Bewaren of wegdoen (Frederike Doeleman)

’s Morgens komt er meestal vanzelf een thema voor de dag naar boven, waar ik dan op focus.  Een dezer dagen was dat ‘loslaten’.

Ruimte creëren

‘Loslaten’ houdt mij al langer bezig.  Niet alleen gaat het om meer ruimte, transparantie en rust in mijn leefomgeving te creëren. Ik wil ook verstorende gedachten en overtuigingen loslaten. Misschien gaan die twee – materieel en immaterieel – wel samen. Het loslaten van verstorende gedachten en overtuigingen vergt opmerkzaamheid, oefening en discipline. Soms lukt het, soms niet. Vooral de overtuigingen, normen en oordelen, die er op jonge leeftijd ‘ingepompt’ zijn, laten niet gemakkelijk los. En vaak zijn wij ons er niet of nauwelijks van bewust, dat ook onze emoties daardoor gestuurd worden.

Opruiming in huis

Maar nu eerst het materiële. Ik kijk om mij heen; hoe kan ik dat doen? Moet ik dan spullen wegdoen? Zo ja, wat? Niet eenvoudig. Ik vind mijzelf niet een echte verzamelaar. Het enige dat ik sinds de 70-er jaren consequent verzameld heb, zijn geboortekaartjes. In ordners geplakt, zodat ik herinneringen kan ophalen aan de komst van familieleden en kinderen van vrienden en collega’s. Overlijdenskaarten doe ik snel de deur uit, wat me wel moeite kost als er een foto van de overledene op staat. Hetzelfde geldt voor kerst- en nieuwjaarskaarten; ik bewaar ze een aantal jaren, maar bij een verhuizing gaan ze er toch aan. Lastig vind ik dat, althans voor de kaarten met een persoonlijke boodschap.

Ook geen bewaarder? Ik bewaar kleding tot in lengte van jaren. In het voorjaar gaat de winterkleding in een grote koffer; ook kleding, die ik al jaren niet gedragen heb. Waarom? Ik bekijk de trailer van Bewaren – of hoe te leven, een documentaire van Digna Sinke. Hierin onderzoekt zij samen met haar oude moeder, waar de bewaarbehoefte vandaan komt en hoe het zit met de jonge generatie, die vaak genoeg heeft aan laptop en mobiele telefoon. De digitalisering brengt onherroepelijk grote veranderingen met zich mee. Ik hoor haar zeggen: ‘…al die ballast die me verhindert om in het nu te leven’.  Dat is het niet helemaal bij mij; ik ben eerder sterk toekomstgericht. Maar misschien moet ik die documentaire gaan zien om mij te helpen een antwoord te vinden.

Het is een dilemma: ik wil ruimte, leegte etc., maar tegelijkertijd kost het mij moeite om afstand te doen. Ik houd van schoonheid om mij heen, dus de kunst mag blijven. In de vitrinekast staat keramiek uit verschillende periodes en landen. Het herinnert mij aan bezoekjes aan exposities en ateliers van keramisten; ik geniet van de schoonheid ervan.  Mijn partner hecht aan de boeken in de boekenkast. Hij gruwt van het feit, dat mensen al hun boeken de deur uit hebben gedaan en alleen nog lezen op een e-reader.

Maar wat is nu belangrijker: de rust die van een lichte, minimale inrichting uitgaat, of – ja, of wat eigenlijk? Ik weet het nu, de rust en lichtheid die een minimale omgeving uitstraalt geven mij ook rust in hoofd en hart. Ik weet dus wel wat wegdoen mij aan positiefs oplevert, maar (nog) niet waarom ik mij daar zo moeilijk toe kan zetten.  In mijn atelier verzamel ik van alles en nog wat, in de verwachting dat ik het op een keer (toekomst!) kan gebruiken. Oud ijzer, veertjes, zaaddozen, allerlei soorten papier enz. enz.  Potjes met glazuur en engobes, die ik in jaren niet gebruikt heb. Vaak ben ik eerst een uur aan het opruimen, voordat ik werkelijk aan de slag kan gaan. Ik heb dus na te gaan, wat bijdraagt aan mijn gemoedsrust, resp. er afbreuk aan doet, en wat ik ervoor over heb; of beter gezegd, wat ik daarvoor kan minderen. Ik denk aan de gevleugelde uitspraak in onze familie: ‘Je hebt bezit, maar bezit heb ook jou!’ Maar zit het probleem werkelijk in de externe omgeving, in de materie?

Overtuigingen en oordelen loslaten

Ik begin aan te voelen, dat het meer gaat om het immateriële loslaten. Immers, als ik een aantal overtuigingen en (voor-)oordelen kan loslaten, en bovendien mijn ergernis aan gedrag van anderen dat daar bij hen vaak ook uit voorkomt, wat zal er dan een ruimte ontstaan.

Zo is natuurlijk het loslaten – één van de 8 pijlers van mindfulness – bedoeld. Ik sla het boekje Mindfulness in coaching van Renske van Berkel er nog eens op na. Zij beschrijft in het hoofdstuk over loslaten een case van een client, die graag in het hier en nu wilde ontspannen. Volgens hem deed het verleden er niet toe. Maar na meerdere coachsessies blijkt uit een familieopstelling, dat de oorzaak voor het niet kunnen ontspannen, wel degelijk in het verleden ligt en dat het noodzakelijk is om daar eerst naar te kijken èn vast te houden alvorens te kunnen loslaten. Van Berkel: ‘Loslaten wil vanuit het gedachtegoed van mindfulness zeggen: het durven afzetten van gekleurde brillen om onze situatie onder ogen te durven zien, precies zoals die is. Loslaten wil hier ook zeggen: je niet vastklampen aan emoties als verlangen of verzet, aan gebeurtenissen, herinneringen, bezit of zekerheden.’
En Jon Kabat-Zinn in Waar je ook gaat daar ben je: ‘Loslaten betekent dat je afziet van dwang, weerstand en strijd, in ruil voor iets wat veel krachtiger en heilzamer is en dat voortkomt uit de dingen laten zoals ze zijn. Zonder bevangen te raken door je voorkeur of je afkeer, je aangeboren neiging te blijven kleven aan wat je begeert, je waardering of je tegenzin. Het lijkt op het openen van je hand om iets los te laten wat je omklemd hield.’

De uitspraak doet mij denken aan de mudra’s – symbolische houdingen van de hand(-en). Bij geen van de mudra’s wordt iets omklemd. Op Bali vonden wij de boeddha als leraar.  Wie kan ons treffender iets leren over loslaten, dan de boeddha?!
Ik denk ook  aan het prachtige schilderij Het Joodse Bruidje van Rembrandt. Drie handen bij elkaar, niet echt omklemd; losjes, liefdevol. Een mooi ankerbeeld voor het proces van geleidelijk aan meer loslaten.

© Frederike Doeleman , 1 mei 2018

Bronnen

Renske van Berkel, Mindfulness in coaching, Boom/Nelissen
Jon Kabat-Zinn, Waar je ook gaat, daar ben je, Servire

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

Nog geen reacties.

Geef een reactie

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!