in mij als een fontein van plezier.

© Chris Elzinga, 1 april 2017

Tip

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina

Nog geen reacties.

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!