Bijna dood (Dirk Oegema)

Dat is waar ik wakker word. Ik zie ineens wat ik nooit goed begrepen heb in mijn leven. Dat mijn hoofd en lijf soms buiten het bereik van mijn verstand zijn, vaak zelfs buiten het bereik van mijn bewustzijn. En dat het denken daarbij staat te kijken. De regie volledig kwijt is. En dat terwijl ik ervan uit ga dat ik dat verstand eigenlijk ben. In elk geval mijn ego, nog zo’n overlever, vecht zich suf om die illusie van regie in stand te houden. 

Ik voel me veilig. Niet altijd, maar nu wel, dit moment. Veilig in de armen van het leven. De afgelopen jaren waren minder veilig. Ben net gestopt met werken, op het dieptepunt als het om veiligheid ging. Veel gelezen over trauma (o.a. Steven Porges en Bessel van der Kolk), over hoe ons brein omschakelt als we minder veilig zijn en zich vernauwt tot bijna niets. Bevriest. Letterlijk grote delen van ons brein plat legt en het lichaam dood laat lijken. De regie over die beweging zit in het oudste deel van onze hersenen, het reptielenbrein. Reptielen zijn heel goed in doen alsof ze dood zijn als het echt gevaarlijk wordt. Ze kunnen zomaar een paar uur zonder adem te halen. Het hart bijna stilzetten.

Wij mensen zijn daar minder goed in, een paar minuten is al veel. Maar die oude reactie verklaart veel van ons vreemde gedrag. Doen alsof je dood bent. Of een beetje dood bent. En of we veilig zijn of niet onttrekt zich bijna volledig aan ons bewustzijn en aan ons ‘gezonde’ verstand. Het wordt op een onbewust niveau bepaald door oude mechanieken. Zo kunnen we bijvoorbeeld flauwvallen zonder dat we goed in de gaten hebben wat er op ons afkomt.

Bij trauma gaat het vaak om een levensbedreigende situatie in het verleden waar we niet op eigen kracht uit konden komen. We niet konden vluchten of vechten. Opgesloten in de situatie. En daar schakelt dat reptielenbrein ons systeem terug tot een overlevingsstand. Probleem is, dat later dat reptielenbrein bij een ervaring die lijkt op die eerdere schok direct opnieuw allerlei hogere functies van het brein uitschakelt. Het brein en ook het lichaam functioneren vanaf dat punt wezenlijk anders dan wanneer we veilig zijn.

Dat is waar ik wakker word. Ik zie ineens wat ik nooit goed begrepen heb. Dat mijn hoofd en lijf soms buiten het bereik van mijn verstand zijn, vaak zelfs buiten het bereik van mijn bewustzijn. En dat het denken daarbij staat te kijken. De regie volledig kwijt is. En dat terwijl ik ervan uit ga dat ik dat verstand eigenlijk ben. In elk geval mijn ego, nog zo’n overlever, vecht zich suf om die illusie van regie in stand te houden.

Dit weten kalmeert me. De boodschap dat elk direct verzet hier zinloos is. Dat mijn verstand en wilskracht hier buiten spel staan. Dat ik pas weer iets te vertellen heb als mijn reptielenbrein het sein krijgt dat het veilig is. Dat hogere functies het gevaar zien en aanpakken. Tot die tijd is mijn krokodil de baas en schakelt mij terug naar primitieve, lagere vormen van leven. Naar overleven.

Ik voel ontzag voor de krachten die hier spelen. Na de dood van mijn zoon ben ik vreemd genoeg geen moment bang geweest. Nooit geweest, als het over hem ging, mij ging, dit leven ging. Maar tegelijkertijd, een klein stukje verderop, zoals in mijn werk, werd ik ontregeld tot op het bot zonder dat ik begreep wat er met mij gebeurde.

© Dirk Oegema, 1 april 2019

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

2 reacties voor Bijna dood (Dirk Oegema)

  1. Geert 05/04/2019 op 22:19 #

    Dirk, jouw verhaal maakt me duidelijk dat een trauma uit het verleden steeds opnieuw de (reptielen)kop kan opsteken. Dat daardoor het verstand onbewust buitenspel wordt gezet, getuigt van een inzicht dat tegelijk waardevol en pijnlijk is. Uitgesteld verdriet ondergaan om je vervolgens weer veiliger te voelen. En het dan zo verwoorden. Respect.

  2. Lenie van Schie 03/04/2019 op 07:23 #

    Dank je wel Dirk, voor deze mini-talk over trauma en hoe jij de werking van trauma beleefde hier……
    Lenie

Geef een reactie