Beeldschermdictatuur (Ton Roumen – gastschrijver)

Stel je een dag voor zonder beeldscherm. Als dat idee je onrustig maakt, ben je waarschijnlijk een slaaf van de ‘beeldschermdictatuur’. Onlangs besloot een team journalisten in het weekeinde een dag zonder beeldscherm te leven. Dat was erg wennen, maar er ontstond ook verrassend ander gedrag.

Schermverslaving

‘Lijkt me heerlijk,’ zegt de één, ‘belachelijk’ vindt een ander, als de collega-journaliste aan het mediateam voorstelt een dag in een weekeinde zonder beeldscherm door te brengen. Het experiment voelt ook wel ongemakkelijk en houdt een confrontatie in met onze schermverslaving. Want verslaafd zijn we. Kijk maar om je heen als je in de trein zit. Wie leest er nog een boek? Wie kijkt naar buiten om te genieten van het voorbijglijdende landschap? De kans is groot dat veel reizigers bezig zijn met hun smartphone. Stel je voor dat je niet kunt bellen, appen, mailen. Dat je Google Maps, YouTube en Facebook niet kunt gebruiken. Stel je voor dat je camera het niet doet en er geen muziek, geen parkmobile en geen buienradar is. De smartphone is onze nieuwe afgod die ons veilig door het leven loodst. Maar hij is evenzeer een dictator die ons in de houdgreep heeft. Als je daaruit weet te ontsnappen, krijg je ontwenningsverschijnselen, maar er ontstaat ook verrassend nieuw gedrag

Met elkaar aan tafel

Een van de journalisten brengt de kinderen naar een feestje en de zwemles. Ze verdwaalt en zondigt door de navigatie aan te zetten. Een ander voelt zich gehandicapt als hij zijn NS-app niet kan gebruiken. Koken zonder e-kookboek is ook wennen. Bij de gang naar de supermarkt is het nu belangrijk te controleren of het handgeschreven boodschappenlijstje in de jaszak zit. En zonder Flitsmeister vergroot je de kans op een bekeuring. Maar er is niet alleen het gemis. De tijd zonder scherm heeft als verrassende keerzijde dat zowat alle deelnemers aan het experiment spelletjes uit de kast halen. Een mooie en ouderwetse manier van verbondenheid ontstaat: niet apart naast elkaar op de bank voor het scherm, maar samen met elkaar aan tafel.

De smartphone is onze nieuwe afgod geworden die ons veilig door het leven loodst.

Ruimte voor verbinding en ontspanning

Zelf besloot ik jaren geleden beduidend minder tv te gaan kijken, vooral ‘s avonds niet. Alleen Wie is de Mol? en Twee voor twaalf zijn nooit gesneuveld in ons gezin. Daarvoor in de plaats kwamen spelletjes.

En er bleef nog genoeg tijd over om de boeken te lezen waar ik maar niet aan toekwam, om muziek te luisteren of interessante gesprekken te voeren. Als je je beeldschermtijd drastisch reduceert krijg je meer tijd voor jezelf, meer rust ook. Een van de journalisten die meedoet aan het experiment merkt dat. Nu ze tijdens haar dag zonder beeldscherm niet wordt afgeleid door Facebook, Instagram en Netflix, heeft ze tijd om langer en beter naar haar huisdieren te kijken. En terwijl ze een spelletje speelt, beseft ze hoeveel energie ze laat weglekken als ze achter een scherm zit. Ook laat ze zich niet verleiden om kasten uit te gaan mesten – want die klus schreeuwt ook om haar aandacht. Nee, even hoeft er niets en is er ruimte voor rust, verbinding en ontspanning.

De aantrekkingskracht van het experiment is het positieve zien te ontdekken van een leven zonder beeldscherm. Ach, er zijn natuurlijk wel ontwenningsverschijnselen maar die hoeven niet op te wegen tegen de winst van ander gedrag. Dat ‘nieuwe gedrag’ is overigens gewoon ouderwets gedrag van zestig jaar geleden toen de computer en de tv er nog niet waren. Met dat gedrag is niets mis, integendeel: het kan ons verlossen van de beeldschermdictatuur en een weg wijzen naar een andere manier van leven.

© Ton Roumen, 1 mei 2019

Tip:

Geef een reactie op deze column, helemaal onderaan deze pagina.

En onder de column kun je via ‘View all posts’ toegang krijgen tot alle columns van deze auteur.

1 Reactie Beeldschermdictatuur (Ton Roumen – gastschrijver)

  1. Jolanda Verburg 01/05/2019 op 11:59 #

    Dank voor je bespiegeling, Ton.
    Het paradoxale is dat ik dit binnen zit te lezen op mijn beeldscherm, terwijl ik eigenlijk buiten in de tuin bezig wil zijn. Het wringt.
    Groet, Jolanda

Geef een reactie