Bron van tijdloosheid (Chris Elzinga)

Als je in december een paar dagen over het platteland wandelt, kun je een sfeer van rust tegenkomen, die je innerlijk doet verstillen. Dan kan het zomaar gebeuren dat je alles in een tijdloosheid gaat ervaren.

Het Pieterpad in december

Een paar weken geleden, het is het eerste weekend van december, zit ik met mijn partner in de trein op weg naar Drenthe. We gaan drie dagen een stuk van het Pieterpad lopen, het lange-afstandswandelpad van Pieterburen in Groningen naar de Pietersberg in Limburg. Onderweg slapen we de eerste nacht bij familie en de tweede nacht in een hotelletje in Anderen, bij Rolde. De weerberichten zijn goed en we hebben er zin in.
We hebben iets speciaals met wandelen in deze tijd van het jaar, we doen het vaker. Bijzonder eraan is de rust. Onze ervaring is dat we onderweg nauwelijks mensen tegenkomen. De dorpjes waar we doorheen komen zijn in stilte gehuld. Zo tegen de avond wordt de sfeer helemaal mysterieus. Terwijl het langzaam donker wordt lijkt alles nog meer te verstillen. Een enkele auto zoekt z’n weg in het donker, her en der branden lichtjes in huizen. We houden van deze serene sfeer.

We komen uit Haarlem en tegen het middaguur stappen we uit op het stationnetje van Haren, bij Groningen. Onze eindbestemming voor deze dag is Zuidlaren, zo’n 18 km. naar het zuiden. We lopen door het dorp heen en vinden na 2,5 km. de eerste wegwijzers van het Pieterpad. Het is een mooi pad, dat al kronkelend zoveel mogelijk hoofdwegen vermijdt. Zo hoeven we nauwelijks op verkeer te letten. De lucht is helder, de zon schijnt op z’n decembers: laag aan de horizon, maar nog voelbaar aanwezig.

Tijdloosheid – implosie van de tijd

De wandeling voert over zandpaden. Ze zijn goed te belopen, het heeft een paar dagen niet geregend, het zand voelt stevig aan. Naast het pad loopt een smal schelpenpaadje voor fietsers. Korte paaltjes markeren de scheiding tussen beide paden. Bomen buigen met hun takken over het pad. Het licht is zacht en kleurt alles wat naar het rood. Even verderop zie ik een oude boerderij en daarachter buigt de weg opzij door open veld. Een vrouw fietst stil voorbij en wordt onderdeel van dit tafereel. Alles wat ik zie vindt op dit moment plaats. Maar het zou net zo goed vijftig of honderd geleden kunnen zijn. Of vijftig, honderd 50, 100 jaar in de toekomst, wie weet. Mijn oriëntatie in de tijd lost op en ik ervaar een tijdloosheid. Tijd speelt hier, nu, geen rol, lijkt uitgeschakeld. Verleden, heden en toekomst verliezen hun betekenis. Ze zijn geïmplodeerd in een tijdloos nu.

Kwaliteit van stilte en zachtheid

In die tijdloosheid lijkt het alsof ik naar een schilderij kijk, waar ik zelf deel van uitmaak. Alles lijkt een andere kwaliteit te hebben. Ik kan het niet direct goed benoemen. Het landschap heeft iets onwerkelijks, of is het alleen maar ongewoon, anders dan ik gewend ben? Enerzijds is alles helder aanwezig en van alles beweegt erin, inclusief wijzelf. Anderzijds lijkt in dit landschap een speciaal soort van rust ingedaald te zijn, waarin alles in slow motion lijkt te bewegen. Alles ervaar ik als omhuld door een diepe stilte en door een onverklaarbare zachtheid. Het is betoverend. Misschien vind ik daarom wandelen in deze tijd van het jaar zo fijn.

Teruggeslingerd in de tijd

Dan fietst een jongen ons voorbij. Ik zie een tas onder zijn snelbinder. Zijn onderarmen leunen op het stuur. Dit activeert onverwacht mijn mind: ik besef dat het rond 3 uur in de middag is, hij komt vast uit school en fiets waarschijnlijk naar huis; hij zal wel blij zijn dat de schoolweek achter de rug is; wacht er iemand thuis op hem? Plotseling is de tijd weer terug! Het schilderij is verdwenen, evenals de stilte en de zachtheid. De contouren van wat ik zie zijn weer scherper. De betovering is verbroken. Ik ben weer terug op het Pieterpad, in de buurt van Glimmen, en het is 15.15 uur op 4 december 2017.

Wanneer de mind leeg wordt

Ik glimlach over deze beweging van mijn mind, hoe snel die zich weer oriënteert in tijd en ruimte. Al die gedachten over die jongen, uiteindelijk weet ik niets. Het zijn maar gedachten, ideeën, concepten, speculaties. Ik ben blij dat ik dit zie.
Met dit besef lossen die gedachten weer op. Mijn mind wordt leeg, terwijl mijn waarneming helder blijft. De innerlijke commentaarstem, die van alles vindt van wat ik waarneem, verstomt. Intussen merk ik hoe de contouren van dingen die ik zie zachter worden, hoe in feite m’n blik zachter wordt. De ervaring van rust en stilte in het landschap keert weer terug, evenals de tijdloosheid. Opnieuw die mysterieuze sfeer, die wat onwerkelijk aanvoelt. Of ervaar ik nu juist de werkelijkheid in een puurheid en diepte waar ik gewoonlijk aan voorbij ga?

Zo lopen we met verwondering over het Drentse land. Intussen zakt de zon langzaam weg achter de horizon. Tegen de tijd dat we in Zuidlaren aankomen is het bijna donker. Naarmate we het centrum naderen wordt het drukker. Automobilisten spoeden zich in een lange rij auto’s naar huis. Van een verstilde aankomst is hier geen sprake. Dat is iets voor de volgende dag, als door bevroren landschap lopen en aan het einde van de middag in Anderen arriveren als het al bijna donker is. Her en der brandt een lichtje. Je hoort hier weer die tijdloze stilte…

© Chris Elzinga, 1 januari 2018

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

Nog geen reacties.

Geef een reactie